BLOGGER TEMPLATES AND TWITTER BACKGROUNDS

Thursday, November 13, 2014

စာအုပ္မိတ္ဆက္ပြဲ ဖိတ္စာ၊ ေအာက္တိုဘာ ၂၂၊ ၂၀၁၄၊ ရန္ကုန္


ဒီမိုကေရစီ၊ ခြဲျခားဆက္ဆံျခင္းႏွင့္ ေျမေအာက္စာတမ္းမ်ား


အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ ကဗ်ာစု


Saturday, November 8, 2014

ကိုေအာင္ဒင္ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုျခင္း (ေခတ္ရနံ႕မဂၢဇင္း၊ ႏိုဝင္ဘာ ၂၀၁၄)

စက္မႈတကၠသိုလ္ေက်ာင္းသား၊ ဗကသေခါင္းေဆာင္၊ ျမန္မာ့အေရးလႈပ္ရွားသူတစ္ဦး သို႕မဟုတ္ ကိုေအာင္ဒင္ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုျခင္း (ေခတ္ရနံ႕မဂၢဇင္း၊ ႏိုဝင္ဘာ ၂၀၁၄)

အယ္ဒီတာအဖြဲ႕



အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ၁၆ ႏွစ္ၾကာ ေနထုိင္ၿပီး ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီေရး ေဆာင္ ရြက္ခဲ့တဲ့ ကုိေအာင္ဒင္ဟာ ၂ဝ၁၄ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၆ ရက္ေန႔က ပထမဆံုး အႀကိမ္အျဖစ္ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ ျပန္လည္ေရာက္ရွိခဲ့ပါတယ္။ ကိုေအာင္ဒင္ဟာ စက္မႈ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားတစ္ဦး ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ၈၈ အေရးေတာ္ပံုႀကီးမွာ ဗကသေက်ာင္းသား ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးအျဖစ္ ပါဝင္လႈပ္ရွားခဲ့ သူလည္းျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု မွာ ေနထုိင္စဥ္အတြင္း ပထမပုိင္းမွာ ျမန္မာျပည္လြတ္ေျမာက္ေရး ၫြန္႔ေပါင္းအဖြဲ႕ (Free Burma Coalition) ၏ မူဝါဒေရးရာ ၫႊန္ၾကားေရးမွဴး (Policy Director) အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါတယ္။ ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္မွာေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာ့အေရး လႈပ္ရွားမႈအဖြဲ႕ (U.S. Campaign for Burma- USCB) ကို တည္ေထာင္ၿပီး အမႈ ေဆာင္ၫႊန္ၾကားေရးမွဴး (Executive Director)  အျဖစ္ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္ ႏုိဝင္ဘာလအထိ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သူလည္းျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ့ႏုိင္ငံေရးမွာ တစ္စုိက္မတ္မတ္ေဆာင္ရြက္ခဲ့သူ တစ္ဦးျဖစ္တဲ့အတြက္ စာဖတ္သူမ်ား တစ္စံုတစ္ရာ အက်ိဳးရွိမယ္လုိ႔ေမွ်ာ္လင့္ၿပီး ျမန္မာျပည္ ျပန္လာခုိက္ ေတြ႕ဆံုေမးျမန္း တင္ျပလုိက္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

ေမး။  ကိုေအာင္ဒင္က အေမရိကားမွာ ၁၆ ႏွစ္ေလာက္ေနခဲ့ၿပီး  အခု ျမန္မာျပည္ကုိ ျပန္ေရာက္လာတဲ့အခါ ဘယ္လုိအေျပာင္းအလဲေတြေတြ႕ရလဲ။ ဘယ္လုိခံစားခ်က္ ေတြျဖစ္ေပၚသလဲဆုိတာ အရင္ဆံုး ေျပာျပေပးပါလား။

 ေျဖ။ အေျပာင္းအလဲေတြ႕တာကေတာ့ လမ္းေတြက်ယ္လာတယ္။ အေဆာက္အအံုႀကီး ေတြမ်ားလာတယ္။ လမ္းေတြက်ယ္ေပမဲ့ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈ မရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ လမ္းေတြပ်က္စီးေနတာ ေတြ႕ရတယ္။  အဲဒီလုိပဲ အေဆာက္အအံုေတြ ႀကီးမားခမ္းနားေန ေပမဲ့ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈ အားနည္းေတာ့ ယိုယြင္းပ်က္စီးေနတာကို ေတြ႕ရတယ္။ လူေတြကလည္း ဆင္းရဲတဲ့လူက ပိုမ်ားမ်ားလာတယ္။ ခ်မ္းသာတဲ့လူေတြက နန္းေတာ္ႀကီးလုိ ေဆာက္ထားတဲ့ အေဆာက္အအံုထဲမွာ လံုလံုၿခံဳၿခံဳ ခမ္းခမ္းနားနား ေနထုိင္ၾကေပမဲ့ သာမန္လူအမ်ားစုကေတာ့ ဆင္းရဲတြင္း နက္ၿမဲနက္ေနတာကို ေတြ႕ေနရတယ္။ တစ္နည္း အားျဖင့္ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ ကြာဟမႈက ပိုၿပီး ႀကီးသထက္ႀကီးေနၾကတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက လူလတ္တန္းစားက ေပ်ာက္သေလာက္ ျဖစ္ေနတယ္။ တိုင္းျပည္ တစ္ခုရဲ႕ စီးပြားေရးတုိးတက္မႈဆုိတာ လူလတ္တန္းစားေပၚ မူတည္ တယ္။ လူလတ္တန္းစား အေရအတြက္ ဘယ္ေလာက္မ်ားသလဲ။ လူလတ္တန္းစား အေရအတြက္က တုိင္းျပည္အတြက္အေရးႀကီး တယ္။ လူလတ္တန္းစားကလည္း ရွင္သန္စရာအေၾကာင္း သိပ္မရွိ ဘူး။ ဘာလုိ႔လဲဆုိေတာ့ တစ္ဖက္မွာ လယ္သမားက လယ္လုပ္စရာ ေျမမရွိဘူး။ အလုပ္သမားက်ေတာ့လည္း လစဥ္ဝင္ေငြရဲ႕ တစ္ဝက္ ေက်ာ္ သို႔မဟုတ္ သံုးပံုႏွစ္ပံုေလာက္ကို အိမ္လခအျဖစ္သံုးေနရ တယ္။ လစဥ္ဝင္ေငြထဲကေန သူတုိ႔အတြက္ စုေဆာင္းဖုိ႔ဆုိတာ ဘယ္လုိမွမျဖစ္ႏုိင္ဘူး။ အမ်ိဳးသားလုပ္ငန္းရွင္ေတြကလည္း ဒီစနစ္ ႀကီးအတြင္းမွာ လြတ္လပ္စြာယွဥ္ၿပိဳင္ရင္း စီးပြားေရးစနစ္က ခ႐ုိနီ ေတြနဲ႕ အာဏာရွိတဲ့လူေတြကပဲ ဆက္လက္လႊမ္းမုိးထားတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားဓနရွင္ေတြက ဒီခ႐ုိနီေတြနဲ႕ ေစ်းကြက္ ထဲမွာ ယွဥ္ၿပိဳင္ဖုိ႔ အခြင့္အေရးကမရွိဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္မုိ႔ ဆင္းရဲတဲ့ သူက ပိုဆင္းရဲၿပီး လူလတ္တန္းစား ေပၚေပါက္ဖုိ႔အတြက္ အခြင့္ အေရးက မရွိဘူး။ ခံစားခ်က္ကေတာ့ အနည္းဆံုးေတာ့ ကြၽန္ေတာ္ ျမင္တာက ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ေပါင္း၂ဝ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ျပည္သူေတြ ဒီမုိကေရစီနဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရးအတြက္ ႐ုန္းကန္လႈပ္ရွားခဲ့ၾကတယ္။ အဲဒီလုိ ႐ုန္းကန္လႈပ္ရွားတဲ့အခ်ိန္မွာ တစ္ဖက္က စစ္အစိုးရရဲ႕ ဖိႏွိပ္မႈကလည္း အရမ္းကိုႀကီးမားတယ္။ ဖိႏွိပ္မႈက ႀကီးမားလြန္း အားႀကီးလုိ႔ ဘယ္လုိပဲလုပ္လုပ္ ဘယ္ေလာက္ပဲ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ေဆာင္ရြက္သည္ျဖစ္ေစ လႈပ္ရွားမႈအားလံုးက အက်ဥ္းေထာင္ထဲ ေရာက္ၿပီး ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္မႈနဲ႕ပဲ အဆံုးသတ္ခဲ့ရတယ္။ ဒီကေန႔ က်ေတာ့ ဘာပဲေျပာေျပာ ေျဖေလွ်ာ့မႈတစ္ခုက စတယ္ေပါ့။ ႏွစ္ ေပါင္းမ်ားစြာ ပိတ္ဆုိ႔ဖိႏွိပ္ခံထားရာကေန အခုဆုိရင္ အသက္ရွဴ ခြင့္ေလးေတာ့ရၿပီလုိ႔ ယူဆရတယ္။ ဒီမုိကေရစီအေရး လႈပ္ရွားသူ ေတြ လြတ္လပ္စြာေျပာဆုိေဆြးေႏြး ေဝဖန္ခြင့္ရွိလာၾကၿပီ။ သတင္း မီဒီယာေတြမွာလည္း လြတ္လပ္စြာ ေဖာ္ထုတ္ေရးသားခြင့္ ရွိေန ၾကၿပီ။ ျပည္သူလူထုအေနနဲ႕ကလည္း အစိုးရသတင္းစာကိုပဲ အားကိုးေနရတဲ့ အဆင့္ကေန သတင္းဌာနေပါင္း ေျမာက္ျမားစြာ က သတင္းေတြကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေလ့လာခြင့္ရၿပီ။ အခုခ်ိန္ မွာ ကြၽန္ေတာ္ျမင္တာ အသက္ရွဴခြင့္ေလးကရွိတယ္။ အဲဒီ အသက္ ရွဴခြင့္က ရာသက္ပန္လည္း ျဖစ္ခ်င္မွျဖစ္မယ္။ အသက္ရွဴခြင့္ ရေပမဲ့ ဒီေကာင္းကင္ႀကီးက အခုခ်ိန္ထိ လံုးဝၾကည္လင္သန္႔ရွင္း မေနေသးဘူး။ အသက္ရွဴခြင့္ရတဲ့အခ်ိန္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံကို အုပ္မုိးေနတဲ့ ဒီေကာင္းကင္ႀကီးကို သန္႔ရွင္းေအာင္လုပ္ႏုိင္မွပဲ အသက္ရွဴရတာ ပိုၿပီးတန္ဖုိးရွိတယ္။ လြတ္လပ္တဲ့ေလကိုရဖုိ႔ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ အမ်ားႀကီး အလုပ္လုပ္ရဦးမယ္။ အလုပ္လုပ္တဲ့အခါ က်ေတာ့ ဘယ္လုိပံုစံလုပ္ၾကမလဲ။ အရင္လုိပဲ ထိပ္တိုက္ရင္ဆုိင္ ေတြ႔ၿပီး ေဆာင္ရြက္ၾကမွာလား၊ သို႔မဟုတ္ ေဆြးေႏြးညိႇႏႈိင္း အေျဖ ရွာၿပီးေတာ့ သြားမလား။ ကြၽန္ေတာ္ျမင္တာက ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ဘက္ကလူေတြ အေတာ္မ်ားမ်ား ေဆြးေႏြးညႇိႏိႈင္းမႈနဲ႕ လုိက္ေလ်ာ ညီေထြ ေနထုိင္ႏုိင္တာ မေတြ႕ရေသးဘူး။ တစ္ဖက္က စစ္ေခါင္း ေဆာင္ေတြကို အခုခ်ိန္ထိ ရန္လုိတဲ့အေနအထား၊ ရန္စတဲ့ အေန အထားမ်ိဳးေတြ ေတြ႕ေနရတယ္။ အဲဒီေတာ့ သက္ေရာက္မႈတုိင္း မွာတူညီေသာ တုံ႔ျပန္မႈရွိတယ္။ ဒီဘက္ကလည္း စစ္ေခါင္းေဆာင္ ေတြကို ရန္စတယ္၊ စိန္ေခၚတယ္ဆုိရင္ ဟုိဘက္ကလည္း အင္အား နဲ႔ တုံ႔ျပန္မႈေတြရွိလာမွာပဲ။ လြတ္လပ္ခြင့္ကို တုိးခ်ဲ႕တဲ့ေနရာမွာ ေပ်ာ့ေျပာင္းညင္သာတဲ့ နည္းနဲ႕ မသြားဘဲ ထိပ္တုိက္ရင္ ဆုိင္တဲ့ နည္းနဲ႕သြားမယ္ဆုိရင္ ရွိၿပီးသား အသက္ရွဴခြင့္ေလးေတာင္  ဆံုး႐ံႈး သြားႏုိင္တဲ့ အေနအထားလည္း ရွိတယ္ဆုိတာ သတိျပဳသင့္တယ္။

အသက္႐ွဴခြင့္ဆုိတာ ႏွစ္ဖက္စလံုးအတြက္ဗ်။ စစ္တပ္နဲ႔ အုပ္ ခ်ဳပ္သူမ်ားဘက္မွာလည္း အသက္႐ွဴခြင့္ရတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ေပါင္းႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္အတြင္း သူတုိ႔က ျမန္မာျပည္သူေတြကုိ အဓမၼ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ေနတုန္းက အေမရိကန္ေခါင္းေဆာင္တဲ့ ဒီမုိကေရစီ ႏုိင္ငံေတြက ဒီစစ္အစုိးရအေပၚမွာ ဖိအားေပးမႈေတြ ႀကီးႀကီးမားမား က်င့္သံုးခဲ့လုိ႔ စစ္အစိုးရအေနနဲ႔ အသက္႐ွဴက်ပ္ခဲ့ရတာ ရွိတယ္။ အခုက်ေတာ့ ႏုိင္ငံတကာက သူတုိ႔ကုိ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးလုပ္ တယ္လုိ႔ အသိအမွတ္ျပဳၿပီးေတာ့ ဖိအားေပးမႈေတြ ေလွ်ာ့ခ်ေပး တာ၊ ႐ုပ္သိမ္းေပးေနတာရွိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စစ္တပ္နဲ႔ အာဏာရ ႀကံ႕ခုိင္ေရးပါတီအေနနဲ႔ အသက္႐ွဴခြင့္ရလာတာပဲ။ ဒါေၾကာင့္ စစ္တပ္နဲ႔ ႀကံ႕ခုိင္ေရးပါတီတုိ႔ကလည္း ဒီအသက္႐ွဴခြင့္ကုိ တန္ဖုိး ထားဖုိ႔လိုပါတယ္။ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကုိ ေရွ႕ဆက္မသြားဘဲ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္လွည့္ခ်င္တဲ့ အျပဳအမူ၊ အေတြးအေခၚေတြ ကုိ ရပ္စဲဖုိ႔လုိပါတယ္။ လူထုအေပၚ တင္းတင္းမာမာ ဆက္ဆံတာ၊ မီဒီယာအေပၚ ဆတ္ဆတ္ထိမခံ တုံ႔ျပန္တာ၊ ေက်ာင္းသားေတြ အေပၚ စိတ္မရွည္ႏုိင္ျဖစ္ေနတာေတြကုိ ေရွာင္ၾကဥ္ဖို႔လိုပါတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၲရားထဲမွာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ အဂတိလုိက္စားမႈေတြ၊ အာဏာအလြဲသံုးစားလုပ္မႈေတြ၊ ေငြေၾကးခဝါခ်မႈေတြကုိ ထိထိ ေရာက္ေရာက္ အေရးယူဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။ အစုိးရကုိယ္တုိင္က လူထုအေပၚ စိတ္ရွည္လက္ရွည္သည္းခံၿပီး အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အ စည္းမ်ား၊ သတင္းမီဒီယာမ်ား၊ ေက်ာင္းသားမ်ားနဲ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ ရြက္ၿပီးရရွိလာတဲ့ အသက္႐ွဴခြင့္ေတြကုိ ပိုၿပီးခုိင္မာ၊ ပိုၿပီးလတ္ ဆတ္ေအာင္ ႀကိဳးစားဖုိ႔လုိပါတယ္။

ေမး။  လႊတ္ေတာ္ကို သြားေရာက္ေလ့လာတဲ့အခါမွာ ဘာေတြမ်ား ထူးျခားတာေတြ႕ရပါသလဲ။

 ေျဖ။ ၂ဝ၁ဝ ေရြးေကာက္ပြဲအၿပီး ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမ႑ိဳင္တုိ႔၊ တရားစီရင္ေရးမ႑ိဳင္တုိ႔ ေပၚလာတဲ့ အခါမွာ ဥပေဒျပဳတာနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး ဒီလႊတ္ေတာ္ဟာ လက္ညႇိဳး ေထာင္ေခါင္းညိတ္ လႊတ္ေတာ္လုိ႔ ျမင္ခဲ့တယ္။ အထင္ႀကီးမႈမရွိ ဘူးေပါ့။ တျဖည္းျဖည္း လႊတ္ေတာ္ကို ေလ့လာရင္းနဲ႔ပဲ လႊတ္ေတာ္ တြင္းမွာ ေျပာင္းလဲေရးအခ်ိဳ႕ ျဖစ္လာတာေတြ႕ရတယ္။ လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ လြတ္လပ္စြာေဝဖန္ ေဆြးေႏြးခြင့္ရလာၾက တယ္။ ႀကံ႕ခုိင္ေရးပါတီရဲ႕ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြကအစ တုိင္းျပည္ တုိးတက္ေရးအတြက္ လြတ္လပ္စြာေျပာဆုိ ေဆြးေႏြးလာတာကို ေတြ႕လာရတယ္။ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲၿပီးတဲ့အခါမွာ အမ်ိဳးသား ဒီမုိကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္က ကိုယ္စားလွယ္ေတြပါ လႊတ္ေတာ္ထဲေရာက္ လာၾကၿပီးေတာ့ လႊတ္ေတာ္ကပိုၿပီးေတာ့ တက္ၾကြလာတာရွိ တယ္။ အဲဒီတက္ၾကြမႈက အျမင့္ႀကီးလားဆုိေတာ့ အျမင့္ဆံုးေတာ့ မေရာက္ေသးဘူး။ လႊတ္ေတာ္မွာ လုိအပ္ခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိ တုန္းပဲ။ ျပ႒ာန္းလုိက္တဲ့ ဥပေဒေတြကို ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ ေကာင္း တာေတြလည္းပါသလုိ မေကာင္းတာေတြလည္းပါတယ္။ ရပ္ကြက္ နဲ႕ ေက်းရြာအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴး ဥပေဒဆုိရင္ အရင္တုန္းကေတာ့ မရွိ ဘူး။ အခုေတာ့ရွိတယ္။ ေကာင္းသလုိလုိထင္ရေပမဲ့ ျပန္လုိက္ၾကည့္ တဲ့ အခါက်ေတာ့ တခ်ိဳ႕က အမွန္တကယ္ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ ခြင့္ရွိတာမဟုတ္ဘူး။ ရပ္ကြက္တစ္ခုမွာ ဆယ္အိမ္ တစ္ေယာက္စု ၿပီး ဆယ္အိမ္မွဴးဆုိတာ ျဖစ္လာတယ္။ ရပ္ကြက္ထဲမွာ စုထားတဲ့ ဆယ္အိမ္မွဴးေတြကေန ရပ္ကြက္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးကို ျပန္ေရြးခ်ယ္ တယ္။ တကယ္လုိ႔မ်ား ရပ္ကြက္ထဲမွာရွိတဲ့ လူေတြက၊ ၁၈ ႏွစ္ ေက်ာ္ၿပီးသား မဲေပးခြင့္ရွိသူအားလံုးက၊ ရပ္ကြက္ထဲမွာရွိတဲ့ မဲေပး ခြင့္ ရွိသူအားလံုးက မဲဆႏၵေပးၿပီး ခန္႔အပ္တယ္ဆုိေတာ့မွ။ ဒါေပမဲ့ အရင္တုန္းက မရွိခဲ့တဲ့ဥပေဒက အခုရွိလာတယ္။ အလားတူပဲ ၿငိမ္း၊ စု၊ စီမွာဆုိရင္လည္း အရင္ကမရွိဘူး။ အခုရွိလာတယ္။ တစ္ဖက္မွာ ေကာင္းတယ္။ ရွိလာတဲ့ဟာကိုပဲ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ ကရွိတုန္းပဲ။ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြကို ျပင္ဖုိ႔လည္း ႀကိဳးစားရဦးမယ္။ မၾကာေသးခင္က ျပဌာန္းထားတဲ့ အမ်ိဳးသားပညာေရးဥပေဒၾကမ္း ဆုိရင္ ေကာင္းတာေတြလည္းရွိသလုိ မေကာင္းတာေတြလည္း ရွိေနတယ္။ ေက်ာင္းသားမ်ားရဲ႕ လုပ္ပုိင္ခြင့္၊ အစုအေဝးဖြဲ႕စည္း ခြင့္ေတြကို လံုးဝျငင္းပယ္ထားတယ္။ ဥပေဒအသစ္ေတြ ျပ႒ာန္း လာတာေတြ႕ရတယ္။ တခ်ိဳ႕ ဥပေဒဆုိလည္း တိုင္းျပည္အတြက္၊ ဒီမုိကေရစီစနစ္အတြက္ အားေကာင္းတဲ့ ဥပေဒေတြျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ဆုိလည္း ဥပေဒထဲမွာကိုက ကန္႔သတ္ခ်က္အခ်ိဳ႕ ရွိေနတယ္။ ဒါေတြကို ဖယ္ရွားႏုိင္ဖုိ႔ လုိတာေပါ့။
လႊတ္ေတာ္ထဲကို ထဲထဲဝင္ဝင္ ဝင္ၾကည့္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဥပမာ ေအာက္တုိဘာ ၁၆ ရက္ေန႔က အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္မွာ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔သြားၿပီး ေလ့လာတဲ့အခါက်ေတာ့ အမ်ိဳးသား လႊတ္ေတာ္မွာ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေလး ေယာက္ကတင္ တယ္ဗ်။ ၾကယ္ပြင့္ျပေမးခြန္းေတြတင္တယ္။ ေမးခြန္းေလးခုစလံုးက အတူတူပဲ။ အတူတူပဲဆုိေတာ့ သက္ဆုိင္ရာမဲဆႏၵနယ္မွ ရပ္ကြက္ ထဲမွာ ေက်းရြာခ်င္းဆက္ လမ္းေဖာက္တာတုိ႔၊ ရွိၿပီးသားလမ္းက ပ်က္စီးယိုယြင္းေနလုိ႔ အဲဒါကို ျပဳျပင္ထိန္းသိမ္း တာတုိ႔ အဲဒါေတြကို ေမြးျမဴေရးနဲ႔ေရလုပ္ငန္းဦးစီးဌာနကေန လုပ္ေဆာင္ေပးႏုိင္စြမ္းရွိမရွိ ေမးခြန္းထုတ္ၾကတယ္။ ဆုိေတာ့ အစိုးရရဲ႕ ေမြးျမဴေရးနဲ႔ေရလုပ္ငန္း ဦးစီးဌာနဝန္ႀကီးကေျဖတယ္။ သူ႔အေျဖက ကိန္းဂဏန္းေတြေတာ့ ရြတ္ျပတယ္။ မိုင္ေပါင္း ဘယ္ေလာက္ရွိတယ္။ ကုန္က်စရိတ္က ဘယ္ေလာက္ရွိတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း လက္ရွိ ဘတ္ဂ်က္ထဲမွာ အဲဒီလမ္းေတြကို ေဖာက္ေပးဖုိ႔၊ ျပဳျပင္ေပးဖုိ႔မပါဘူး။ သူတုိ႔ဌာန အေနနဲ႔လည္း ဦးစားေပး အစီအစဥ္အတုိင္း ေဆာင္ရြက္ေနပါ တယ္။ ဒီလုိပဲ ေျပာၿပီးရပ္သြားတယ္။ အဲဒါကို လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စား လွယ္ေလးေယာက္က ဆက္စပ္ေမးခြန္း မေမးၾကဘူး။ ကြၽန္ေတာ္ ဆုိရင္ ဟုတ္ၿပီ ဒီႏွစ္အတြက္ ဘတ္ဂ်က္ထဲမွာ မပါဘူးဆုိ ဘယ္ႏွစ္ မွာပါမလဲ။ ဦးစားေပး အေျခအေနအတုိင္းလုပ္မယ္ဆုိ ဘယ္အခ်ိန္ မွာဦးစားေပးမလဲ။ ဆင့္ကဲဆင့္ကဲ ဆက္စပ္ ေမးခြန္းထုတ္ဖုိ႔ လုိ တယ္ဗ်။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေလးေယာက္က ဆက္စပ္ေမးခြန္းမထုတ္ဘဲ ရပ္သြားတယ္။ လႊတ္ေတာ္ အေဆာက္ အအံုႀကီးက ႀကီးမားတယ္ဗ်။ ဒါေပမဲ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေတြအတြက္ အေရးႀကီးတဲ့ ႐ံုးဌာနတုိ႔၊ ပံ့ပိုးကူညီမယ့္ လက္ ေထာက္ေတြမရွိၾကဘူး။ အဲဒါေတြ ဝမ္းနည္းစရာ ေကာင္းတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက လႊတ္ေတာ္ဆုိတာ ျပည္သူေတြကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ ကုိယ္စားလွယ္ေတြစုေဝးၿပီး ဥပေဒေတြျပဌာန္းတဲ့ အေဆာက္အ အံုႀကီး။ အဲဒီအေဆာက္အအံုႀကီးကိုယ္တုိင္ကုိက ျပည္သူေတြနဲ႕ ကင္းကြာ ေနတယ္။ ျပည္သူေတြနဲ႕ ေဝးတဲ့ေနရာမွာ တည္ေဆာက္ ထားတယ္။ ၿပီးေတာ့ ျပည္သူေတြက ခြင့္ျပဳခ်က္မရွိဘဲ ဝင္လုိ႔မရ ဘူး။ အထဲက လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ ကိုယ္တုိင္ကိုက ျပည္သူေတြနဲ႕ ထိေတြ႕ခြင့္မရၾကဘူး။ ဒီလႊတ္ေတာ္ အေဆာက္ အအံုထဲေရာက္သြားရင္ သူတုိ႔က သီးျခားကမၻာတစ္ခုကို ေရာက္ သြားသလုိပဲ။ လႊတ္ေတာ္အေဆာက္အအံု အတြင္းမွာ ေဆြးေႏြးေန တဲ့ ကာလတစ္ေလွ်ာက္လံုး ျပည္သူေတြနဲ႕ ထိေတြ႕ခြင့္မရၾကဘူး။ အစည္းေဝးၿပီးလို႔ ကိုယ့္ေဒသကိုယ္ ျပန္ေရာက္မွပဲ ျပည္သူေတြနဲ႕ အဆက္အဆံရွိေတာ့တယ္။ ဒါကိုက ျပည္သူ႕ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ကို ကုိယ္စားျပဳတယ္ဆုိတဲ့ အေဆာက္အအံုၾကီးက ျပည္သူေတြနဲ႕ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို စည္းျခားထားသလုိပဲ အဲဒါႀကီးကေတာ့ စိတ္မေကာင္းစရာေပါ့။ ေနာက္တစ္ခု အဲဒီမွာ ေတြ႕တယ္။ လႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝးလုပ္တုန္း ၾကားမွာ လက္ဖက္ ရည္ေသာက္ဖုိ႔ အခ်ိန္တစ္ခ်ိန္နားတယ္။ နားၿပီးေတာ့ ျပန္စတဲ့ အခ်ိန္မွာ ေနာက္ထပ္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္အခ်ိဳ႕က ခြင့္နဲ႕ ထြက္သြားၾကတာ ေတြ႕ရတယ္။ ဘာလို႔ခြင့္တင္လဲဆုိေတာ့ အဲဒီတစ္ ခ်ိန္တည္းမွာပဲ ေရးရာေကာ္မတီအစည္းေဝးရွိလုိ႔ သြားၾကတာလုိ႔ သိရတယ္။ ေရးရာေကာ္မတီ အစည္းအေဝးက ဒီအေဆာက္အအံု ထဲမွာမဟုတ္ဘူး။ ခပ္လွမ္းလွမ္းမွာ ရွိတဲ့ အေဆာက္အအံုထဲမွာ။ အဲဒီလုိ ေဝးကြာတဲ့ အေဆာက္အအံုတစ္ခု ကုိသြားရတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ လက္ရွိ လႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝးကေန ခြင့္ တုိင္ၿပီးေတာ့ ထြက္သြားၾကတယ္။ တကယ္လုိ႔မ်ား ေရးရာေကာ္မတီ အားလံုးသည္ လႊတ္ေတာ္အစည္း အေဝးက်င္းပရာ အေဆာက္အအံု ထဲမွာ ရွိမယ္ဆုိရင္ အဲဒီလုိ ခြင့္ယူၿပီး ထြက္သြားဖုိ႔ လုိခ်င္မွလုိလိမ့္မယ္။ မဲခြဲဖုိ႔အခ်ိန္မွာ ခ်က္ခ်င္းျပန္လာႏုိင္ တာမ်ိဳးေပါ့။ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စား လွယ္မ်ားကိုယ္တုိင္ကုိက မဲေပးခြင့္၊ ေဆြးေႏြးခြင့္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အ ကန္႔အသတ္ရွိေနတာ ေတြ႕ရတယ္။ မေကာင္းဘူးလားဆုိေတာ့ မဟုတ္ ဘူး။ ေကာင္းလာတဲ့ အတုိင္းအတာတစ္ခုရွိတယ္။ ဒါဟာဆုိရင္ ႏွစ္ေပါင္းေလးဆယ္ေလာက္အတြင္းမွာ ဥပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္ဆုိတာ ပထမဆံုးျပန္ေပၚလာတာပဲ။ ပထမဆံုး ျပန္ေပၚလာတဲ့အတြက္ ေၾကာင့္ လုိအပ္ခ်က္ေတြက အမ်ားႀကီးရွိ မွာပဲ။ အဲဒီအမ်ားႀကီးကို ေရွ႕ေလွ်ာက္ဘယ္လုိ ျပင္ႏုိင္ၾကမလဲ။ ေနာက္တစ္ခု ဆုိးတာက အတုိက္အခံေတြရဲ႕ အခန္းက႑လံုးဝမရွိဘူး။ အတုိက္အခံပါတီရဲ႕ အခန္းက႑မရွိတဲ့ အခါက်ေတာ့ အမွန္ေတာ့ဗ်ာ ဒီမုိကေရစီဆုိ တာ အတုိက္အခံရွိမွ တန္ဖုိးရွိတာ။ အလားတူပဲ လႊတ္ေတာ္ တြင္းမွာ လူနည္းစုပါတီနဲ႕ လူမ်ားစုပါတီၾကား မူဝါဒေတြနဲ႔ပတ္သက္ ၿပီးေတာ့ ကြဲကြဲျပားျပား ေဆြးေႏြးညိႇႏႈိင္းႏုိင္မယ္။ အခု လႊတ္ေတာ္ တစ္ခုလံုးက အသံတစ္သံတည္းသြားရတဲ့ အခါက်ေတာ့ ကြၽန္ ေတာ့္စိတ္ထဲ ဒီမုိကေရစီသိပ္မဆန္ဘူးလုိ႔ေတာ့ ျမင္တယ္ေပါ့ဗ်ာ။ ဒါကြၽန္ေတာ္ျမင္တဲ့ အတုိင္းအတာပါ။

ေမး။  အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ကုိ သြားေလ့လာတဲ့ေန႔မွာပဲ အမ်ိဳး သား လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒ ဦးခင္ေအာင္ျမင့္နဲ႕လည္းေတြ႕ဆံုခြင့္ ရခဲ့တယ္ လုိ႔သိရပါတယ္။ ဦးခင္ေအာင္ျမင့္ နဲ႕ေတြ႕တဲ့အခါမွာ ဘယ္လိုအေၾကာင္းအရာေတြမ်ား ေျပာျဖစ္၊ ေဆြးေႏြး ျဖစ္တယ္ဆုိတာလည္းေျပာလုိ႔ရ ရင္ေျပာျပေပးပါဦး။

 ေျဖ။ ေတြ႕တဲ့အခါက်ေတာ့ဥကၠ႒ႀကီးက ကြၽန္ေတာ့္ကို ေန႔လယ္စာ စားဖုိ႔ဖိတ္ပါတယ္။ ေန႔လယ္စာ မစားခင္မွာ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ အလြတ္ သေဘာစကားေျပာၾကတယ္။ ဒီ လႊတ္ေတာ္ရဲ႕ျဖစ္စဥ္ေပ့ါ။ ၂ဝဝ၈ ဖြဲ႕စည္းပံုၿပီးတဲ့ေနာက္ လႊတ္ေတာ္ေရြးေကာက္ပြဲ စတဲ့အခ်ိန္ကစၿပီး အခုထိေပါ့။ ဒီျဖစ္စဥ္သမုိင္း။ သူ ဒါေတြရွင္းျပပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ဟာ ေတြက်ေတာ့လည္း ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ အေဝးကျမင္တဲ့အျမင္က သူ ကိုယ္တုိင္ရွင္းျပတဲ့အခါက်ေတာ့မွ ကြၽန္ေတာ္ျမင္တဲ့အျမင္က လြဲတာေတြလည္းရွိတာေပါ့ဗ်ာ။ ဆုိပါေတာ့ လႊတ္ေတာ္အခ်ိန္ ဇယားကိစၥ။ ကြၽန္ေတာ္ကထင္တာ လႊတ္ေတာ္မွာ အခ်ိန္ဇယားမရွိ ဘူး။ အေမရိကန္မွာက်ေတာ့ ႏွစ္တစ္ႏွစ္အစမွာ အတုိက္အခံ ပါတီေခါင္းေဆာင္နဲ႕ အာဏာရပါတီေခါင္းေဆာင္ ႏွစ္ေယာက္ ေပါင္းၿပီးေတာ့ လႊတ္ေတာ္ရဲ႕ တစ္ႏွစ္တာေဆြးေႏြးပြဲ အစီအစဥ္ အခ်ိန္ဇယားေရးဆြဲထားတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ဇယားအရ လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ေတြက ဘယ္ကာလကေန ဘယ္ကာလအထိ ဝါရွင္ တန္ဒီစီမွာရွိရမယ္။ က်န္တဲ့ကာလေတြမွာ သူတို႔မဲ ဆႏၵနယ္ျပန္ၿပီး ေတာ့ မဲဆႏၵရွင္ျပည္သူေတြနဲ႕ ထိေတြ႔ဆက္ဆံရမယ္။ အခ်ိန္ ဇယားက အတိအက် ထုတ္ထားၿပီးသားဆုိေတာ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္ စားလွယ္ေတြအတြက္ သိပ္ၿပီးေတာ့ အပန္းမႀကီးဘူးေပါ့ဗ်ာ။ ခုက် ေတာ့ အဲဒီလုိအခ်ိန္ဇယား မရွိတဲ့အခါက် ေတာ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေတြက လႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝး တက္ဖုိ႔လာၿပီးမွ တစ္စံုတစ္ရာ ျပႆ နာျဖစ္တဲ့အခါ ေျဖရွင္းဖုိ႔အတြက္ ျပန္ၾကရတာေတြရွိတယ္။ အဲဒါမ်ိဳး ေတြရွိတဲ့အခါက်ေတာ့ လႊတ္ေတာ္ တစ္ခုရ႕ဲႏွစ္စမွာပဲ အခ်ိန္ဇယားရွိဖုိ႔ လုိတယ္လုိ႔ ကြၽန္ေတာ္ကေရးဖူး တယ္။ ဥကၠ႒ႀကီးရွင္းျပပံုအရဆုိ အခ်ိန္ဇယားကရွိတယ္။ တစ္ႏွစ္မွာ လႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝး သံုးႀကိမ္ က်င္းပတယ္။ သံုးႀကိမ္ကုိ ဘယ္အ ခ်ိန္ကေန ဘယ္အခ်ိန္ေပါ့။ အဲဒီ အခ်ိန္ ဇယားကိုလည္း လႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကိုလည္း ေပးၿပီး သားလုိ႔သိရတယ္။ တစ္ခုေတာ့ရွိ တယ္။ အေသးစိတ္အခ်ိန္ဇယားကုိ သူတုိ႔ ႀကိဳတင္မေျပာႏုိင္ဘူး။ အစိုးရဘက္ကလာၿပီး ျပန္လည္ ေျဖရွင္းမယ့္ ပုဂၢိဳလ္မ်ားရဲ႕အလွည့္ကို ေစာင့္ရတဲ့အခါက်ေတာ့ မနက္ျဖန္အတြက္လုပ္မယ့္ အစီအစဥ္ကုိ ဒီေန႔မွ ထုတ္ျပန္ႏုိင္ တယ္။ တစ္ရက္ပဲ ႀကိဳထုတ္ႏုိင္တယ္။ ဒါကေတာ့ သူေျပာမွ ကြၽန္ေတာ့္ဘက္က ရွင္းသြားတဲ့ ကိစၥေပါ့။ တစ္ဖက္မွာ ကြၽန္ေတာ္ ျမင္တာကေတာ့ လႊတ္ေတာ္ ႏွစ္ခုသေဘာထားမတုိက္ဆုိင္ရင္ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ေခၚၿပီးေတာ့ မဲခြဲဆံုးျဖတ္တာကိုး။ ကြၽန္ေတာ္က အဲဒါကို မတရားဘူးလုိ႔ထင္တာ။ မတရားဘူး ဆုိတာက အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္က ၂၂၄ ေယာက္ပဲရွိတယ္။ ျပည္ သူ႔လႊတ္ေတာ္က ၄၄ဝ ရွိတယ္။ အေရအတြက္မွာကိုက အမ်ိဳးသား လႊတ္ေတာ္က ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ထက္ အမ်ားႀကီးနည္းေနၿပီ။ ထက္ဝက္ နီးပါး နည္းေနတယ္။ လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္သေဘာထား မတူညီတာကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ဆိုၿပီး အစည္းအေဝး ေခၚၿပီး မဲခြဲတဲ့အခါမွာ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ဘက္ကမဲက အမ်ားစု ျဖစ္တယ္။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ဘက္က ဘယ္လုိပဲ သေဘာထားရွိရွိ႐ံႈးတာပဲ။ အဲဒါမ်ိဳးလည္း ကြၽန္ေတာ္ ေျပာတယ္။ သူတုိ႔ဘက္က ယံုၾကည္ခ်က္ကေတာ့ အဲဒီလုိမျဖစ္ ေအာင္ ႀကိဳးစားထားတယ္။ သေဘာမတူတဲ့ အခ်က္ေတြကို အေသအခ်ာ ႏွစ္ဖက္ျပင္ပက ကြၽမ္းက်င္သူေတြနဲ႔ပါ ညႇိႏႈိင္း ေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့ အားလံုး လက္ခံႏုိင္ေအာင္ လုပ္ပါတယ္ေပါ့။ အဲဒီလုိ လုပ္ျပီးေတာ့မွ အဲဒီ ျပင္ဆင္ခ်က္ေတြနဲ႕ မဲခြဲတာေပါ့။ သူကေတာ့သူ႔ရဲ႕လက္ရွိစနစ္ကို သေဘာက်ပံုရပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ ကေတာ့ သိပ္မႀကိဳက္ဘူး။ အေမရိကန္မွာက်ေတာ့ လႊတ္ေတာ္ ႏွစ္ရပ္ သေဘာထားကြဲရင္ လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္စလံုးက ကိုယ္စား လွယ္ အေရအတြက္ ညီတူညီမွ်ပါတဲ့ Conference Committee  ဆုိတာဖြဲ႕ရတယ္။ အဲဒီမွာ ႏွစ္ဖက္သေဘာထားကြဲလြဲမႈေတြကို အႀကိတ္အနယ္ေဆြးေႏြး၊ ေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့မွ ႏွစ္ဖက္လက္ခံႏုိင္တဲ့ မူၾကမ္းတစ္ရပ္ကို ရေအာင္ျပဳစုရတယ္။ အဲဒီမူၾကမ္းကိုမွ လႊတ္ ေတာ္ႏွစ္ရပ္ကို သီးျခားမဲခြဲၿပီး ေဆာင္ရြက္ရတယ္။ အဲဒီလုိ စနစ္မ်ိဳးကေတာ့ ဒီျမန္မာႏုိင္ငံမွာ မရွိေသးဘူးဗ်။ ေနာက္တစ္ခုက Voting Record လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားရဲ႕ မဲေပးမႈ မွတ္တမ္းေပါ့။ အဲဒါလည္း လူထုအတြက္ အရမ္းကိုအေရးႀကီး တယ္။ ကိုယ္စားျပဳတဲ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္က လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ဘယ္လုိအဆုိကိုတင္သြင္းသလဲ။ ဥပေဒၾကမ္း ေတြ မဲခြဲရာမွာ ဘယ္ဘက္က ရပ္တည္ခဲ့သလဲ။ အဲဒါေတြ အားလံုးက သက္ဆုိင္ရာ မဲဆႏၵရွင္ျပည္သူေတြက သိမွသာလွ်င္ ဒီပုဂၢိဳလ္ကို ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ျပန္ၿပီးမဲေပးဖုိ႔ သင့္မသင့္ ဆံုးျဖတ္ႏုိင္မယ္။ ခုက်ေတာ့ မဲေပးတဲ့မွတ္တမ္းက လႊတ္ ေတာ္ထဲမွာပဲရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ အမ်ားျပည္သူကို ထုတ္ျပန္ျခင္းမရွိတဲ့ အခါက်ေတာ့ ျပည္သူလူထုက သိခြင့္မရွိဘူး။ သိခြင့္မရွိတဲ့အတြက္ သူတုိ႔ကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္က ဘာေတြ ေဆာင္ရြက္ေနလဲဆုိတာကို ဆံုးျဖတ္ႏုိင္ေလာက္တဲ့ အေနအထား မရွိၾကဘူး။ အဲဒါကေတာ့ လြဲေခ်ာ္မႈလုိ႔ ယူဆရတာေပါ့။ ဘာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒ ဦးခင္ေအာင္ျမင့္ေျပာသလုိပဲ ဆက္ၿပီး ေကာင္းေအာင္ ႀကိဳးစားေနတယ္။ ကြၽန္ေတာ္လည္း အဲဒီလုိ ဆက္ ၿပီးေကာင္းေအာင္ႀကိဳးစားေနမယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ့္ ဘက္ကလည္း ျမင္တာေတြ႕တာ ေဝဖန္စရာရွိတာေတြကို ဆက္ၿပီး ေတာ့ ေဝဖန္ေနမွာေပါ့။ ေဆာင္းပါးေတြနဲ႕ျဖစ္ေစ၊ စာေတြနဲ႕ျဖစ္ေစ ဆက္ၿပီးေတာ့ ေဝဖန္ေနမွာေပါ့။ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို ေဝဖန္မႈမ်ိဳးလည္း လုပ္ဖုိ႔လုိတယ္ဗ်။

အေရးႀကီးတာတစ္ခု ကြၽန္ေတာ္ေျပာမယ္။ ေနာက္တစ္ရက္ ၁၇ ရက္ေန႔က်ေတာ့ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ အစည္းအေဝး ကြၽန္ေတာ္တက္တယ္။ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ အစည္းအေဝးမွာ ေလ့လာတဲ့အခါက်ေတာ့ ႀကံ့ခုိင္ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါတီက ကားႀကီးေတြနဲ႕ လာၿပီးေတာ့ေလ့လာၾကတယ္။ လူႀကီးေတြပါတယ္။ လူငယ္ေလး ေတြပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔နဲ႕ ဟိုဘက္ဒီဘက္ ထုိင္ၿပီး ေလ့လာၾက တာေပါ့ဗ်ာ။ အရင္ေန႔ေတြကလည္း အဲဒီလုိပဲ။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ အစည္းအေဝးကုိ သြားေလ့ လာတဲ့အခါမွာ လည္း ၾကံ့ခုိင္ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးရဲ႕ ၿမိဳ႕နယ္အဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႔ပဲ ကားၾကီးေတြန႕ဲ ေရာက္လာၿပီး ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ အစည္းအေဝးမွာ ေလ့လာေန ၾကတာကို ေတြ႔ရတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ ဘာသြားေတြ႕လဲဆုိေတာ့ ဒါဟာ ႀကံ႕ခုိင္ေရးပါတီအတြက္ သိပ္ေကာင္းတဲ့ လႈပ္ရွားမႈပဲဗ်။ လာေလ့လာတဲ့ ပါတီဝင္ေတြအတြက္ ဒီလႊတ္ေတာ္အေဆာက္ အအံုႀကီးတစ္ခုလံုးက သူတုိ႔အတြက္ႀကီးမားၿပီး ရင္သပ္႐ႈေမာစရာ ေကာင္းတဲ့ အေဆာက္အအံုႀကီးျဖစ္တယ္။ ဒီ အေဆာက္အအံုႀကီး ထဲမွာ သူတို႔ပါတီေခါင္းေဆာင္ေတြက လႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝး ကို ဦးေဆာင္ၿပီးေတာ့ ေဆာင္ရြက္ေနတာ သူတုိ႔ေတြ႕မယ္။ ဆုိ ေတာ့ သူတုိ႔မွာ ယံုၾကည္မႈတစ္စံုတစ္ရာေပါ့ဗ်ာ။ သူတုိ႔ေခါင္းေဆာင္ ေတြ၊ ပါတီအေပၚမွာ ယံုၾကည္မႈ တစ္စံုတစ္ရာရွိသြားတယ္။ အဲဒီ ယံုၾကည္မႈဆုိတာက တစ္ခ်ိန္ ၂ဝ၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္တဲ့အခါမွာ ခုနက လာေရာက္ေလ့လာၾကတဲ့ ႀက႕ံခုိင္ေရးပါတီဝင္ေတြက အင္ မတန္အားေကာင္းတဲ့ ေကဒါေတြျဖစ္လာၾကလိမ့္မယ္။ သူတုိ႔က တကယ္က်ေတာ့ ရပ္ကြက္မွာ၊ ၿမိဳ႕နယ္မွာ အေျခခံက်တဲ့ အဖြဲ႕ဝင္ ေတြေပါ့။ သူတုိ႔က ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ အင္မတန္ အားကိုးစရာ ေကာင္းတဲ့ ေကဒါေတြျဖစ္လာၾကလိမ့္မယ္။ အဲဒါမ်ိဳးကို ကြၽန္ေတာ္ တုိ႔ အျခားႏုိင္ငံေရးပါတီမ်ား ကလည္း သတိျပဳသင့္တယ္။ မိမိတုိ႔ရ႕ဲ ပါတီဝင္ေတြကို လႊတ္ေတာ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ေလ့လာႏုိင္ ေအာင္ စီစဥ္ေပးဖုိ႔လုိတယ္။ အဲဒီလုိ ကိုယ္တုိင္ကုိယ္က် ေလ့လာရ တဲ့အခါက်ေတာ့ ေကာင္းေကာင္း သေဘာေပါက္တာေပါ့။ အဲဒီလို သေဘာ ေပါက္ျခင္းအားျဖင့္ သက္ဆုိင္ရာပါတီဝင္က သက္ဆုိင္ရာ ပါတီအတြက္ လႈပ္ရွားခ်င္စိတ္ေတြ ေပၚသြားတယ္။ အဲဒါ အင္ မတန္ေကာင္းတယ္။ အခုဆုိ ကြၽန္ေတာ္ေတြ႕သေလာက္ကေတာ့ ၾကံ့ခုိင္ေရးပါတီက အစည္းအေဝးလုပ္တဲ့အခ်ိန္တိုင္း ၿမိဳ႕နယ္ အသီးသီးက အဖြဲ႕ဝင္ေတြကိုကားနဲ႕ေခၚလာၿပီး လႊတ္ေတာ္ကို ေလ့လာခြင့္ျပဳတယ္။ လႊတ္ေတာ္ရဲ႕ တာဝန္ရွိပုဂၢိဳလ္ေတြကလည္း အဲဒီလူေတြကို ေလးေလးစားစား လုိက္ရွင္းျပတာကိုး။ ဒီမုိကေရစီ အင္အားစုဘက္က အဲဒီလုိေလ့လာတာ ေတာ္ေတာ္အားနည္း တယ္။ အဲဒါကိုက ကြၽန္ေတာ္တုိ႔အတြက္ ၂ဝ၁၅ေရြးေကာက္ပြဲမွာ စိုးရိမ္စရာအခ်က္ တစ္ခ်က္ပဲ။

ေမး။ ေနာက္တစ္ခုက အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ေရာက္တဲ့ အခါ က်ေတာ့ ဘူးလက္လုိ႔ နာမည္ႀကီးတဲ့ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ကိုယ္စားလွယ္ ဦးလွေဆြနဲ႕လည္းဆံုျဖစ္တယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။ ဘယ္လုိေတြ႕ဆံုျဖစ္လဲဆုိတာ အဲဒါေလး နည္းနည္းရွင္းျပပါ လား။

 ေျဖ။ ေတြ႕တာကေတာ့ ဒီလုိပါ။ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ကို ေလွ်ာက္ေလ့လာေနတုန္း အမ်ဳိးသားလႊတ္ေတာ္ၫႊန္ၾကားေရးမွဴး က ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ကို ရွင္းျပေနတုန္း ကြၽန္ေတာ့္သူငယ္ခ်င္း အမ်ိဳး သားလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ကိုသိမ္းေဆြေရာက္လာတယ္။ ကိုသိမ္းေဆြနဲ႕ ေလွ်ာက္ၾကည့္ေနတုန္းမွာ ကိုသိမ္းေဆြက ကြၽန္ေတာ့္ကို ဦးလွေဆြနဲ႔ မိတ္ဆက္ေပးတယ္။ ဦးလွေဆြက ကြန္ပ်ဴတာတစ္လံုးနဲ႔ အလုပ္႐ႈပ္ေနတယ္။ မိတ္ဆက္တဲ့အခါက် ေတာ့ သူကလည္း ကြၽန္ေတာ့္စာအုပ္ေတြကို ဖတ္ဖူးတယ္ဗ်။ ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ လႊတ္ေတာ္အနီးၾကည့္အေဝးၾကည့္စာအုပ္ေရာ ေႏြတစ္ညမွအစျပဳ၍ပါ ဖတ္ဖူးတယ္။ အဲဒီအခါက်ေတာ့ သူလည္း ဝမ္းသာအားရပါပဲ။ ကြၽန္ေတာ္ကလည္း ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ စာဖတ္ ပရိသတ္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ အသိအမွတ္ျပဳပါတယ္။ လက္ဆြဲ ႏႈတ္ဆက္ၾက၊ စကားေျပာၾကေပါ့။ ဦးလွေဆြက ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဓါတ္ပံု႐ုိက္ၾကရေအာင္ဆုိၿပီး ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ဓာတ္ပံုတြဲ႐ုိက္ၾကတယ္။ အဲဒီလုိတြဲ႐ုိက္တဲ့အတြက္ အခုဆုိဝုိင္းၿပီးေဝဖန္ ေျပာဆုိေနၾကတာရွိ တယ္။ ကြၽန္ေတာ္က အရင္တုန္းကႏုိင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုမွာ ပါဝင္ခဲ့ၿပီး အခုခ်ိန္မွာ ဘယ္ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းမွာမွ ပါဝင္တာ မရွိပါဘူး။ ကြၽန္ေတာ္ တစ္သီးပုဂၢလအေနနဲ႔ လာတယ္။ စာေရးဆရာတစ္ေယာက္အေန နဲ႔ လႊတ္ေတာ္ဆုိင္ရာေဆာင္းပါးေတြ ေရးတဲ့အခါမွာ အခ်က္ အလက္ ျပည့္စံုေအာင္လာၿပီး ေလ့လာတဲ့သေဘာပဲ။ အဲဒီအခါက် ေတာ့ ဦးလွေဆြနဲ႔ေတြ႔ဆံုျခင္းဟာ ကြၽန္ေတာ့္အတြက္ ႏုိင္ငံေရး ျပစ္မႈမဟုတ္ပါဘူး။ ဦးလွေဆြဆုိတာ ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ စာဖတ္ ပရိသတ္တစ္ေယာက္ပဲ။ စာဖတ္ပရိသတ္တစ္ေယာက္ကို ကြၽန္ေတာ္ အသိအမွတ္ျပဳရတဲ့ သေဘာပါပဲ။

ေမး။  လက္ရွိအမ်ိဳးသားပညာေရးဥပေဒနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေတာ့ အားနည္းခ်က္ အားသာခ်က္ေတြကို နည္းနည္းေျပာျပ ေပးပါလား။

 ေျဖ။ ေက်ာင္းသားေတြ လက္မခံကန္႔ကြက္တာ သူတုိ႔အပုိင္း ေပါ့ေနာ္။ ကြၽန္ေတာ္သေဘာမတူတဲ့ အပိုင္းကို ကြၽန္ေတာ္ေျပာ မယ္။ သူတို႔သေဘာမတူတဲ့ အပိုင္းကို ကြၽန္ေတာ္အသိအမွတ္ ျပဳတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြၽန္ေတာ့္အျမင္နဲ႔ေတာ့ကြဲတာေပါ့။ အခုဆုိ အမ်ိဳးသားပညာေရး ဥပေဒမွာပါတယ္။ သူတို႔ဘက္က အမ်ိဳးသား ပညာေရးေကာင္စီေပါ့။ ဗဟုိကေန ဦးစီးခ်ဳပ္ကိုင္မယ့္ ဗဟိုအမ်ိဳး သားပညာေရးေကာင္စီဆုိတာ ရွိရမယ္ဆုိတာပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ့္ အယူအဆကေတာ့ အဲဒီလုိေကာင္စီမ်ိဳး ရွိသင့္တယ္။ ဘာလုိ႔လဲဆုိ ေတာ့ အခုခ်ိန္မွာ တကၠသုိလ္၊ ေကာလိပ္အားလံုးကို လံုးဝ လြတ္ လြတ္လပ္လပ္ လႊတ္ေပးလုိက္ဖို႔ အခ်ိန္မတန္ေသးဘူးလုိ႔ ကြၽန္ေတာ္ထင္တယ္။ အစုိးရက တစ္စံုတစ္ရာေတာ့ ထိန္းခ်ဳပ္မႈ ရွိဖုိ႔လုိတယ္။ ဒါေၾကာင့္မုိ႔ အမ်ိဳးသားပညာေရးေကာင္စီဆုိတာ ရွိဖုိ႔လိုတယ္။ အဲဒီေကာင္စီမွာမွ အစုိးရဘက္က ကိုယ္စားလွယ္ေတြ အျပင္ ဆရာ ဆရာမမ်ားဘက္က ကိုယ္စားလွယ္ ပါဝင္ဖုိ႔လုိတယ္။ ေက်ာင္းသားထုက ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္တဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ပါဖုိ႔လုိ တယ္။ ၿမိဳ႕မိၿမိဳ႕ဖမ်ားက ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္တဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ပါဖုိ႔ လုိတယ္။ အမ်ိဳးသားပညာေရး ေကာင္စီဆုိၿပီး အစုိးရက လံုးဝထိန္းခ်ဳပ္ ထားတာမဟုတ္ဘဲ ခုနကိုယ္စားလွယ္မ်ားက ဝိုင္း ဝန္းၿပီး ပညာေရးမူဝါဒနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေတာ့လုပ္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းအဲဒီလုိမ်ိဳး ကြၽန္ေတာ္က ျဖစ္ေစခ်င္တာ။ ဒါက တစ္ခုေပါ့။ ေနာက္ တစ္ခုက သက္ဆုိင္ ရာေက်ာင္းေတြကို လြတ္လပ္ခြင့္ေပး လုိက္ၿပီဆိုရင္ စိုးရိမ္စရာရွိတာက ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ဆရာေတြပဲ။ အဲဒီမွာသင္ တဲ့ ဆရာေတြကို ေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္း တာဝန္ယူမယ့္ ဆရာ  ေတြကိုေျပာတာ။ အဲဒီဆရာေတြေပၚ မွာ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ဘယ္ေလာက္ထိ ယံု ၾကည္မႈရွိမလဲ။ အဲဒီဆရာေတြက မဆလေခတ္၊ နဝတေခတ္ အားလံုးကို ျဖတ္သန္းခဲ့ၾကတ့ဲ ပုဂၢိဳလ္ေတြဗ်။ အဲဒီ လြတ္လပ္ခြင့္က သူတုိ႔လက္ထဲမွာ ရသြားၿပီဆုိရင္ သူတုိ႔က ေက်ာင္းကို အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ေနရာမွာ ေက်ာင္းသားထု မႀကိဳက္တဲ့ဟာေတြ ျဖစ္သြားႏုိင္တယ္။ အဲဒီအခါက်မွ ေက်ာင္းသားထုနဲ႕ ဆရာေတြနဲ႕ ထိပ္တုိက္ေတြ႕ၾက မယ္ဆုိရင္ ဒါမေကာင္းတဲ့ လကၡဏာျဖစ္လာလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ အခုကာလမ်ိဳးမွာေတာ့ အမ်ိဳးသားေကာင္စီဆုိတာ လုိအပ္တယ္။ ခုနေျပာသလုိ ေက်ာင္းေတြကို သီးျခားရပ္တည္ခြင့္ေပးဖို႔ အခ်ိန္ ေစာေသးတယ္။ တကယ္လုိ႔ ေပးလုိက္ျပန္ရင္လည္း သီးျခားရပ္ တည္ခြင့္၊ သီးျခားလြတ္လပ္ခြင့္ဆုိတာကို အျပည့္အဝအသံုးခ်သြား မွာက ဆရာ ဆရာမေတြ ျဖစ္ၿပီးေတာ့ ေက်ာင္းသားထုအတြက္ သိပ္ၿပီးအခြင့္အေရး မရတာေတြလည္း ရွိလာႏုိင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္မုိ႔ ဒီၾကားကာလေပါ့ဗ်ာ။ တစ္ခ်ိန္မွာ ဒီစနစ္ကို ခုိင္မာေအာင္ ေလ့က်င့္တည္ေဆာက္ႏုိင္ ၿပီးၿပီဆုိရင္ လံုးဝလြတ္လပ္တဲ့အဆင့္ကို ဆက္ၿပီး ေတာင္းဆုိသင့္တာေပါ့ဗ်ာ။ အခုခ်ိန္မွာေတာ့ ခုနေျပာ သလုိပဲ အမ်ိဳးသားပညာေရးေကာင္စီမွာ ေက်ာင္းသားထုရဲ႕ ေခါင္း ေဆာင္ပါဖုိ႔လုိတယ္။ အဲဒါကို ေတာင္းဆိုသင့္တယ္။ ဆရာ ဆရာမ မ်ား ကိုယ္စားလွယ္ပါဖုိ႔လုိတယ္။ ၿပီးေတာ့ ၿမိဳ႕မိၿမိဳ႕ဖကိုယ္စားလွယ္ ပါဖုိ႔လိုတယ္။ ဒါက ကြၽန္ေတာ္ျမင္တဲ့ အခ်က္ေပါ့။ ေနာက္တစ္ခုက
Inclusive Education ဆုိၿပီး သူတုိ႔ေရးထားတာေတြ႕တယ္။ ကေလးေတြ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ ေနာက္က်တဲ့ အခါက်ေတာ့ သင္တန္းထဲမွာ တျခားကေလးမ်ားနဲ႕အမီ တန္းတူမသင္ႏုိင္ဘူး။ ပံုမွန္အားျဖင့္ေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာဆုိရင္ အဲဒီကေလးေတြကို အထူး လုိအပ္ခ်က္ရွိေသာ ကေလးမ်ားဆုိၿပီး အထူး ဃူေ်် ေတြခြဲထုတ္ၿပီး ေတာ့ သင္ၾကား တယ္။ ကေလးေတြကို ပံုမွန္ျဖစ္လာေအာင္ ဆရာ ဆရာမေတြကလည္း သီးျခားနည္းပညာေတြနဲ႕ အားသြန္ခြန္စုိက္ ကူညီၾကတယ္။ ႏွစ္ႏွစ္ျဖစ္ေစ၊ သံုးႏွစ္ျဖစ္ေစ အထူးစာသင္ ခန္းေတြမွာသီးျခား သင္ၿပီးတဲေနာက္ တျဖည္းျဖည္းနဲ႕ ဒီကေလး ေတြက အျခားကေလးေတြနဲ႕ တန္းတူပါဝင္ဆင္ႏႊဲႏုိင္ၿပီ ဆုိတဲ့အခါ က်ေတာ့ မူရင္းစာသင္ခန္းကို ျပန္ၿပီးလႊဲေျပာင္းေပး တယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီကေလးကို သီးျခားအထူးစာသင္ခန္းမွာ အထူးစာသင္နည္း ေတြနဲ႔ မသင္ဘဲလက္ရွိစာသင္ခန္းထဲမွာ အျခားကေလးမ်ားနဲ႕ ဆက္သင္ မယ္ဆုိရင္ အဲဒီကေလးရဲ႕ စိတ္ပိုင္း ဆုိင္ရာညိႇဳးႏြမ္းမႈက အင္မတန္ႀကီးမားတယ္။ သူနဲ႔အျခားကေလးမ်ားနဲ႔ ဆက္သြယ္လုိ႔ မရဘူး။ သူနဲ႔ ဆရာ ဆရာမနဲ႔ ဆက္သြယ္လုိ႔မရဘူး။ ဘာပဲသင္သင္ သူ႔ေခါင္းထဲ မေရာက္ဘူး။ သူ႔ဘာသာ သူစိတ္တုိၿပီး ေနာက္ဆံုး အဲဒီစိတ္တုိမႈ ေတြ၊ ဝမ္းနည္းမႈေတြက အိမ္ေရာက္ေတာ့ ေပါက္ကြဲ တယ္။ အဲဒီေတာ့ အိမ္က အေဖအေမန႔ဲ မတည့္တာတ၊ုိ႔ အိမ္မွာ ေသာင္းက်န္းတာတုိ႔ စသည္ျဖင့္ ျဖစ္တတ္တယ္။ အားလံုးပါဝင္ ရမယ့္ ပညာေရးစနစ္ဆုိေတာ့ လက္ခံတာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ အထူး လိုအပ္ခ်က္ရွိေသာ ကေလးေတြအတြက္ေတာ့ အထူးသင္ၾကားပို႔ခ် ႏုိင္မယ့္ စာသင္ခန္းေတာ့လုိအပ္တယ္။ ကြၽန္ေတာ္ေတာ့ အဲဒီလုိ ျမင္တယ္။

ေမး။  အခုျမန္မာျပည္ ျပန္ေရာက္ၿပီးတဲ့အခါမွာ ကိုေအာင္ဒင္ တက္ခဲ့တဲ့ စက္မႈတကၠသိုလ္ကိုလည္း ေလ့လာၾကည့္ရႈခဲ့တယ္လုိ႔ သိရတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ ႀကီးကိုလည္း လွည့္လည္ၾကည့္ရႈခဲ့တယ္လုိ႔ သိရတယ္။ အဲဒီေတာ့ ေက်ာင္း သားတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ေရာ နဂိုကလည္း ၈၈ ကာလ ဗကသ ရဲ႕ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးအျဖစ္ ပါဝင္ လႈပ္ရွားခဲ့တဲ့ သူတစ္ဦးအေနနဲ႔ေရာ အခုခ်ိန္မွာ ေက်ာင္းေတြကို သြားၾကည့္ တဲ့အခါ ဘယ္လုိျမင္ေတြ႕ခဲ့ရပါသလဲ။ ေနာက္တစ္ခုက ေက်ာင္း သား သမဂၢေတြလည္း သူ႔ေက်ာင္းနဲ႔ သူ၊ သူ႔အေနအထားနဲ႕သူ လုပ္ ေဆာင္ေနၾကတာရွိတယ္။ လက္ရွိ ေက်ာင္းသား သမဂၢေတြရဲ႕ ေဆာင္ရြက္ခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေရွ႕ကေနသြားခဲ့ တဲ့ ေနာင္ေတာ္တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ဘာေတြမ်ား ေဝဖန္ အႀကံျပဳစရာရွိလဲ။

 ေျဖ။ အဲဒါႏွစ္ခ်က္ေပါ့၊ တစ္ခ်က္က ဒီေက်ာင္းသားသမဂၢမ်ား ဖြဲ႕စည္းခြင့္က တရားဝင္ခြင့္ျပဳထားတာ မရွိေသးဘူး။ မရွိေသးတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ ေက်ာင္းသားေတြက သက္ဆုိင္ရာေက်ာင္းမွာ ေက်ာင္းသားအဖြဲ႕အစည္းေတြ တည္ေထာင္တဲ့အခါမွာ အေႏွာင့္ အယွက္ေတြလည္း အမ်ားႀကီးႀကံဳရတယ္။ ေက်ာင္းသားထု ကိုယ္ တုိင္ကလည္း အမ်ားစုက ဒီသမဂၢေတြမွာ ပူးေပါင္းပါဝင္မႈ အားနည္းတယ္။ ေက်ာင္းသားမ်ားကို လြတ္လပ္စြာ အဖြဲ႕အစည္း တည္ေထာင္ခြင့္ေပးတယ္ဆုိတာ ပါဖုိ႔လုိတယ္။ အခုကတည္းက အေရးႀကီးတဲ့ ျပဌာန္းခ်က္ကမပါဘူးဗ်။ မပါတဲ့အတြက္ေၾကာင့္မုိ႔ ကြၽန္ေတာ္က အမ်ိဳးသားပညာေရးဥပေဒကို ကန္႔ကြက္ေနတာ။ ပါရမယ္။ အဲဒီလုိပါမွသာလွ်င္ ေက်ာင္းသားထုက သမဂၢကို လြတ္လပ္စြာ ဖြဲ႕စည္းတည္ေထာင္ခြင့္ရွိမယ္။ လြတ္လပ္စြာ လႈပ္ရွား ခြင့္ရွိမယ္။ တရားဝင္ဖြဲ႕စည္းတည္ေထာင္ခြင့္ ရွိတယ္ဆုိရင္ အျခား ေက်ာင္းသားေတြကလည္း သက္ဆုိင္ရာသမဂၢမွာ ပါဝင္ပူးေပါင္း လာၾကမွာေပါ့။ ေနာက္တစ္ခ်က္ကက်ေတာ့ ေက်ာင္းသားသမဂၢ ေတြအေနနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္ေတြ႔တယ္ဗ်။ အခုသူတုိ႔လုပ္ေနတာေတြ ကြၽန္ေတာ္ေလးစားပါတယ္။ ဒီေျမသိမ္းယာသိမ္းကိစၥေတြမွာ သူတုိ႔ အဖိႏွိပ္ခံျပည္သူေတြဘက္ကေန ရပ္တည္လႈပ္ရွားၾကတာ။ အလုပ္ သမားဆႏၵျပပြဲေတြမွာ အလုပ္သမားထုကို ေထာက္ခံၾကတယ္။ ေကာင္းပါတယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ သက္ဆုိင္ရာ ေက်ာင္းဝင္းထဲ မွာလည္း လုပ္စရာေတြအမ်ားႀကီးရွိတယ္။ စာသင္ခန္းေတြကပိုၿပီး ေတာ့ ႀကံ့ခုိင္ဖုိ႔လုိအပ္တယ္။ စာသင္ေဆာင္တစ္ေဆာင္နဲ႔ တစ္ ေဆာင္ၾကားမွာ ျမက္႐ုိင္းေတာေတြ အႀကီးႀကီးထေနတာကို ရွင္း လင္းဖုိ႔ သက္ဆုိင္ရာအာဏာပိုင္ေတြကို လုိအပ္ခ်က္ေတြျဖည့္ ဆည္းေပးဖုိ႔ ေတာင္းဆုိရမွာေလ။ ေက်ာင္းသားထု ကိုယ္စားျပဳၿပီး ေက်ာင္းသားအေရးကိစၥေတြ ေတာင္းဆုိရမွာ။ အလားတူပဲ လံုၿခံဳမႈေပါ့ဗ်ာ။ ျမက္႐ုိင္းေတြထူထပ္ေနတဲ့ ေတာႀကီးထဲမွာအဆိပ္ရွိ တဲ့ အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ သတၱဝါေတြ အမ်ားႀကီးရွိႏုိင္တာကိုး။ အဲဒီလုိ ဝန္းက်င္မွာ ကေလးတစ္ေယာက္၊ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ သည္ ဘယ္လုိမွ စိတ္ေျဖာင့္ေျဖာင့္နဲ႕ ေက်ာင္းတက္ႏုိင္မွာမဟုတ္ ဘူး။ ေနာက္တစ္ခါ အေဆာင္မေလာက္ငတာ၊ အေဆာင္ရဲ႕အရည္ အခ်င္းမျပည့္မီတာ၊ အေဆာင္မွာေကြၽးတဲ့ အစားအေသာက္ေတြ ရဲ႕ အဆင့္အတန္းမမီတာ၊ ဆရာ ဆရာမမ်ားရဲ႕ လာဘ္စားမႈ၊ ဆရာ ဆရာမမ်ားရဲ႕ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈ၊ ပညာေရး အဆင့္အတန္းနိမ့္က်မႈ၊ လံုေလာက္တဲ့ လက္ေတြ႕ပစၥည္းေတြမရွိျခင္း၊ လံုေလာက္တဲ့ နည္း ပညာပံ့ပိုးမႈေတြမရွိဘူး၊ အရည္အခ်င္းျပည့္ဝတဲ့ ဆရာေတြမရွိဘူး။ ေက်ာင္းထဲမွာကိုပဲ ေက်ာင္းသားထုအတြက္ လုိအပ္ခ်က္ေတြက အမ်ားႀကီးပဲဗ်။ ေက်ာင္းသားသမဂၢေတြအေနနဲ႔ အမ်ိဳးသားေရးအ တြက္ လႈပ္ရွားေနဖုိ႔လိုသလုိ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ ေက်ာင္းသားထု ေက်ာင္းသားအခြင့္အေရး အတြက္လည္း လႈပ္ရွားဖုိ႔လုိအပ္တယ္။ အဲဒီႏွစ္ခုၾကားမွာ မွ်မွ်တတ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ပါေစလုိ႔ ကြၽန္ေတာ္ အႀကံျပဳပါတယ္။
စက္မႈတကၠသုိလ္ကို ကြၽန္ေတာ္ေရာက္တဲ့အခါက်ေတာ့ ေက်ာင္းသားေလးေတြေတြ႔ပါတယ္။ ယူနီေဖာင္းနဲ႕ ေက်ာင္းတက္ရ တယ္။ ဆုိေတာ့ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားျဖစ္လ်က္နဲ႕ ကိုယ္ ႏွစ္သက္သလုိ လြတ္လပ္စြာဝတ္စားဆင္ယင္ခြင့္ေတာင္ မရွိဘူး ဆုိရင္ သူတုိ႔ေျပာေျပာေနတဲ့ လြတ္လပ္စြာ ပညာသင္ၾကားခြင့္ဆုိ တာ အလကားပဲ။ ေက်ာင္းသားဗဟုိျပဳ ပညာေရးစနစ္ဆုိတာ အလကားပဲ။ ေက်ာင္းသားထုကို အထူးသျဖင့္ တကၠသိုလ္ေက်ာင္း သားေတြကို ယူနီေဖာင္းဝတ္ၿပီးေတာ့ ေက်ာင္းတက္ခုိင္းတဲ့ဟာကို လည္း ေက်ာင္းသားထုက ကန္႔ကြက္သင့္တယ္၊ ႐ႈတ္ခ်သင့္တယ္။ ဒါကိုလက္မခံသင့္ဘူးေပါ့ဗ်ာ။ ဒါေတြကို ျပင္ေပးဖုိ႔ သက္ဆုိင္ရာ ဝန္ႀကီးဌာနေတြကို ေတာင္းဆုိသင့္တယ္။

ေမး။  ေေနာက္တစ္ခုကေတာ့ ကိုေအာင္ဒင္ထူေထာင္ခဲ့တဲ့ အဖြဲ႔
US Campaign For Burma(USCB) ဒီအဖြဲ႕တည္ ေထာင္ျဖစ္ပံုရယ္၊ အခုခ်ိန္မွာက်ေတာ့ ကိုယ္တုိင္တည္ေထာင္ခဲ့ တဲ့ အဖြဲ႕ကေန ဘာျဖစ္လုိ႔ ႏုတ္ထြက္ခဲ့ရတာလဲ။ ရွင္းျပေပး ပါဦး။

 ေျဖ။ ကြၽန္ေတာ္အေမရိကားေရာက္ေတာ့ ၂ဝဝ၁ ခုႏွစ္။ အဲဒီ အခ်ိန္မွာ ေဒါက္တာဇာနည္ေခါင္းေဆာင္တဲ့
Free Burma Coalition ဗမာျပည္လြတ္ေျမာက္ေရး ၫြန္႔ေပါင္းအဖြဲ႕ဆုိတာရွိ တယ္။ အဲဒီမွာ ကြၽန္ေတာ္က ပထမ Fellowship အသင္းဝင္ အေနနဲ႕ လုပ္တယ္။ ေနာက္က်ေတာ့ မူဝါဒေရးရာ ၫႊန္ၾကားေရး မွဴးအေန နဲ႕လုပ္တယ္။ အဲဒီကာလမွာပဲ အေျပာင္းအလဲတခ်ိဳ႕ျဖစ္တယ္။  ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကိုစစ္တပ္က ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ ကေန ျပန္လႊတ္ေပးလုိက္တယ္။ လႊတ္ေပးတဲ့ သက္တမ္းကလည္း ဘယ္ ေလာက္မွမရွိ ၁၈လဝန္းက်င္ပဲ။ အဲဒီ ၁၈ လလည္းၿပီးေရာ ဒီပဲယင္း အၾကမ္းဖက္မႈျဖစ္တယ္။ ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္ ေမလ ၃ဝ ရက္ေန႔။ ျဖစ္တဲ့ အခ်ိန္မွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေတာ္ေတာ္ႀကီးကို အရွိန္ရတယ္ေပါ့ဗ်ာ။ စစ္အစိုးရရဲ႕ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈေတြကို ႏုိင္ငံတကာ သိေအာင္ အထူးသျဖင့္ အေမရိကန္အစိုးရသိေအာင္ တင္ျပၿပီးေတာ့ အေမရိ ကန္ျပည္ေထာင္စုကေန ျမန္မာစစ္အစုိးရဘက္ကို အင္မတန္ျပင္း ထန္တဲ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆုိ႔မႈေတြ ခ်မွတ္ေရးကိုလုပ္ခဲ့တယ္။ အဲဒီ ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ ေဒါက္တာဇာနည္ရဲ႕ အျမင္မွာ အေျပာင္း အလဲေတြ ရွိလာခဲ့တယ္။ တစ္အခ်က္ အဲဒီတုန္းက Free Burma Coalition ဟာ အေမရိကန္ေက်ာင္းသားေတြနဲ႔ ဗမာေက်ာင္းသား ေတြ ပူးေပါင္းလႈပ္ရွားတဲ့ အဖြဲ႔ေပါ့ဗ်ာ။ ျမန္မာမ်ားပဲပါတဲ့ အဖြဲ႔အ စည္းအျဖစ္ ပံုစံေျပာင္းခ်င္တယ္။ ေနာက္တစ္ခုက စီးပြားေရးပိတ္ ဆုိ႔မႈနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ သူက ဒါကို သိပ္အေလးအနက္မထားခ်င္ေတာ့ ဘူး။ US လႊတ္ေတာ္ကို Advocacy လုပ္တာကို သူကမႀကိဳက္ ေတာ့ဘူး။ အဲဒီလုိမူဝါဒဆုိင္ရာ ကြဲလြဲမႈေတြရွိလာတဲ့အခါ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ အေျပာင္းအလဲကိစၥမွာ အေမရိ ကန္လုိ အင္အားႀကီးႏုိင္ငံမ်ားရဲ႕ အေထာက္အပံ့၊ ကူညီမႈသည္ အေရးႀကီး ဆဲျဖစ္တယ္၊ လုိအပ္ဆဲျဖစ္တယ္။ အဲဒီေတာ့ ကြၽန္ေတာ္ တုိ႔လုပ္ႏုိင္တာ ဒါပဲလုပ္ႏုိင္တာကိုး။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ျပင္ပေရာက္ေန တဲ့ လူတစ္ေယာက္အေနနဲ႕ သက္ဆုိင္ရာ ေရာက္ရာႏုိင္ငံကအစိုးရ ကို ျမန္မာႏုိင္ငံဒီမုိကေရစီေရးအေပၚကူညီဖုိ႔၊ ေထာက္ပံ့ဖုိ႔ စည္းရံုး လႈံ႕ေဆာ္ရံုကလြဲလုိ႔ အျခားဘာမွ လုပ္စရာမရွိဘူးလို႔ ကြၽန္ေတာ္က ျမင္တယ္။ ဒီသေဘာထားကြဲလြဲမႈနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္ ၤFree Burma Coalition  ကႏုတ္ထြက္လုိက္တာ။
ႏုတ္ထြက္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္ထဲမွာပဲ US Campaign for Burma အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာ့အေရးလႈပ္ရွားမႈ အဖြဲ႕ကို ကြၽန္ေတာ္တည္ေထာင္တယ္။ ကြၽန္ေတာ္အေနနဲ႕က ဒီအဖြဲ႕အစည္းအေနနဲ႕ အေမရိကန္အစုိးရနဲ႕ အေမရိကန္လႊတ္ ေတာ္ကို ထပ္မံလႊမ္းမုိးဖုိ႔ ႀကိဳးစားမယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံဆုိင္ရာမူဝါဒနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ထပ္မံလႊမ္းမုိးဖုိ႔ ႀကိဳးစားမယ္။ လႊမ္းမုိးဖုိ႔ ႀကိဳးစားတဲ့ ေနရာမွာ အဓိကကေတာ့ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြက္ ႏွစ္စဥ္ခ်မွတ္ေနတဲ့ ေထာက္ပံ့ေငြကိုမ်ား သထက္မ်ားလာေအာင္ ထုိင္းနယ္စပ္၊ အိႏၵိယ နယ္စပ္နဲ႔ အိႏၵိယႏုိင္ငံမွာရွိတဲ့ ျမန္မာဒုကၡသည္ေတြေပၚမွာ အေမရိကန္ အစိုးရပို၍ပုိ၍ ကူညီေစာင့္ ေရွာက္ေအာင္၊ ေနာက္တစ္ခုက ျမန္မာစစ္ အစိုးရအေပၚမွာ အေမရိကန္အစိုးရ ပို၍ ပုိ၍ ဖိအားေပးေအာင္၊ ဒါအဓိကရည္ရြယ္ ခ်က္ေတြေပ့ါ။ ဆုိေတာ့ အဲဒီရည္ရြယ္ခ်က္ အတုိင္း ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ဆက္လက္လႈပ္ရွား ၾကပါတယ္။ လႈပ္ရွားမႈကေတာ့ USCB  အေနနဲ႔ ေအာင္ျမင္မႈကေတာ့ အတုိင္းအတာ ႀကီးႀကီးမားမားရွိပါတယ္။ ခုနေျပာတဲ့ Congress လႊတ္ေတာ္ကေန ျမန္မာ့ဒီမုိကေရစီ လႈပ္ရွားမႈအတြက္ ႏွစ္စဥ္ခ်ေပးတဲ့ ေထာက္ ပံ့ေငြကို ကြၽန္ေတာ္တုိ႔က သန္းေပါင္းမ်ားစြာ တုိးျမႇင့္ႏုိင္တယ္။ သန္းေပါင္းမ်ားစြာဆုိတဲ့ ေနရာမွာ ၂ဝဝ၁ ခုႏွစ္ ကြၽန္ေတာ္ေရာက္ တုန္းကဆုိ Congress လႊတ္ေတာ္ကေန ခ်မွတ္ေပးတဲ့ေငြက ေဒၚလာတစ္သန္းဝန္းက်င္ပဲရွိတယ္။ ၂ဝဝ၃ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းကစ ၿပီး အဲဒီေငြေၾကးပမာဏကို ေဒၚလာ ၁၂ သန္း၊ ၁၃ သန္း၊ ၁၅ သန္း၊ ေနာက္ဆံုး အခုဆိုရင္ သန္း ၈ဝ ေက်ာ္သြားပါၿပီ။ အခုပိုင္း ကေတာ့ ကြၽန္ေတာ္နဲ႔မဆုိင္ပါဘူး။ ဒါက US AID က ျမန္မာႏုိင္ငံ တြင္းမွာ တရားဝင္လႈပ္ရွားလို႔ရတဲ့ အခါက်ေတာ့ US AID ရဲ႕ Budget ေပါ့ဗ်ာ။ ေယဘုယ်ေျပာခ်င္တာကေတာ့ အက်ပ္ အတည္းကာလတစ္ခုမွာ ျမန္မာႏုိင္ငံအတြက္ Congress က ေထာက္ပံ့တဲ့ ေငြေၾကးကို အျမင့္မားဆံုးျဖစ္ေအာင္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ျမႇင့္တင္ႏုိင္ခဲ့တယ္။ ေနာက္တစ္ခါ ထုိင္းနယ္စပ္၊ အိႏိၵယနယ္စပ္၊ မေလးရွားႏုိင္ငံေရာက္ ဒုကၡသည္ေတြကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု က ပိုၿပီးေစာင့္ေရွာက္ကူညီေအာင္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ အားစိုက္ထုတ္ႏုိင္ ခဲ့တယ္။ အဲဒီႏွစ္ေတြမွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက ႏွစ္စဥ္ ကမၻာ့ဒုကၡသည္ေတြကို ခြဲတမ္းခ်ၿပီး လက္ခံတာရွိတယ္။ ျမန္မာ ႏုိင္ငံက ဒုကၡသည္ေတြကို သူတုိ႔လက္ခံတာ ရာဂဏန္းအထိေတာ့ လက္ခံတာရွိတယ္။ ေနာင္ ႏွစ္မွာ ဒီထက္မကပိုၿပီး လက္ခံဖို႔ ဝိုင္းၿပီး တုိက္တြန္းၾကတဲ့အခါ ၂ဝဝ၆၊၂ဝဝ၇ ႏွစ္ေတြမွာ စုစုေပါင္း ေသာင္းနဲ႔ခ်ီၿပီး လက္ခံခဲ့တာရွိ တယ္။ အဲဒီအတြက္ေၾကာင့္ ထိုင္း-ျမန္မာနယ္စပ္ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားနဲ႔ မေလးရွား၊ အိႏၵိယနယ္စပ္ က ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားက ျမန္မာမိသားစုေပါင္း သိန္းနဲ႔ခ်ီၿပီး အေမ ရိကန္ျပည္ေထာင္စုကို ေျပာင္းေရႊ႕အေျခခ်ေနထုိင္ႏုိင္ခဲ့တယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ျမန္မာ့အေရးကိစၥကို ကုလ သမဂၢလံုၿခံဳေရးေကာင္စီရဲ႕ Agenda တစ္ခု ျဖစ္လာေအာင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက တင္သြင္းဖုိ႔ ကြၽန္ေတာ္တု႔ိလႈံ႕ေဆာ္ ႏုိင္ခဲ့တယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ လႈ႔ံေဆာ္မႈေအာင္ျမင္ပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ တင္သြင္းခ်က္အရ ကုလသမဂၢ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီမွာ မဲခြဲတဲ့အခါ ေထာက္ခံမဲ ၉ မဲ၊ ကန္႔ကြက္ မဲ ၃ မဲ၊ ၾကားေနမဲ ၃ မဲနဲ႕ ျမန္မာ့အေရးကိစၥဟာ ကုလသမဂၢလံုၿခံဳ ေရးေကာင္စီက ဝင္ေရာက္ေျဖရွင္းရမယ့္ ျပႆနာတစ္ရပ္ ျဖစ္လာခဲ့တယ္။
ကြၽန္ေတာ္တုိ႔က ေရာက္တဲ့ကာလေတြ မွာျပန္ၾကည့္ရင္ ျမန္မာဆုိတာ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုအတြက္ ဘာမွအေရးမႀကီး ဘူး။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ႏုိင္ငံျခားေရးေပၚ လစီမွာ ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ ျမန္မာႏုိင္ငံဆုိတာ ဟုိးေအာက္ဆံုးမွာရွိတယ္။ အဲဒီလုိမ်ိဳး ေအာက္ဆံုးမွာရွိတဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံကို အေမရိ ကန္ျပည္ေထာင္စု ႏုိင္ငံျခားမူဝါဒမ်ားရဲ႕ ထိပ္ဆံုးကုိေရာက္ေအာင္ပို႔တဲ့ ေနရာမွာ ဆင့္ကဲဆင့္ကဲ ႀကိဳးစားခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ အေရးႀကီးဆုံးက ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ လုိခ်င္တာက ျမန္မာႏုိင္ငံဆိုင္ရာအထူးသံတမန္တစ္ေယာက္ ခန္႔အပ္ဖုိ႔။ ဒါကို ကြၽန္ေတာ္တုိ႔လုိခ်င္တယ္။ ျမန္မာ့အေရးကိစၥကို ႏုိင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးဌာန အရာရွိေတြက အျခားႏုိင္ငံမ်ားကိစၥကိုေျဖရွင္းရင္း ေဆာင္ရြက္ေနတာထက္ စာရင္ ျမန္မာ့အေရးကိစၥတစ္ခုတည္းကိုပဲ အာ႐ံုစိုက္ၿပီး ၂၄ နာရီ တစ္ပတ္ ၇ ရက္ အခ်ိန္ျပည့္တာဝန္ယူေဆာင္ရြက္မယ့္ အထူးသံတမန္ တစ္ ေယာက္ခန္႔ျခင္းအားျဖင့္ ျမန္မာျပည္အေရးကိစၥကို အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုက ဘယ္ေလာက္ထိ အေရးေပးတယ္ဆုိတာကို ထင္ရွားၿပီးေတာ့ လႈပ္ရွားမႈမွာလည္း အားေကာင္းမယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ကလည္း အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ အထူး ကိုယ္စားလွယ္နဲ႕ Coordinator Position ကုိခန္႔ဖုိ႔ ႀကိဳးစားတယ္။ ၂ဝဝ၇ ခုႏွစ္မွာ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ အဲဒီဟာ ေအာင္ျမင္ခဲ့တယ္။ Tom Lantos Block Burmese Jade Act  ဥပေဒနဲ႕အတူ ျမန္မာ ႏုိင္ငံဆုိင္ရာအထူးကိုယ္စားလွယ္ခန္႔အပ္ဖုိ႔ အေမရိကန္ Congress လႊတ္ေတာ္ကေန အေမရိကန္အစိုးရကို တာဝန္ေပးႏုိင္ခဲ့တယ္။ အဲဒီေနာက္မွာေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ သင့္ေတာ္တဲ့လူကို ရဖုိ႔ႀကိဳးစား ၾကတယ္။ အဲဒီမွာဆုိ အခု သံအမတ္ႀကီးျဖစ္ေနတဲ့ ဒဲရစ္မစ္ခ်ယ္ကို ျမန္မာႏုိင္ငံဆုိင္ရာ အေမရိကန္ အထူးသံတမန္ အျဖစ္ ကြၽန္ေတာ္ တို႔ ခန္႔အပ္ႏုိင္ခဲ့တယ္။ သူ႔ကိုခန္႔အပ္ႏုိင္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ သူက ေနစၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံစစ္အစိုးရနဲ႕ အေမရိကန္အစုိးရၾကား တုိက္႐ုိက္ ဆက္ဆံမႈေတြ စတင္ႏုိင္ခဲ့ၿပီးေတာ့ Engagement Policy ေပါ့။ အဲဒါကို သူတုိ႔ ဆက္လုပ္ႏုိင္ခဲ့တယ္။ ဒါေတြက ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ လုပ္ခဲ့တဲ့အတုိင္းအတာေတြ။ ဘယ္ေလာက္ ပဲ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ လုပ္ႏုိင္ခဲ့လုပ္ႏုိင္ခဲ့ ကြၽန္ ေတာ္တုိ႔ အဖြဲ႕အစည္းေတြက တစ္ဖက္မွာ ၾကည့္မယ္ဆုိရင္ ေငြေရးေၾကးေရးက အင္မ တန္ခ်ိဳ႕တဲ့တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြပါ။ အေမရိ ကားမွာဆုိ Foundation ေတြအမ်ားႀကီးရွိ တယ္။ အဲဒီ ေဖာင္ေဒးရွင္းႀကီးေတြက က်န္း မာေရး၊ ပညာေရး၊ လူမႈေရး စတဲ့ကိစၥေတြမွာ အမ်ားႀကီး ေထာက္ပံ့ကူညီၾကေပမဲ့ ဒီမုိ ကေရစီနဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရးကိစၥေတြမွာ သိပ္ၿပီး ေထာက္ပ့ံကူညီမႈမရွိဘူး။ ဒါေၾကာင့္ US Campaign for Burma သည္ အင္မတန္ ခ်ိဳ႕တဲ့တဲ့ေငြေၾကးနဲ႕ ရပ္တည္ခဲ့ ၾကရတယ္။ အဲဒီလုိရပ္တည္ေပမဲ့လည္း တစ္ဖက္မွာက် ေတာ့ GrassrootLevel ေက်ာင္းသားေတြ ၾကားထဲမွာ၊ ျပည္သူေတြၾကားထဲမွာ ေထာက္ခံမႈအျပည့္အဝရွိတယ္။ ျပည္သူေတြ၊ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ေထာက္ခံမႈေတြကို သံုးၿပီးေတာ့ Congress လႊတ္ေတာ္က လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔အေရး ကိစၥကို စိတ္ဝင္စားလာေအာင္၊ ကြၽန္ေတာ္တို႔ကို ကူညီခ်င္စိတ္ ေပၚလာေအာင္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔က လုပ္ခဲ့ရတယ္။ တစ္ဖက္မွာက် ေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔နဲ႔ အားၿပိဳင္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြရွိတယ္။ အဲဒါ ကက်ေတာ့ အေမရိကန္ Chamber of Commerce တုိ႔၊ US-Asean Business Council တုိ႔၊ Total, Chevron အစရွိတဲ့ ေရနံကုမၸဏီနဲ႕ စီးပြားေရးကုမၸဏီႀကီးေတြက ေဒၚလာ သန္းေပါင္း မ်ားစြာ အသံုးခ်ၿပီးေတာ့ Lobbyist  ေတြအမ်ားႀကီး ရွိတယ္။ သူတုိ႔နဲ႕ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔နဲ႔ ယွဥ္ၿပိဳင္ၿပီးေတာ့ Congress လႊတ္ေတာ္ ကိုစည္း႐ံုးၾကရတယ္။ သူတုိ႔ဘက္မွာ ေငြေၾကးအေျမာက္အျမားသံုး ႏုိင္တယ္။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ဘက္မွာ မသံုးႏုိင္ဘူး။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ဘက္ က သာမန္ျပည္သူေတြရဲ႕ ေထာက္ခံမႈရွိတယ္။ သူတုိ႔ရဲ႕ရပ္တည္ ခ်က္က စစ္အစိုးရကို ခ်မွတ္ထားတဲ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆုိ႔မႈ ႐ုပ္သိမ္း ေပး၊ ဒါမွသာလွ်င္ အေျပာင္းအလဲကို ဖန္တီးႏုိင္မယ္။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ဘက္က်ေတာ့ စစ္အစိုးရကို ဖိအားေပးရမယ္။ ဒီမုိကေရစီ အင္အားစုကို ပို၍ပို၍ ေထာက္ခံရမယ္။ အဲဒီလမ္းေၾကာင္းႏွစ္ ေၾကာင္းနဲ႕ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့ၾကရာမွာ အဲဒီႏွစ္ေတြမွာေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ဒီမုိကေရစီအေရး လႈပ္ရွားသူေတြ ဘက္က အားေကာင္းခဲ့တယ္။

၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္အစမွာ ရခုိင္ျပည္နယ္မွာလူမ်ိဳးေရး၊ ဘာသာေရး ပဋိပကၡေတြ စတင္ျဖစ္ပြားတယ္။ အေမရိကန္မွာ ရုိဟင္ဂ်ာေတြက အားေကာင္းတယ္။ သူတို႔ရဲ႕
Issue ကို ထိေရာက္ ေအာင္ Lobby လုပ္ႏုိင္ၾကတယ္။ လုပ္ႏုိင္တာက အေမရိကန္မွာ မကဘူး။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ေလာက္ကတည္းက ဥေရာပမွာလည္း  Lobby လုပ္ႏုိင္ၾကတယ္။ သူတုိ႔ကိုေထာက္ခံလာေအာင္၊ သူတုိ႔ကို ကယ္တင္ ေအာင္ ႏုိင္ငံတကာအစိုးရေတြကို ပန္ၾကားေနတာေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ကက်ေတာ့ ႐ုိဟင္ဂ်ာဆုိတာ ကြၽန္ေတာ့္ အေန နဲ႔ လက္မခံဘူး။ ကြၽန္ေတာ္သူတုိ႔ကို လူသားအေနနဲ႕ေတာ့အသိ အမွတ္ျပဳတယ္။ အဲဒီၾကားမွာႏွစ္ခုေပါ့။ ရုိဟင္ ဂ်ာဆုိတဲ့ လူမ်ိဳးစု တစ္စုကို ဖန္တီးၿပီးေတာ့ လူမ်ိဳးစုအခြင့္အေရး ရေအာင္ေတာင္း တာ ကြၽန္ေတာ္လံုးဝကန္႔ကြက္တယ္။ သုိ႔ေသာ္လည္း လူသား တစ္ေယာက္အေနနဲ႔ေတာ့ သူတုိ႔က လူသားဆုိင္ရာအခြင့္အေရး ရသင့္တယ္။ ဒါက ကြၽန္ေတာ့္ရဲ႕ အျမင္ေပ့ါဗ်ာ။ အဲဒီႏွစ္ခုၾကား ထဲမွာ ကြၽန္ေတာ္တတ္ႏုိင္သေလာက္ ကြၽန္ေတာ့္အဖြဲ႕အစည္း အေနနဲ႔ ရုိဟင္ဂ်ာ Campaign ထဲမွာ မပါေအာင္ ႀကိဳးစားတယ္။ ကြၽန္ေတာ္က အမႈေဆာင္ဒါရုိက္တာ ျဖစ္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိေပါ့။ ရုိဟင္ဂ်ာ Issue ကို US Campaign ကေန လႈ႔ံေဆာ္တာမ်ိဳးမရွိေအာင္ ကိုင္ တြယ္ႏုိင္ခဲ့တယ္။ ဥပမာ အဂၤလန္မွာဆုိ Burma Campaign UK ဆုိတာရွိိတယ္။ သူတိ႔ုဆုိ ရုိဟင္ဂ်ာေတြကို ေခါင္းေဆာင္တင္ၿပီး ရုိဟင္ဂ်ာေတြရဲ႕ လူ႔အခြင့္အေရးအတြက္ ေတာင္းဆုိေနတာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာရွိခဲ့ၿပီ။ အဲဒီကလူေတြကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကို ပိ႔ုဖုိ႔ႀကိဳးစားေပမဲ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔က လက္မခံခဲ့ဘူး။ လာရင္လည္း သူတုိ႔နည္းသူတုိ႔ ဟန္နဲ႔လာၿပီး လႈပ္ရွားသြားတာေတြလည္း ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ပေယာဂေတာ့ ေတာ္ေတာ္ကင္းခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္မွာ ခုနေျပာတဲ့ ျပႆနာျဖစ္တဲ့အခါက်ေတာ့ ကြၽန္ ေတာ့္လက္ေအာက္ ဝန္ထမ္းေတြကအစ၊ ကြၽန္ေတာ့္အထက္ Board of Directors အဆံုး US Campaign သည္ လူ႔အခြင့္ အေရးအတြက္ ေဆာင္ရြက္တာျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ႐ုိဟင္ဂ်ာ ေတြအတြက္ Campaign ေတြလုပ္ရမယ္။ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ USCB သည္ လူ႕အခြင့္အေရးအဖြဲ႕မဟုတ္ပါ။ ႏုိင္ငံေရးအဖြဲ႕ အစည္းျဖစ္တယ္။ ဆိုလုိတာက ျပည္တြင္းမွာ ဒီမုိကေရစီအေရး လႈပ္ရွားမႈအတြက္ အားေပးေထာက္ပံ့ရန္ ဖြဲ႕ထားတာျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ကို တျခားလူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႕မ်ားနဲ႕ တန္းတူယွဥ္လုိ႔မရဘူး။ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႕ကက်ေတာ့ သူတုိ႔သိတာ လူ႔အခြင့္အေရး တစ္ခုပဲေလ။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔က်ေတာ့ တုိင္းျပည္ အေျပာင္းအလဲကို တည္ၿပီးစဥ္းစားေတာ့ဘယ္နည္းက အေျပာင္း အလဲကို ျဖစ္ေစမလဲ၊ ဘယ္နည္းက အေျပာင္းအလဲကို ေႏွာင့္ေႏွး ေစမလဲ။ အဲဒီေပၚမွာ မူတည္ၿပီး စဥ္းစားၾကတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ တုိ႔သည္ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြ႕ဲအစည္းမဟုတ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔သည္ ဒီကိစၥမွာမပါႏုိင္ဘူး။ ႏွစ္အခ်က္ ရုိဟင္ဂ်ာက ကြၽန္ေတာ့္အတြက္ ျပႆနာရွိတယ္။ သူတို႔တင္တဲ့သမုိင္းကို ကြၽန္ ေတာ္လက္မခံႏုိင္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ သူတုိ႔ဟာ လူသားေတြျဖစ္တဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ လူသားေတြခံစားသင့္တဲ့ အခြင့္အေရးေတာ့ခံစား သင့္တယ္။ ကုိယ္တုိင္ေတာင္မွ ျမန္မာႏုိင္ငံကထြက္ၿပီး တျခားႏုိင္ငံမွာ ခုိလံႈတဲ့အခါမွာ ပထမ ဒုကၡသည္၊ ေနာက္ေတာ့ တရားဝင္ ေနထုိင္ခြင့္ရတယ္။ ေနာက္ဆံုး က်ေတာ့ ဆင့္ကဲဆင့္ကဲ အသိအမွတ္ျပဳခံၾကရတာကိုး။ သူတို႔ လည္း တျခားႏုိင္ငံက ထြက္ေျပးလာၿပီး ဒီႏုိင္ငံမွာ ခုိလံႈမယ္ဆုိရင္ သူတုိ႔လည္း ဒီႏုိင္ငံအေပၚမွာ သစၥာရွိမယ္ဆုိရင္ သူတို႔ကိုလည္း တရားဝင္ေန ထုိင္ခြင့္ ေပးသင့္တာေပါ့။ ဒါကြၽန္ေတာ့္အျမင္။ တရား ဝင္ ေနထုိင္ခြင့္ေတာင္းတဲ့ေနရာမွာ ရုိဟင္ဂ်ာဆုိတဲ့ Campaign  ႀကီးနဲ႕ အလံေထာင္ၿပီးေတာင္းတာမ်ိဳး၊ အၾကမ္းဖက္လႈ႔ံေဆာ္တာ မ်ိဳး ဒါကိုေတာ့ ကြၽန္ေတာ္လံုးဝလက္မခံဘူး။ အဲဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ ၿပီး ကြၽန္ေတာ့္လက္ေအာက္က ဝန္ထမ္းေတြက Board of Directors ကိုတုိင္တယ္ေပါ့ဗ်ာ။ Board of Directors နဲ႔ ကြၽန္ေတာ္နဲ႕ ထိပ္တုိက္ စကားေျပာၾကရတယ္။ Board of Directors ခုနစ္ေယာက္ရွိတယ္ တစ္ေယာက္ပဲဗမာ၊ က်န္တဲ့ ၆ ေယာက္က အေမရိကန္။ သူတုိ႔က ကြၽန္ေတာ့္ကို ဒီ Campaign လုပ္ရမယ္။ ကြၽန္ေတာ္ကလည္း မလုပ္ႏုိင္ဘူး။ ကြၽန္ေတာ့္ကို သူတုိ႔က စဥ္းစားပါဦးေျပာတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ကြၽန္ေတာ္လည္း သိပ္သည္းမခံႏုိင္ေတာ့ဘူး။ ဒါဆုိရင္လည္း မင္းတုိ႔လုပ္ခ်င္ရာလုပ္ ၾကေတာ့ ငါထြက္တယ္ဆုိၿပီး ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္ ႏုိဝင္ဘာလမွာ ကြၽန္ေတာ္ ႏုတ္ထြက္ခဲ့ပါတယ္။

ေမး။ လက္ရွိအေနအထားမွာ
Democratic Forces  ေတြအေနနဲ႔ ဘယ္လုိရပ္တည္သင့္တယ္၊ လႈပ္ရွားသင့္တယ္လုိ႔ ထင္ပါသလဲ။

ေျဖ။ ကြၽန္ေတာ္ေျပာႏုိင္တာကေတာ့ ေစာေစာပိုင္းက ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ အသက္ရွဴခြင့္မရၾကဘူး။ အခုဘာပဲေျပာေျပာ အသက္ရွဴခြင့္ ရွိလာၿပီ။ အဲဒီအသက္ရွဴခြင့္ကို ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ တန္ဖုိး ထားပါ။ ရရွိထားတဲ့ အခြင့္အေရးကိုမွ တန္ဖုိးမထားဘူးဆုိရင္ ဒီထက္ပိုေကာင္းတဲ့ အခြင့္အေရးေတြကိုရဖုိ႔ခက္တယ္။ ႏွစ္အခ်က္ က ရရွိထားတဲ့အခြင့္အေရးကို စနစ္တက် အသံုးခ်ေပါ့ဗ်ာ။ အခြင့္ အေရးဆုိတာ အမွန္တကယ္ေတာ့ ပိုက္ဆံအိတ္တစ္အိတ္လုိပါပဲ။ ကိစၥရွိတုိင္း ထုတ္သံုးေနရင္ ေနာက္ဆံုးအေရးႀကီးခ်ိန္မွာ ပုိက္ဆံ မက်န္ေတာ့ဘူး။ စုေဆာင္းထားတဲ့ေငြေတြကို သံုးစြဲတဲ့ေနရာမွာ ေသေသခ်ာခ်ာစနစ္တက် သံုးဖုိ႔လုိပါတယ္။ လိုတဲ့ေနရာသံုး၊ မလုိတဲ့ေနရာမသံုးနဲ႔ေပါ့ဗ်ာ။ လက္ရွိရတဲ့အခြင့္ေရးကို တန္ဖိုးထား၊ ေလးေလးစားစား ယံုယံုၾကည္ၾကည္သံုးစြဲ၊ ဒီအခြင့္အေရးကို တုိးခ်ဲ႕ဖုိ႔ အတြက္ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ ႀကိဳးစားရမွာေပါ့ဗ်ာ။ အားလံုးလည္း သိတာပဲ။ ဒါႀကီးက စစ္အစိုးရ လမ္းျပေျမပံုအတြင္း သြားရင္း ေနာက္ဆံုးမွာ ေျဖေလွ်ာ့ေရး
Liberalization လုပ္တဲ့ အဆင့္ပဲ။ တစ္ဖက္မွာက်ေတာ့ လူေတြအကုန္အေျပာင္းအလဲ ျဖစ္တယ္ဗ်။ တပ္ထဲမွာလည္း အေျပာင္းအလဲျဖစ္တယ္။ အထူးသျဖင့္ လက္ရွိ ယူနီေဖာင္းဝတ္ထားတဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ားနဲ႔ ယူနီေဖာင္းခြၽတ္ၿပီး အရပ္ သားျဖစ္လာတဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ားၾကားမွာလည္း ကြဲလြဲမႈေတြရွိတယ္။ စစ္တပ္ထဲမွာလည္း ကြဲလြဲမႈေတြရွိတယ္။ ႀကံ႕ခုိင္ေရးထဲမွာလည္း ကြဲလြဲမႈေတြရွိတယ္။ အရပ္သားဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းေတြနဲ႕ဖြဲ႕တဲ့ ၾကံ႕ခုိင္ ေရးထဲမွာလည္း ကြဲလြဲမႈေတြရွိတာပဲ။ ဒီစနစ္က လူေတြအားလံုးကုိ တစ္နည္းအားျဖင့္ ကြဲေစတယ္။ ျပန္လည္းစုစည္းေစတယ္။ ေျပာင္း လဲလာတဲ့လူေတြကို စည္းရံုးၿပီးေတာ့၊ မေျပာင္းလဲတဲ့ လူေတြကို စည္း႐ံုးမယ္ဆုိ တစ္စုတစ္ေဝးျဖစ္လာႏုိင္တယ္။ အေျပာင္းအလဲကို လက္မခံႏုိင္တဲ့ လူေတြကလည္း တစ္စုတစ္ေဝးျဖစ္လာႏုိင္တယ္။ အခုထက္ထိက ေရာေထြးေနတဲ့ သေဘာရွိတယ္။ အခ်ိန္ကာလ တစ္ခုမွာ အဲဒီစည္းက ျခားသြားလိမ့္မယ္လုိ႔ ကြၽန္ေတာ္ထင္ပါ တယ္။ အထူးသျဖင့္ ၂ဝ၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲနီးလာေလေလ သို႔ မဟုတ္ ၂ဝ၁၅ေရြးေကာက္ပြဲအၿပီးမွာ ထင္ထင္ရွားရွားအေျပာင္း အလဲကို ဘယ္သူကလက္ခံၿပီး ေဆာင္ရြက္ခ်င္သလဲ။ အေျပာင္း အလဲကို ပိတ္ဆို႔ဟန္႔တားခ်င္တဲ့ လူေတြၾကားမွာ ကြဲျပားမႈက ရွိလာပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီလုိအခ်ိန္ကာလအတြက္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔က စိတ္ရွည္လက္ရွည္ သည္းခံျဖတ္သန္းဖို႔ေတာ့ လုိတာေပါ့ဗ်ာ။ ကြၽန္ေတာ္အၿမဲေျပာပါတယ္။ ညီၫြတ္ေရးဆုိတာလုိအပ္တယ္။ အၾ<ြကင္းမဲ့ညီၫြတ္ေရးဆုိတာ ဘယ္ေနရာမွာမွ မရွိဘူး။ အဲဒီေတာ့ မညီႏုိင္တာေတြကို ညီေအာင္ အတင္းညိႇေနမယ့္အစား ယံုၾကည္ ခ်က္တူရာ ပုဂၢိဳလ္ေတြစုၿပီး ခုိင္မာေအာင္၊ ညီၫြတ္ေအာင္ တည္ ေဆာက္ၾကပါ။ ယံုၾကည္ခ်က္တူတယ္လုိ႔ ေျပာတဲ့ေနရာမွာ တျခား ဘက္က ေျပာင္းလာခ်င္တဲ့လူေတြကိုလည္း လက္ကမ္းႀကိဳဆိုပါ။ အဲဒီလုိနဲ႕ တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္မွာ အေျပာင္းအလဲကို တန္ဖုိးထားၿပီး ဆက္ လက္တုိးခ်ဲ႕ခ်င္တဲ့လူနဲ႕ အေျပာင္းအလဲကို ဟန္႔တားခ်င္တဲ့ လူေတြ ၾကား စည္းတစ္စည္းက သိသိသာသာ ကြဲျပားလာပါလိမ့္မယ္။ စိတ္ရွည္လက္ရွည္နဲ႕ ျဖတ္သန္းဖုိ႔လုိပါတယ္။

အယ္ဒီတာအဖြဲ႕

ေအာင္ဒင္ႏွင့္ေတြ႕ဆုံျခင္း (7 Days သတင္းဂ်ာနယ္)

‘‘ရွိၿပီးသားလြတ္လပ္ခြင့္ကို ကြၽန္ေတာ္တို႔က တန္ဖိုးရွိေအာင္ အသံုးခ်ဖို႔လိုတာေပါ့။ တန္ဖိုးရွိေအာင္ အသံုးခ်ၿပီးေတာ့မွ တျဖည္းျဖည္းခ်ဲ႕ထြင္ဖို႔ လိုတာေပါ့’’

ေအာင္ဒင္ႏွင့္ေတြ႕ဆုံျခင္း
By   
Wed, 2014-10-15 18:00
Issue No. အတြဲ (၁၃)၊ အမွတ္ (၃၂)
http://www.7daydaily.com/story/22831#.VF45csnYouI

ရွစ္ေလးလုံးအေရးေတာ္ပုံသည္ ျမန္မာ့သမုိင္းတြင္ အႀကီးက်ယ္ဆုံး ႏုိင္ငံေရးလႈပ္ရွားမႈအေရးေတာ္ပုံမ်ားထဲမွ တစ္ခုအပါအ၀င္ျဖစ္သည္။ မဆလတစ္ပါတီအာဏာရွင္အစုိးရ၏ ျပည္သူမ်ားအေပၚ အမ်ဳိးမ်ဳိး ဖိႏွိပ္အုပ္ခ်ဳပ္ေနျခင္းအား ျပည္သူမ်ားက ထႂကြကာ တစ္ပါစနစ္ဖ်က္သိမ္း၍ ပါတီစုံဒီမုိကေရစီစနစ္ျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ရန္ အစုိးရကို ေတာင္းဆုိလာၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ဖိႏွိပ္ခံျပည္သူမ်ား ခံႏုိင္ရည္အားနည္းေနခ်ိန္တြင္ စက္မႈတကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားမ်ားက စတင္ခဲ့သည့္ ထုိအေရးေတာ္ပုံတြင္ ေက်ာင္းသားမ်ားကုိယ္တုိင္ တာ၀န္ေက်ေက်ျဖင့္ ေရွ႕တန္းမွပါ၀င္ခဲ့ၾကသည္။
ရွစ္ေလးလုံးအေရးေတာ္ပုံမွအစျပဳ၍ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္မ်ားလည္း အမ်ားအျပား ထြက္ေပၚလာခဲ့ၾကသည္။ အခ်ဳိ႕လည္း ျပည္ပသုိ႔ ထြက္ခြာသြားၾကကာ မဆလအာဏာရွင္ေနာက္ပုိင္းတက္လာသည့္ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကို ဆက္လက္ေတာ္လွန္ခဲ့ၾကသည္။ အခ်ဳိ႕ေသာ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္မ်ားက ျပည္တြင္း၌ပင္ ဆက္လက္ေနထုိင္ကာ စစ္အာဏာရွင္စနစ္၏ ဖိႏွိပ္မႈမ်ားကို ႀကံ႕ႀကံ႕ခံကာ ဆက္လက္ဆန္႔က်င္ခဲ့ၾကသည္။
ျပည္ပသုိ႔ ထြက္ခြာသြားၾကသည့္ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္မ်ားထဲတြင္ ကိုေအာင္ဒင္ဆုိသူသည္လည္း ထင္ရွားသည့္ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးျဖစ္သည္။ US Campaing for Burma အဖြဲ႕ကို ဖြဲ႕စည္းကာ ျပည္တြင္းရွိ စစ္အာဏာရွင္ကို ဆန္႔က်င္ေနၾကသူမ်ားအား လုိအပ္သည့္ အကူအညီမ်ားေပးခဲ့သူ ျဖစ္သည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ကိုေအာင္ဒင္ ျမန္မာႏုိင္ငံသို႔ ျပန္လည္ေရာက္ရွိခုိက္ ေတြ႕ဆုံေမးျမန္းထားသည္မ်ားမွ ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပလုိက္ပါသည္။

မး - ၈၈ အေရးေတာ္ပံုနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျပန္ေျပာင္းသတိရစရာေတြရွိရင္ ေျပာျပေပးပါ။


ေျဖ- ကြၽန္ေတာ္က ၁၉၈၀-၈၁ မွာ ဆယ္တန္းေအာင္တယ္။ အမွတ္ ၂ ေဒသေကာလိပ္မွာ ၂ ႏွစ္တက္ခဲ့တယ္။ RIT ကိုေရာက္ေတာ့ တတိယႏွစ္စက္မႈတကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားဘ၀နဲ႔ ေရာက္တယ္။ ပံုမွန္တစ္ႏွစ္တစ္တန္း ေအာင္မယ္ဆိုရင္ ၁၉၈၅ မွာ ေက်ာင္းၿပီးရမယ္။ အဲဒီတုန္းကေတာ့ စိတ္ကူးေမွ်ာ္လင့္ခ်က္က သေဘၤာအင္ဂ်င္နီယာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ ကြၽန္ေတာ္က ၾကားထဲမွာ စာေမးပြဲေတြက်တယ္။ စတုတၳႏွစ္မွာ တစ္ႀကိမ္က်တယ္။ ပၪၥမႏွစ္မွာ ႏွစ္ႀကိမ္က်တယ္။ ၈၈ က်ေတာ့ ေနာက္ဆံုးႏွစ္ အင္ဂ်င္နီယာေက်ာင္းသားဘ၀ကို ေရာက္တယ္။ အဲဒီမတိုင္ခင္ကေတာ့ စာေမးပြဲေတြက်တဲ့အတြက္ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ ၀မ္းနည္းတာေပါ့။ စာေမးပြဲက်လို႔ ေရွ႕ဆက္ရမယ့္အလုပ္ေတြ ပ်က္သြားတယ္။ ေႏွာင့္ေႏွးသြားတယ္ေပါ့။ အဲဒီလိုမ်ဳိး ၀မ္းနည္းခဲ့ရတာေတြရွိတယ္။ ေနာက္ မတ္လ ၁၃ ရက္ေန႔ အေရးအခင္းျဖစ္ေတာ့ အဲဒီအေရးအခင္းမွာ ကိုယ္တိုင္ကိုယ္က် ပါ၀င္ခဲ့ရတယ္။ ၿပီးေတာ့ သူငယ္ခ်င္းေတြ ကြၽန္ေတာ့္မ်က္စိေရွ႕မွာတင္ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရခဲ့ၾကတယ္။ ေသနတ္ဒဏ္ရာရၿပီး ေသတာေတြရွိတယ္။ အဲဒီေတာ့ အဲဒီအခ်ိန္မွာပဲ သူငယ္ခ်င္းေတြအတြက္ မေက်နပ္တဲ့စိတ္ကႀကီးၿပီး မဆလအစိုးရ ဆန္႔က်င္ေရးေတြ ဆက္လုပ္ျဖစ္ခဲ့တယ္။ အဲဒီအခါမွာ ေရွ႕မွာ စာေမးပြဲေတြက်ခဲ့တာကို ကြၽန္ေတာ္ ၀မ္းမနည္းေတာ့ဘူး။ ေပ်ာ္လာတယ္။ ငါ စာေမးပြဲေတြ က်ရက်ဳိးနပ္တယ္ေပါ့။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ဒါတစ္သက္မွာ တစ္ခါပဲႀကံဳရမယ့္ ျဖတ္သန္းမႈေလ။ ဒီေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈဆိုတာ။ ဒီေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈမွာ ပါ၀င္ျဖတ္သန္းခြင့္ရတာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ေတာ္ေတာ္ကံေကာင္းပါလားဆိုၿပီး ေက်နပ္ေပ်ာ္ရႊင္မိတယ္ေပါ့ဗ်ာ။


မး- ၈၈ ကာလအတြင္းမွာ အစ္ကို ျဖတ္သန္းလႈပ္ရွားခဲ့တာေတြေတာ့ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ အဲဒီအထဲမွာမွ အစ္ကို မွတ္တိုင္စိုက္ထူႏိုင္တယ္လို႔ထင္တဲ့ လႈပ္ရွားမႈရွိခဲ့ရင္ ေျပာျပေပးပါ။ ေအာင္ဒင္ လုပ္ခဲ့တယ္ ဆိုတာေပါ့ဗ်ာ။


ေျဖ- အဲဒါဆိုႏွစ္ခုေပါ့ဗ်ာ။ မွတ္တိုင္လို႔ေျပာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ သိပ္ႀကီးက်ယ္ပါတယ္။ တစ္ခုကေတာ့ ဘဘဦးႏုနဲ႔ စင္ၿပိဳင္အစိုးရေထာင္လိုက္တယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔က စင္ၿပိဳင္အစိုးရကို ပထမဆံုးေထာက္ခံတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေပါ့။ အဲဒီလို မေထာက္ခံခင္မွာလည္း ဘဘဦးႏုကို ကြၽန္ေတာ္ေတြ႕ၿပီးေတာ့ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ အေျခအေနေတြကို ကြၽန္ေတာ္ရွင္းျပခဲ့တယ္။ သူတို႔နားမွာ ၀န္းရံေနတဲ့သူေတြကို ျဖတ္ေက်ာ္ၿပီးေတာ့ ဆႏၵျပေနတဲ့ အေျခအေနေတြကို ကြၽန္ေတာ္ ရွင္းျပခဲ့တယ္။ လူထုက ညဆိုကင္းေစာင့္၊ ေန႔ဆို သပိတ္သမားေတြအတြက္ ထမင္းခ်က္ေနရတာ။ အဲဒီအတြက္ ၿငီးေငြ႕ေနၾကၿပီ။ အစိုးရ၀န္ထမ္းေတြလည္း လခမထုတ္ႏိုင္လို႔ စိတ္ပ်က္ေနၾကၿပီ။ အဲဒီလိုပဲ သြားရလာရ နိစၥဓူ၀ က်ီးလန္႔စာစားအေျခအေနျဖစ္ေနၿပီ။ အဲဒီေတာ့ ဒီအတိုင္းဆက္သြားလို႔က အေျခအေနက ဘာမွထူးမွာမဟုတ္ဘူး။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ပဲ ႐ႈံးမွာပဲ။ လူထုအံုႂကြမႈဆိုတာ အစိုးရဘက္က အခ်ိန္အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ လူထုဘက္က အခ်ိန္သိပ္မရွိဘူး။ အခ်ိန္ၾကာလာတာနဲ႔အမွ် လူထုက တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ေလ်ာ့ေလ်ာ့သြားတာ။ အခုဆုိ အဲဒီျပႆနာက ႀကဳံေနရၿပီဆုိၿပီး ကြၽန္ေတာ္ရွင္းျပတယ္။ ဒီဟာလည္း အေၾကာင္းျပခ်က္တစ္ခ်က္အျဖစ္ ပါရင္ပါမွာေပါ့။ ဘဘဦးႏုမွာလည္း နဂုိကတည္းက စင္ၿပိဳင္အစုိးရသည္ ေနာက္ဆုံးလမ္းလုိ႔ ယုံၾကည္မႈလည္းရွိပါလိမ့္မယ္။ ဘာပဲေျပာေျပာ စင္ၿပိဳင္အစုိးရေထာင္တဲ့အခါက်ေတာ့ ငါ့ပေယာဂလည္း အနည္းအက်ဥ္းေတာ့ ပါမယ္လုိ႔ယူဆတယ္။ ေနာက္ေတာ့ စင္ၿပိဳင္အစုိးရျဖစ္လာတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ၀မ္းသာအားရေထာက္ခံၾကတယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ မေက်မနပ္လည္းျဖစ္တယ္။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆိုေတာ့ ပါသင့္ပါထုိက္တဲ့သူေတြ အကုန္မပါၾကဘူး။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္လုိ၊ ဦးေအာင္ႀကီးလုိ လူထုေလးစားရတဲ့သူေတြမပါဘူး။ မပါတဲ့အျပင္ ေနာက္ရက္ပုိင္းအတြင္းမွာပဲ အန္ကယ္ဦးတင္ဦးက ထြက္တယ္။ ေနာက္ အန္ကယ္ဦးေအာင္ေရႊတုိ႔ ထြက္တယ္ စသျဖင့္ ေထာင္ၿပီး ႏွစ္ရက္အတြင္းမွာပဲ အေရးႀကီးတဲ့သူေတြ ထြက္သြားၾကတယ္။ အဲဒီေတာ့ ကြၽန္ေတာ့္စိတ္ထဲမွာ ဒီစင္ၿပိဳင္အစုိးရသည္ ခုိင္မာပါ့မလားလုိ႔ သံသယေတြ အမ်ားႀကီးျဖစ္တယ္။ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ပဲ ကြၽန္ေတာ္တို႔ တတ္ႏုိင္သေလာက္ ေက်ာင္းသားအသုိင္းအ၀ုိင္းၾကားမွာ စင္ၿပိဳင္အစုိးရကုိ ေထာက္ခံဖို႔ လုိက္စည္း႐ုံးတယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ ႏုိင္ငံျခား၊ ႏုိင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေတြကိုလည္း ညိႇႏႈိင္းေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့ စင္ၿပိဳင္အစုိးရဘက္က ရပ္တည္ဖုိ႔ ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ မေအာင္ျမင္ပါဘူးဗ်ာ။ ေခါင္းေဆာင္ႀကီးေတြၾကားထဲမွာကိုပဲ စိတ္၀မ္းကြဲျပားမႈေတြက ႀကီးႀကီးမားမားရွိေနေတာ့ မေအာင္ျမင္ဘူး။ မေအာင္ျမင္ေတာ့လည္း ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ဘက္ မေထာက္ခံရင္ေန၊ မကန္႔ကြက္ပါနဲ႔ အဲဒီလုိေဆြးေႏြးခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီလုိမဟုတ္ခဲ့ဘူး။ မေထာက္ခံတဲ့အျပင္ က်န္တဲ့မပါ၀င္တဲ့ ပုဂၢဳိလ္ေတြရဲ႕ မွတ္ခ်က္က စင္ၿပိဳင္အစုိးရကို ေ၀ဖန္တာ၊ ကန္႔ကြက္တာ၊ ႐ႈတ္ခ်တာျဖစ္ေနတယ္။ အဲဒီအခါက်တာ့ နဂိုကတည္းကမွ ေခါင္းေဆာင္အားလုံးကို တူညီေအာင္မစည္း႐ုံးႏုိင္တဲ့အထဲမွာ မပါတဲ့ေခါင္းေဆာင္ေတြက ေ၀ဖန္႐ႈတ္ခ်တဲ့အခါက်ေတာ့ ဦးႏုရဲ႕ စင္ၿပိဳင္အစုိးရက ပုိၿပီးေတာ့ အားနည္းတာေပါ့ဗ်ာ။ အားနည္းတဲ့အခါက်ေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔က ေနာက္တစ္မ်ဳိးစဥ္းစားတာ။ လူထုကသာ ၀ုိင္းၿပီးေတာ့ စင္ၿပိဳင္အစုိးရကို ေထာက္ခံမယ္ဆုိရင္ တစ္ဖက္က ေခါင္းေဆာင္ေတြ ပါပါ၊ မပါပါ ကိစၥမရွိဘူး။ အဲဒီေတာ့ လူထုလူတန္းစား အဖြဲ႕အစည္းအသီးသီးက စင္ၿပိဳင္အစုိးရကို ေထာက္ခံဖုိ႔ဆုိၿပီး လုပ္ၾကတယ္။ စက္တင္ဘာ ၁၉ ရက္ ၀ကၤဘာလမ္းက ႐ုပ္ရွင္ေကာင္စီမွာ စင္ၿပိဳင္အစုိးရကို ေထာက္ခံဖုိ႔ဆုိၿပီး ကြၽန္ေတာ္တုိ႔လုပ္ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကံမေကာင္းအေၾကာင္းမလွစြာနဲ႔  စက္တင္ဘာ ၁၈ ရက္မွာ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းလုိက္တဲ့အခါက်ေတာ့ စက္တင္ဘာ ၁၉ ရက္မွာ လူေတြလာၾကၿပီး စင္ၿပိဳင္အစုိးရကို ေထာက္ခံၾကေပမယ့္ အခ်ည္းႏွီးျဖစ္သြားတာေပါ့။ ဘာပဲေျပာေျပာ အဲဒီလုိေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ လုပ္ခဲ့တယ္။ ဒီစင္ၿပိဳင္အစုိးရကို ျဖစ္ေပၚလာေအာင္လည္း လုပ္ႏုိင္ခဲ့တယ္။ အမ်ားေထာက္ခံမႈရေအာင္လည္း တတ္ႏုိင္သေလာက္ ႀကိဳးစားစည္း႐ုံးခဲ့တယ္။


ေမး- အဲဒီအခ်ိန္မွာ က်က်နနဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ ဦးေန၀င္းရဲ႕ မဆလအစုိးရလက္ထက္မွာ ဦးႏုတုိ႔နဲ႔ဖြဲ႕ခဲ့တဲ့ စင္ၿပိဳင္အစုိးရက ေအာင္ျမင္ႏုိင္မယ္လုိ႔ ယုံၾကည္ခဲ့လုိ႔လား။


ေျဖ- ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ ယုံၾကည္ထားတယ္ေလဗ်ာ။ အဲဒီကာလမွာ အဓိကကဗ်ာ၊ ႏုိင္ငံေတာ္အာဏာရဲ႕ဗဟုိက ရန္ကုန္ေလ။ ရန္ကုန္ကို ကြၽန္ေတာ္တုိ႔က တစ္စုံတစ္ရာစီးႏုိင္ရင္ ဒါေအာင္ျမင္တယ္လုိ႔ေျပာလုိ႔ရၿပီ။ ဆုိေတာ့ ရန္ကုန္တစ္၀ုိက္က တပ္ေတြက အေတာ္ေျပာင္းလဲေနၿပီ။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ဆုိ သန္လ်က္စြန္းက ေရတပ္ထဲကုိသြားတယ္။ ေမွာ္ဘီက ေလထီးတပ္ကိုသြားတယ္။ ရန္ကုန္၀န္းက်င္မွာရွိတဲ့ တပ္ေတြေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက စိတ္အေျပာင္းအလဲ အမ်ားႀကီးျဖစ္ေနၿပီ။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ သြားေတြ႕တဲ့အထဲမွာဆုိ ဗုိလ္မွဴးအဆင့္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ေျပာတာ ႐ုိး႐ုိးေလးပဲ။ မင္းတုိ႔က ငါတုိ႔ ျပည္သူ႔ဘက္လာပါ။ ျပည္သူ႔ဘက္လာပါ ေျပာတယ္။ ျပည္သူ႔ဘက္က ဘယ္မွာလဲကြတဲ့။ အေရွ႕လား၊ အေနာက္လား၊ ေတာင္လား၊ ေျမာက္လားတဲ့။ ငါတုိ႔ကို အဲဒီလုိေျပာလုိ႔မရဘူး။ ငါတုိ႔က လက္နက္ကုိင္ထားတဲ့အဖြဲ႕အစည္း။ အမိန္႔နာခံတယ္။ ငါတုိ႔ကိုအမိန္႔ေပးႏုိင္တဲ့အဖြဲ႕ႀကီး မင္းတုိ႔မွာရွိၿပီလားတဲ့။ အဲဒီလုိမ်ဳိးရွိရင္ ငါတုိ႔က အဲဒီအဖြဲ႕ အစည္းရဲ႕အမိန္႔ကိုနာခံၿပီး မင္းတုိ႔ဘက္ကုိေျပာင္းလာမယ္ စိတ္ခ်တဲ့။ မင္းတုိ႔ကသာ အဲဒီအဖြဲ႕မ်ဳိးရွိေအာင္လုပ္တဲ့။ အဲဒီတုန္းက ရန္ကုန္အေျခစုိက္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၲရားေတြပ်က္ကုန္ၿပီဗ်ာ။ မဆလအစုိးရလက္ထဲမွာ ကုိင္တြယ္ထားႏုိင္တာက အသံလႊင့္႐ုံပဲရွိတယ္။ သတင္းစာေတြက ကြၽန္ေတာ္တုိ႔လက္ထဲမွာ။ အစုိးရလက္ထဲမွာ ေရဒီယိုနဲ႔ ႐ုပ္ျမင္သံၾကား၊ ဒါပဲရွိတယ္။ ျမန္မာ့အသံ၀င္းတစ္၀င္းလုံးကို တပ္မ ၃၃က အၾကမ္းဖက္အုပ္ခ်ဳပ္ထားတာ။ ၀န္ထမ္းေတြက ေျပာင္းခ်င္စိတ္ရွိတယ္။ သုိ႔ေသာ္ ေသနတ္ေျပာင္းက သူတုိ႔ကို ေနာက္မွာေတ့ထားတာကို။ တပ္အေျခအေနက ေျပာင္းေနေပမယ့္ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔မွာ ခုိင္မာတဲ့ဦးေဆာင္မႈမရွိဘူး ျဖစ္ေနတယ္။ ေခါင္းေဆာင္မႈက ျပန္႔က်ဲေနတယ္။ အဲဒီတုန္းက ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ လုိအပ္တာ တညီတၫြတ္တည္းရွိတဲ့ ေခါင္းေဆာင္မႈေပါ့။ အဲဒီတုန္းကသာရခဲ့မယ္ဆုိရင္ စင္ၿပိဳင္အစုိးရကႏုိင္ၿပီပဲ။


ေမး- ျပည္ပကေနၿပီးေတာ့ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့ ႏုိင္ငံေရးအခန္းက႑ကိုေကာ အစ္ကုိ႔အေနနဲ႔ ေက်နပ္မႈရွိလား။


ေျဖ- ၁၉၉၅မွာ ကြၽန္ေတာ္ စင္ကာပူေရာက္တယ္။ ၂၀၀၀ျပည့္ႏွစ္အထိ ကြၽန္ေတာ္ေနခဲ့တယ္။ အဲဒီၾကားထဲမွာ ၉၇-၉၈ေလာက္မွာ ကြၽန္ေတာ္ ထုိင္းကို သြားတယ္။ မဲေဆာက္ကိုေရာက္တယ္။ မဲေဆာက္မွာေရာက္ေနတဲ့ ႏုိင္ငံေရးအင္အားစုနဲ႔ေတြ႕တယ္။ တတ္ႏုိင္သေလာက္ ေငြေရး၊ ေၾကးေရးေပါ့။ ကြၽန္ေတာ္ကူညီတယ္။ အဲဒီတုန္းက ကြၽန္ေတာ္ကုိယ့္ဘာသာကုိယ္ အျပစ္ရွိသလုိ ခံစားရတယ္။ အဲဒီတုန္းက ကိုဘုိၾကည္တုိ႔၊ ကုိတိတ္ႏုိင္တုိ႔က နယ္စပ္ကုိေရာက္ေနၾကၿပီ။ ေအေအပီပီေထာင္ဖို႔ လုပ္ေနၾကၿပီ။ အဲဒီေတာ့ သူတုိ႔ကေတာ္လွန္ေရးတာ၀န္ကုိ ဆက္လုပ္ေနတယ္။ ကြၽန္ေတာ္က ကုိယ့္စီးပြားကုိယ္ဆက္လုပ္ေနတယ္။ အျပစ္ရွိသလုိခံစားရတယ္။ ၂၀၀၀ျပည့္ႏွစ္က်ေတာ့ စိတ္က ေတာ္ေတာ္ႀကီးကုိ ညႇဳိးႏြမ္းၿပီး အလုပ္ကထြက္ၿပီး ထုိင္းနယ္စပ္ကုိသြားတယ္။ မဲေဆာက္က ေအေအပီပီမွာ ကြၽန္ေတာ္ တတ္ႏုိင္သေလာက္၀င္ကူတယ္။ အဲဒီမွာပဲ အေမရိကန္ကိုသြားဖုိ႔ ကိစၥေပၚလာတယ္။ အေမရိကန္ေရာက္ေတာ့ တစ္ပတ္အတြင္းမွာပဲ အထက္လႊတ္ေတာ္မွာ သြားစကားေျပာတယ္။ ေအာက္လႊတ္ေတာ္မွာ သြားစကားေျပာတယ္။ အဲဒီမွာ ကြၽန္ေတာ့္ေထာင္တြင္းျဖတ္သန္းမႈကို ရွင္းျပတဲ့အခါက်ေတာ့ သူတို႔ တစ္ခါမွမၾကားဖူးဘူးဗ်။ တအံ့တၾသျဖစ္ေနၾကတယ္။ သူတို႔က ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနကို ေသခ်ာမသိဘူးဗ်။  

ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြရဲ႕ ခံစားမႈ၊ ျမန္မာျပည္က ႏိုင္ငံေရးသမားေတြ ဘယ္ေလာက္အထိ ညႇဥ္းပန္းႏွိပ္စက္ခံေနရတယ္ဆိုတာ ကြၽန္ေတာ္ေျပာမွပဲ သူတို႔က အသစ္အဆန္းတစ္ခုလို ၾကားေနရေတာ့ အဲဒီမွာ ကြၽန္ေတာ္ ေတာ္ေတာ္အံ့အားသင့္သြားတယ္။

ေျဖ- အေမရိကမွာ ျမန္မာျပည္အေၾကာင္းကို မသိၾကတဲ့သူေတြ အမ်ားႀကီးပါလားလို႔ သိလိုက္ရတယ္။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ကြၽန္ေတာ္က ၈၈ အေရးေတာ္ပံုမွာ တစ္စံုတစ္ရာေသာ အခန္းက႑အထိ ပါ၀င္ခဲ့ေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ ကြၽန္ေတာ္က ႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွားမႈ ဗဟိုခ်က္မနဲ႔ ကင္းကြာခဲ့ရတယ္။ အခုအခ်ိန္မွာ ကြၽန္ေတာ္က ေခါင္းေဆာင္မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ေခါင္းေဆာင္က ျပည္တြင္းမွာ ဆက္ၿပီးလႈပ္ရွားေနတဲ့သူေတြ ျဖစ္တယ္။ ကြၽန္ေတာ့္အလုပ္က သူတို႔ကို ပံ့ပိုးကူညီရမယ့္အဆင့္မွာပဲ ရွိေတာ့တယ္။ ကြၽန္ေတာ္ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ တာ၀န္ေပးလိုက္တာက ျပည္တြင္းလႈပ္ရွားမႈကို ကြၽန္ေတာ္ ေနာက္လိုက္ငယ္သားတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ပံ့ပုိးေပးမယ္။ အဲဒါပဲ။ အဲဒီအတိုင္း ကြၽန္ေတာ္ လုပ္တယ္။ အဲဒီမွာ ကြၽန္ေတာ္ဘာ သြားေတြ႕လဲဆိုေတာ့ အေမရိကမွာလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံအေရး လႈပ္ရွားေနၾကတဲ့ ႏိုင္ငံျခားသားေတြက ဦးစီးေနၾကတယ္။ သူတို႔က တစ္စံုတစ္ရာေပါ့။ သူတို႔က ျမန္မာျပည္အေၾကာင္း ေကာင္းေကာင္းသိတယ္လို႔ ထင္တယ္။ သူတို႔ကပဲ ျမန္မာ့အေရးကိစၥကို ေဆြးေႏြးေနၾကတာ။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ တကယ္မသိဘူး။ သူတို႔သိတာေတြက အကန္႔အသတ္ရွိတယ္။ ေနာက္တစ္ခုက ျပည္တြင္းကို သူတို႔ ဆက္သြယ္လို႔မရဘူး။ သူတို႔လႈပ္ရွားမႈ သူတို႔ေဆြးေႏြးမႈေတြက ကြၽန္ေတာ္တို႔ ျပည္သူေတြရဲ႕ တကယ္လိုအပ္ခ်က္နဲ႔ ေတာ္ေတာ္ကင္းကြာေနတာရွိတယ္။ အဲဒီမွာ ကြၽန္ေတာ္က သူတို႔ကို ျဖတ္သန္းႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားရတယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနကို ၾကားကအဆင့္ေတြေက်ာ္ၿပီး တိုက္႐ိုက္ေျပာႏိုင္ဖို႔ ႀကိဳးစားရတယ္။ အဲဒါတစ္ႏွစ္ေလာက္ ႀကိဳးစားရတယ္။ ေနာက္ေတာ့ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္အသိအမွတ္ျပဳခံရတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ေရာက္ခါစကာလမွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္ကေန ျမန္မာျပည္အေရးအတြက္ သတ္မွတ္တဲ့ ဘတ္ဂ်က္က ေဒၚလာတစ္သန္းေလာက္ပဲရွိတယ္။ ၂ ႏွစ္အတြင္းမွာ အဲဒီပိုက္ဆံက ေျခာက္သန္းေလာက္တက္သြားတယ္။ ေနာက္တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ ရွစ္သန္း၊ အခုဆို သန္း ၈၀ ေက်ာ္သြားၿပီ။ အလားတူပဲ နယ္စပ္က ဒုကၡသည္ေတြကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ အလံုးအရင္းနဲ႔ လက္ခံေအာင္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေဆြးေႏြးႏိုင္ခဲ့တယ္။ အဓိက အေက်နပ္ဆံုးကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံအေရးကိစၥကို ကုလသမဂၢလံုၿခံဳေရးေကာင္စီေရာက္ေအာင္ ကြၽန္ေတာ္ ေတာ္ေတာ္ႀကီးကို ထိထိေရာက္ေရာက္လုပ္ခဲ့တယ္။ အဲဒီအတြက္ ကြၽန္ေတာ္ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ဂုဏ္ယူတယ္။ ေနာက္တစ္ခု ျမန္မာျပည္အေပၚမွာ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔ဖို႔ ဒီဟာက တခ်ဳိ႕ကေတာ့ ႀကိဳက္ခ်င္မွႀကိဳက္မယ္။ ဒါေပမဲ့ ျမန္မာျပည္အေပၚ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈ အျမင့္ဆံုးအဆင့္ေရာက္ေအာင္ လုပ္တဲ့ေနရာမွာလည္း တစ္စံုတစ္ရာ အခန္းက႑က ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ့္ကိုယ့္ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ ေက်နပ္ပါတယ္။


ေမး- လက္ရွိ ျမန္မာႏိုင္ငံေရးအေျခအေနကိုေကာ ဘယ္လိုသံုးသပ္ခ်င္ပါသလဲ။


ေျဖ- အေကာင္းလည္းရွိတယ္။ အဆိုးလည္းရွိတယ္။ အေကာင္းကေတာ့ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ လူေတြ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေနႏိုင္လာတယ္။ ကိုယ့္အခြင့္အေရးကို သိလာတယ္။ ေတာင္းရဲလာတယ္။ ေနာက္အထူးသျဖင့္ ဒီသတင္းလြတ္လပ္ခြင့္။ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္က အရမ္းအေရးႀကီးပါတယ္။ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္အတိုင္းအတာ တစ္စံုတစ္ရာအထိ ရလာခဲ့တယ္။ ဒါအားရေက်နပ္စရာေကာင္းတယ္။ ေနာက္လူေတြက ခံစားခ်က္ေတြကို ရင္ဖြင့္ရဲလာၾကတယ္။ မေက်နပ္မႈေတြကို ေဖာ္ထုတ္ရဲလာၾကတယ္။ အင္မတန္ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ရထားတဲ့ လြတ္လပ္ခြင့္က အျပည့္အ၀မဟုတ္ေသးဘူး။ ေနာက္ၿပီးေတာ့ ရာသက္ပန္လည္း ျဖစ္ခ်င္မွျဖစ္မယ္။ အတိုင္းအတာ အကန္႔အသတ္ေတြရွိေနေသးတယ္။ ရွိၿပီးသား လြတ္လပ္ခြင့္ကို ကြၽန္ေတာ္တို႔က တန္ဖိုးရွိေအာင္ အသံုးခ်ဖို႔လိုတာေပါ့။ တန္ဖိုးရွိေအာင္ အသံုးခ်ၿပီးေတာ့မွ တျဖည္းျဖည္းခ်ဲ႕ထြင္ဖို႔ လိုတာေပါ့။ ရွိၿပီးသားလြတ္လပ္ခြင့္ကို တန္ဖိုးရွိေအာင္ အသံုးမခ်ဘူးဆိုရင္ေတာ့ လြတ္လပ္ခြင့္နဲ႔ မထိုက္တန္ဘူးဆိုတဲ့အေျခအေန ေရာက္သြားမွာေပါ့။ အခုဒီမွာ အဲဒီလို အေနအထားေလး ကြၽန္ေတာ္ေတြ႕ရတယ္။ အဲဒီေတာ့ စိုးရိမ္စရာရွိတာေပါ့။ တစ္ဖက္မွာ လြတ္လပ္ခြင့္ရေနတယ္။ ဒါ အၿပီးသတ္မဟုတ္ဘူး။ ဒါကို ဆက္ခ်ဲ႕ထြင္ဖို႔ဆိုရင္ ခင္ဗ်ားတို႔ရွိတာကို တန္ဖိုးထားဖို႔ လိုတယ္။ တန္ဖိုးမထားဘဲ အတင္းအက်ပ္ကို အလြန္အကြၽံသံုးပစ္လိုက္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဘာမွက်န္မွာမဟုတ္ဘူး။ လူေတြရဲ႕ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈကေတာ့ အင္မတန္မွ ၀မ္းနည္းစရာေကာင္းတယ္။ ကားေတြမ်ားလာတယ္။ အေဆာက္အအံုအသစ္ႀကီးေတြ မ်ားလာတယ္။ ဒါေပမဲ့ လူခ်မ္းသာနဲ႔ လူဆင္းရဲက သိပ္ကြာတယ္။ လူလတ္တန္းစားဆိုတာ ကြၽန္ေတာ္ သတိမထားမိေတာ့ဘူး။ လူလတ္တန္းစားေပ်ာက္တာနဲ႔အမွ် ဆင္းရဲခ်မ္းသာကြာဟမႈက ပိုၿပီးႀကီးလာမယ္။ အဲဒါက ေၾကာက္စရာေကာင္းတယ္။ ေနာက္ပညာေရးေပါ့။ ကြၽန္ေတာ္ ဒီေန႔ရန္ကုန္တကၠသိုလ္၀င္းထဲေရာက္တယ္။ စက္မႈတကၠသုိလ္၀င္းထဲ ေရာက္တယ္။ ၿပီးေတာ့ လိႈင္နယ္ေျမတို႔ ဘာတို႔ ကားနဲ႔ တစ္ပတ္ပတ္ၾကည့္တယ္။ အဲဒီမွာ ကြၽန္ေတာ္တို႔ ေက်ာင္းတက္ခဲ့တဲ့ အေဆာက္အအံုေတြ ေက်ာင္းေဆာင္ေတြ လူေနေဆာင္ေတြ ခ်ဳံေတာထဲမွာ ပစ္ပယ္ခံထားရတယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ ဒီတကၠသိုလ္ေတြထဲမွာ ေက်ာင္းသားနည္းနည္းပါးပါးပဲရွိၿပီး တခ်ဳိ႕ေက်ာင္းသားအမ်ားစုက ၿမိဳ႕စြန္ေရာက္ေနၾကတယ္။ ဒါလည္း အင္မတန္၀မ္းနည္းဖို႔ ေကာင္းတယ္။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ေခတ္မွာတင္ပဲ ပညာေရးစနစ္က မတိုးတက္ပါဘူး။ အခုၾကည့္ရတာ ပိုၿပီးဆုတ္ယုတ္သြားတယ္။ ေနာက္ပိုဆိုးတာ ေက်ာင္းသားေလးေတြက ယူနီေဖာင္းနဲ႔ ေက်ာင္းတက္ေနရတယ္။ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားက ယူနီေဖာင္းနဲ႔ ေက်ာင္းတက္ရတာ ဘယ္လိုမွ လက္ခံလို႔မရဘူး။ ေက်ာင္းသားသမဂၢေတြက အဲဒီလိုကိစၥမ်ဳိးေတြ ဦးစားေပးလုပ္ေစခ်င္တယ္။ ဘာကိစၥ ငါတုိ႔တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားေတြကို လူႀကီးျဖစ္ေနၿပီ၊ အစိုးရ၀န္ထမ္းလို စစ္တကၠသိုလ္က ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္လို ယူနီေဖာင္း၀တ္ရမွာတုံး။ ငါတို႔ႀကိဳက္သလို ငါတို႔၀တ္ခြင့္ရွိရမွာေပါ့။ ဒါ ေက်ာင္းသားအခြင့္အေရးပဲ။ ဒီလိုမ်ဳိးေတြ ေက်ာင္းနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အခြင့္အေရးေတြ လုပ္ေစခ်င္တယ္။ အေဆာင္တစ္ေဆာင္နဲ႔ တစ္ေဆာင္ၾကားမွာ ျမက္ေတာႀကီးက ဟည္းေနတယ္။ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ ဒါဟာ ပိုက္ဆံဘယ္ေလာက္မွ ကုန္မယ့္ကိစၥမဟုတ္ဘူး။ ဒါကို ဘာလို႔ ေက်ာင္းသက္ဆိုင္ရာတာ၀န္ရွိသူေတြက မလုပ္ႏိုင္ၾကရတာလဲ။ အဲဒါကို ေက်ာင္းသားေတြက ဆရာေတြကို၊ ေက်ာင္းအုပ္ခ်ဳပ္တဲ့သူေတြကို ေမးခြန္းထုတ္ဖို႔လိုတယ္။ ေက်ာင္း၀င္းထဲမွာပဲ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ဘ၀အတြက္ လိုအပ္ခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတယ္။ တစ္ဖက္မွာ အမ်ားျပည္သူနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ကိစၥေတြ လုပ္တာေကာင္းပါတယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ  ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ နိစၥဓူ၀ကိစၥေတြအတြက္ အေဆာင္ကိစၥရွိမယ္။ ေက်ာင္းသားကိစၥရွိမယ္။ အစားအေသာက္ကိစၥရွိမယ္။ ေက်ာင္း၀င္းထဲမွာ အရက္ပုန္းေရာင္းတာတို႔၊ မူးယစ္ေဆး၀ါးေရာင္းတာတို႔ ဒီမေကာင္းတဲ့ကိစၥေတြမွာ ေက်ာင္းသားနဲ႔ ဆရာၾကားက ကိစၥေတြရွိမယ္။ အဲဒါေတြကို လက္ရွိေက်ာင္းသားသမဂၢေတြက လႈပ္ရွားေစခ်င္တယ္။


ေမး- ရထားတဲ့အခြင့္အေရးေတြကို အကုန္အသံုးခ်ေနတယ္လို႔ အစ္ကိုေျပာခဲ့တာ ရွိပါတယ္။ အဲဒါမ်ဳိးက ဘယ္လိုအဖြဲ႕အစည္းေတြက အသံုးခ်ေနတယ္လို႔ အစ္ကို သံုးသပ္မလဲ။


ေျဖ- မီဒီယာေတြ ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြမွာ သံုးေနတာေတြရွိတယ္။ အထူးသျဖင့္ ကြၽန္ေတာ္ေၾကာက္တာက ဘာသာေရးပဋိပကၡေတြ လႈံ႕ေဆာ္တဲ့ အသံုးအႏႈန္းေတြ။ ေနာက္ၿပီး မေကာင္းမႈတစ္ခုကို ေဖာ္ထုတ္တယ္ဆိုပါေတာ့ Investigative Journalism ဆိုတာ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ တာ၀န္ယူရဲဖို႔ လိုတယ္။ ေဖာ္ထုတ္တဲ့သူကလည္း သတၱိရွိၿပီးေတာ့ သူ႕မွာ အေထာက္အထားခိုင္လံုမွ ေဖာ္ထုတ္ပါ။ အေျခအျမစ္ခိုင္မာဖို႔ လိုတာေပါ့။ ေနာက္တစ္ခုက ခ႐ိုနီတစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ တိုက္တာေတြရွိတယ္။ ခ႐ိုနီတစ္ေယာက္က ဂ်ာနယ္တစ္အုပ္ကိုပိုင္တယ္။ ေနာက္တစ္ေယာက္က ေနာက္တစ္အုပ္ပိုင္တယ္။ သူတို႔ အခ်င္းခ်င္းတိုက္ၾကတယ္။ အဲဒီမွာ ဂ်ာနယ္လစ္ေတြက အသံုးခ်ခံရတယ္။ အဲဒါမ်ဳိးေတြ ေတြ႕တယ္။


ေမး- အေမရိကန္နဲ႔ ျမန္မာရဲ႕လက္ရွိဆက္ဆံေရးအေျခအေနကိုေကာ အစ္ကိုဘယ္လိုသံုးသပ္လဲဗ်။ အစ္ကို႕အင္တာဗ်ဴးတစ္ခုမွာ ဖတ္လိုက္ရတာ အေမရိကန္က ျမန္မာကို လက္ရွိအေျခအေနမွာ စစ္ေရးအကူအညီေတာ့ မေပးေစခ်င္ဘူးလို႔ ေျပာထားတာရွိတယ္။

ေျ
ဖ- အေမရိကန္မွာလည္း ျမန္မာ့အေရး ေျပာၾကဆုိၾကတဲ့အခါမွာ အုပ္စုႏွစ္စုရွိတယ္။ တစ္ုက စီးပြားေရးသမားေတြ၊ တစ္စုက လူ႔ အခြင့္အေရးသမားေတြ။ လူ႔အခြင့္အေရးသမားေတြက အၿမဲတမ္း ျမန္မာျပည္အစိုးမေကာင္းဘူး ဖိအားေပးရမယ္။ စီးပြားေရးသမားေတြက်ေတာ့ အဲဒီလုိမဟုတ္ဘူး။ မေကာင္းေကာင္း ဆက္ဆံသင့္တယ္။ အဲဒီႏွစ္ခုက အၿမဲတမ္းအၿပိဳင္အဆိုင္ျဖစ္ေနၾကတယ္။ အခု ဒီဘက္ေခတ္က်ေတာ့ စီးပြားေရးသမားေတြက ဝင္လာေနၿပီ။ ေနာက္ၿပီး သူတို႔က အေမရိကန္အစိုးရကို က်န္ေနတဲ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈေတြ႐ုပ္ေပးဖို႔ ပိုၿပီးဖိအားေပးလာၾကၿပီ။ အေမရိကန္အစိုးရကိုယ္တိုင္ကလည္း အဲဒီလမ္းေၾကာင္းကိုေရြးပါတယ္။ သူတို႔စိတ္ထဲမွာ သမၼတဦးသိန္းစိန္အစိုးရက သူတို႔ေတာင္းဆိုခ်က္တစ္စံုတစ္ရာကို တံု႔ျပန္တယ္။ ေနာက္ၿပီး အေျပာင္းအလဲကို လက္ခံတယ္ဆိုတဲ့ ဆႏၵလည္းရွိပံုရတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ သူတို႔က ပို၍ပို၍ေစ့စပ္ညႇိႏိႈင္းေရး လမ္းေၾကာင္းကို ေရြးလာၾကတယ္။ ရင္းႏွီးမႈနဲ႔ အေျပာင္းအလဲေတြ ပိုမ်ားလာေအာင္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္သြားမယ့္စိတ္ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီအခ်ိန္မွာ လူ႔အခြင့္အေရးအုပ္စုကက်ေတာ့ ႐ိုဟင္ဂ်ာ issue ကိုသံုးၿပီး ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္ကိုျပန္ၿပီးေတာ့ ခ်ဥ္းကပ္တယ္။ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ကြန္ဂရက္မွာလည္း ရီပက္ဘေလကန္ေတြက ႀကီးစိုးထားတာကိုး။ အဲဒီေတာ့ ရီပက္ဘေလကန္ေတြရဲ႕ ထံုးစံအတုိင္း ဒီမိုကရက္တစ္သမၼတကို အၿမဲတမ္းဆန္႔က်င္ဘက္လုပ္ရမယ္ဆုိေတာ့ သူတို႔အတြက္ ပြိဳင့္တစ္ခုကရသြားျပန္တာေပါ့။ အိုဘားမားဘက္က်ေတာ့လည္း အဲဒါကို သိပ္ဂ႐ုမစိုက္ေတာ့ဘူး။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ သူကေနာက္ဆံုးႏွစ္ေရာက္လာၿပီ။ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္လည္း ပူစရာမလိုေတာ့ဘူး။ ဒီ၂ ႏွစ္ကို သူက လုပ္ခ်င္ရာလုပ္ေတာ့မွာ။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေအာင္ပြဲတစ္ခုလို႔ျမင္ထားတယ္။ ဒါကိုလည္း သူကဆက္ၿပီးထိန္းထားခ်င္တယ္။ စစ္တပ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေျပာရရင္ေတာ့ ျမန္မာစစ္တပ္နဲ႔ကေတာ့ ဆန္ရွင္က အခုထိရွိတုန္းပဲ။ အေမရိကန္အစိုးရကလည္း ျမန္မာအစိုးရနဲ႔ အခုအခ်ိန္အထိ စစ္ေရးပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖို႔ မရွိေသးပါဘူး။ သို႔ေသာ္လဲ ျမန္မာစစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြ စစ္ဗိုလ္ေတြကို လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သင္တန္း၊ ဂ်ီနီဗာကြန္ဗင္းရွင္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့သင္တန္း။ ေနာက္တစ္ခါ သဘာဝေဘးအႏၲရာယ္ေတြ ႀကံဳလာတဲ့အခါ စစ္တပ္ကလူ လူထုကို ဘယ္လိုေဘးအႏၲရာယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရးေတြလုပ္မယ္ဆိုတာ အဲဒါေတြ သင္ေပးဖုိ႔ေတာ့ ဆႏၵရွိတယ္။ လုပ္လည္းလုပ္ေနၿပီ။  အဲဒါေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ကေတာ့ ကြၽန္ေတာ္ လံုးဝမကန္႔ကြက္ဘူး။  လုပ္သင့္ပါတယ္။ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ လက္နက္မေရာင္းပါနဲ႔ဦး။ စစ္ေရးပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမလုပ္ပါနဲ႔ဦး။ ေစာင့္ၾကည့္ပါဦး။ အပစ္ရပ္စာခ်ဳပ္ တကယ္လက္မွတ္ထုိးၿပီလား။ အဲဒီစာခ်ဳပ္ကိုလည္း ႀကီးၾကပ္ေစာင့္ၾကည့္တဲ့ အဖြဲ႕ေတြနဲ႔ တကယ္ကုိ ေသနတ္တစ္ခ်က္ျပန္မေဖာက္တဲ့ အဆင့္ကို ေရာက္ၿပီလား ေစာင့္ၾကည္ပါဦး။ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲ တကယ္ျဖစ္လာၿပီးေတာ့ အားလံုးပါဝင္သင့္ပါဝင္ထုိက္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲႀကီးစတဲ့အထိ ေစာင့္ဖို႔လိုတယ္။ ေနာက္ၿပီး မုိင္းေတြရွင္းရမယ္။ ဒုကၡသည္ေတြျပန္ပို႔ရမယ္။ အဲဒါေတြမရေသးဘဲနဲ႔ေတာ့ စစ္ေရးပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈကို ကန္႔ကြက္ပါတယ္။


ေမး- အခုလက္ရွိ စစ္တပ္ရဲ႕အေျခအေနက ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္စစ္တပ္တစ္ခုအျဖစ္ သြားမယ္ဆိုရင္ သူတို႔ရဲ႕လုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြ ကန္႔သတ္ခံရဖို႔ရွိေနတယ္ေလ။ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ေရာေနျခင္းအားျဖင့္ စစ္တပ္အတြက္ လုပ္ပုိင္ခြင့္ေတြပိုရႏိုင္ေနတာကို စစ္တပ္က သိေနတယ္။ အဲဒီေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္တို႔၊ အစ္ကိုတို႔ေျပာေနသလို ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕စစ္တပ္က ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္စစ္တပ္တစ္ခု ျဖစ္လာႏိုင္ပါ့မလား။


ေျဖ- အဲဒါကေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ဘယ္ေလာက္ထားလဲဆိုတဲ့အေပၚမွာ မူတည္တယ္။ အေမရိကန္မွာလုိေတာ့ စစ္တပ္က အရပ္သားအုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္မွာ လံုးလံုးလ်ားလ်ားရွိေနတဲ့ ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္အာမီလိုမ်ဳိးေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တို႔ႏိုင္ငံမွာ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး။ အထူးသျဖင့္ အာရွတိုက္ႏိုင္ငံေတြမွာေပါ့။ ကိုရီးယားၾကည့္လိုက္၊ စစ္တပ္အခန္းက႑ တစ္စံုတစ္ရာရွိတုန္းပဲ။ ဂ်ပန္မွာလည္း ရွိတာပဲ။ အင္ဒိုနီးရွားမွာလည္း လႊတ္ေတာ္ထဲက စစ္တပ္ရဲ႕ အခန္းက႑႐ုပ္သိမ္းသြားတာေတာင္မွ စစ္တပ္ရဲ႕အခန္းက႑က ႀကီးႀကီးမားမားရွိေနတုန္းပဲ။ ထုိင္းမွာလည္းရွိတယ္။ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံေတြမွာ စစ္တပ္ရဲ႕အခန္းက႑ကို လုံးလံုးလ်ားလ်ားပယ္ပစ္ဖို႔ဆိုတာေတာ့ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးထင္တယ္။ အထူးသျဖင့္ စစ္တပ္ကို အရပ္ဘက္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေအာက္ေရာက္ဖို႔ဆုိတာ လံုးဝမျဖစ္ႏိုင္ဘူး။ အျပန္အလွန္နားလည္မႈတည္ေဆာက္ဖို႔ပဲလိုတယ္။ အဲဒီလိုနားလည္ဖို႔ကလည္း အရပ္သားႏိုင္ငံေရးသမားက ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ႀကီးႀကီးမားမားထားၿပီး အလုပ္လုပ္ဖို႔လုိတယ္။ တစ္ဖက္က စစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြကလည္း သူတို႔ခ်ည္းပဲ အရာရာကိုခ်ဳပ္ကိုင္ထားခ်င္တယ္ ဆိုတာကိုလည္း ေလွ်ာ့ရမယ္။ သူတို႔က ဒါကိုလႊတ္လိုက္ရင္ ဘာေတြျဖစ္လာမလဲဆိုတဲ့ ေၾကာက္စိတ္ရွိတယ္။ အဲဒီေၾကာက္စိတ္ကို ဒီဘက္လူေတြက ဘယ္လိုေျဖေပးမလဲ။ ကြၽန္ေတာ္တို႔ဘက္ကပဲ အေျဖရွာေပးဖုိ႔လိုတယ္။ ႏိုင္ငံတကာစံခ်ိန္ကိုၾကည့္ၿပီးေတာ့ စစ္တပ္သည္ အရပ္သားလက္ေအာက္ကို လံုးလံုးေရာက္ရေတာ့မယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ေျပာင္းလို႔ျဖစ္ႏိုင္မယ္မထင္ဘူး။ စစ္တပ္က အာဏာကိုစြန္႔လိုက္ရင္ ဒီအရပ္သားေတြအေပၚမွာ ငါတို႔ဘယ္ေလာက္စိတ္ခ်ရမလဲဆုိတာကို အာမခံခ်က္ေပးႏုိင္ဖို႔လိုတယ္။ ႏွစ္ဖက္အျပန္အလွန္ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြမရွိေတာ့ဘဲ ႏွစ္ဖက္ေပါင္းျခင္းအားျဖင့္ တိုင္းျပည္အက်ဳိးရွိမယ္ဆိုတာကို နားလည္မႈရမယ္ဆိုရင္ ေကာင္းတာေပါ့။

ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ အေမရိကန္စံခ်ိန္လိုမ်ဳိး ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မထားဘူး။

ေမး- အစ္ကိုအေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာပဲေနၿပီး ႏိုင္ငံေရးမွာ ျပန္လည္ပါဝင္ဖို႔ အစီအစဥ္ရွိလား။


ေျဖ- မရွိပါဘူး။ ကြၽန္ေတာ္ အခု အေမရိကန္ႏိုင္ငံသားေတာင္ ျဖစ္ေနပါၿပီ။ ျမန္မာႏိုင္ငံသားမဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ အခု ကြၽန္ေတာ္ျပန္လာတယ္ဆုိတာလည္း ကြၽန္ေတာ့္ေမြးရပ္ေျမကို အလြမ္းေျပလာၾကည့္တာပါပဲ။ မိသားစုနဲ႕ ေတြ႕တယ္။ မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔ေတြ႕တယ္။ ကြၽန္ေတာ္လြမ္းတဲ့ေနရာေတြ ေလွ်ာက္သြားမယ္။ လည္ပတ္မယ္ ဒါပါပဲ။ ကြၽန္ေတာ့္သူငယ္ခ်င္းေတြ လႈပ္ရွားရင္ေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တတ္ႏိုင္သေလာက္ကူသြားမွာပါ။


ေမး- ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝုိင္းကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ဒီမိုကေရစီလမ္းေၾကာင္းေပၚ ေရာက္ေနတယ္လို႔ သံုးသပ္ၾကတယ္။ အစ္ကို႔အေနနဲ႔ ဘယ္လိုသံုးသပ္လဲ။


ေျဖ- ဒီျဖစ္စဥ္ႀကီးတစ္ခုလံုးက သူတို႔စီမံထားတဲ့ျဖစ္စဥ္ပဲ။ အစကတည္းက အဆင့္ခုနစ္ဆင့္လမ္းျပေျမပံုနဲ႔ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုကုိ ဆြဲတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပတာတို႔ အာဏာယႏၲရားေတြ ေပၚေပါက္လာတာတို႔က လမ္းျပေျမပံုခုနစ္ဆင့္ အတုိင္းသြားတာပဲေလ။ အဲဒီထဲကမွ ေျဖေလွ်ာ့မႈေတြေပါ့။ စိတ္ခ်ရတဲ့ ဖြဲ႕စည္းပံုကိုရၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ေျဖေလွ်ာ့မႈေတြ လုပ္လာတယ္ေပါ့။ တကယ္တမ္း ဒီမိုကေရစီလမ္းေၾကာင္းကိုေရာက္ဖို႔၊ မေရာက္ဖို႔ကေတာ့ အခုေျပာေနတဲ့ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ဘယ္ေလာက္အထိျပင္ႏုိင္မလဲေပါ့။ အဲဒီအေပၚမွာ ၾကည့္တာေပါ့။ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကိုျပင္တဲ့အခါမွာလည္း ႏွစ္ပိုင္းရွိတယ္။ အခုေလာေလာဆယ္ လႊတ္ေတာ္ထဲက လႈပ္ရွားမႈနဲ႔ျပင္ဖို႔ လုပ္ေနတာေပါ့။ အဲဒါက တစ္ပိုင္းရွိတယ္။ အဲဒါက အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိေတာ့ ျပင္ႏိုင္လိမ့္မယ္ထင္ပါတယ္။  ဒီလႊတ္ေတာ္ထဲမွာေျပာတာ၊ ေဆြးေႏြးတာေတြ ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ တိုင္းရင္းသားေတြ ေက်နပ္မႈရေအာင္ ျပည္နယ္ေတြကို ပိုၿပီးအာဏာခြဲေဝေပးဖုိ႔ ျပင္လာႏိုင္မယ့္အပိုင္းေတြရွိတယ္။ ဒါ ပထမအဆင့္ေပါ့။ ဒုတိယအဆင့္ကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲေပါ့။ ႏုိင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲရဲ႕ရလဒ္သည္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ျပင္တဲ့ေနရာမွာ သက္ေရာက္မႈရွိမယ္။ ဒါဒုတိယအဆင့္ေပါ့။ အဲဒီျပင္ဆင္မႈႏွစ္ခုကေနၿပီးေတာ့ ၾကည့္ရမယ္။ အခု ပထမအဆင့္မွာကိုပဲ လႊတ္ေတာ္ထဲက ေနၿပီးေတာ့ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒျပင္တဲ့အခါမွာ ျပည္နယ္ေတြ အာဏာပုိရသလား။ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ေတြမွာ ပိုၿပီးေတာ့ ဥပေဒျပဳႏုိင္တဲ့အခန္းက႑ရွိသလား။ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ေတြက ျပည္နယ္အစိုးရေတြကို ကိုယ္တုိင္ခန္႔ႏုိင္တဲ့အဆင့္ေရာက္ၿပီလား။ အဲဒါဆိုရင္ မဆိုးဘူးလို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။ ရပ္ကြက္၊ ၿမိဳ႕နယ္၊ တုိင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွဴးေတြကို လူထုက ကိုယ္တုိင္ေရြးခ်ယ္ႏုိင္ၿပီလား။ အဲဒီလိုအေနအထားမ်ိဳးကို ေရာက္ၿပီဆိုရင္ေတာ့ ဒါဟာ ဒီမိုကေရစီလမ္းေၾကာင္းကို ေရာက္ေနၿပီလို႔ေျပာလုိ႔ရတယ္။ အဲဒီလိုမဟုတ္ေသးရင္ေတာ့ ကြၽန္ေတာ္တုိ႔ဆက္သြားရဦးမယ္။


ေမး- ၈၈ မ်ိဳးဆက္က အေရးေတာ္ပံုကာလက အမာခံျပတ္ျပတ္သားသားလႈပ္ရွားခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ အခုေခတ္ေျပာင္းလာတဲ့အေျခအေနမွာ ၈၈ မ်ိဳးဆက္ရဲ႕ ႏုိင္ငံေရးလႈပ္ရွားမႈက လူထုေမွ်ာ္လင့္သေလာက္ ထိထိေရာက္ေရာက္ ျဖစ္မေနဘူး။ ခုိင္မာတဲ့ ႏုိင္ငံေရးဦးတည္လမ္းေၾကာင္းမရွိေသးဘူးလို႔ ေဝဖန္ေနၾကတဲ့အေပၚ အစ္ကို ဘာမ်ားေျပာခ်င္ပါသလဲ။


ေျဖ- ကြၽန္ေတာ္က သူတုိ႔ကို အနီးကပ္ဆံုး ေဝဖန္ပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္လည္း သူတို႔ကို ျဖစ္ေစခ်င္တာေတြ အမ်ားႀကီးေပါ့။ ကြၽန္ေတာ္ျဖစ္ေစခ်င္သလုိပဲ သူတုိ႔မွာလည္း သူတုိ႔အခက္အခဲ၊ အက်ပ္အတည္းရွိမွာပဲ။ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ေတာင္မွ ႏုိင္ငံေရးလႈပ္ရွားမႈေတြကို ထိထိေရာက္ေရာက္မပါဝင္ေတာ့ဘဲ ေနာက္ဆုတ္လိုက္တဲ့အခါမွာ သူတုိ႔လည္း အဲဒီလိုပဲ နားခ်င္တဲ့သူရွိမွာပဲ။ ၈၈ သူငယ္ခ်င္းေတြထဲမွာ တခ်ိိဳ႕လည္း နားခ်င္တဲ့သူရွိမယ္။ တခ်ိဳ႕လည္း ႏုိင္ငံေရးဆက္လုပ္ခ်င္တဲ့သူရွိမယ္။ နားၿပီးေတာ့ သာမန္လူတစ္ေယာက္လုိ၊ အႏုပညာသည္တစ္ေယာက္လို ေနမယ့္သူလည္းရွိမယ္။ ဒါမွမဟုတ္ အရပ္ဘက္လူ႔အဖြဲ႕အစည္းမွာ လႈပ္ရွားခ်င္တဲ့သူလည္းရွိမယ္။ သူတို႔ဟာ သူတုိ႔ယံုၾကည္ရာလမ္းေၾကာင္းေတြေတာ့ ေရြးခ်ယ္ထားၿပီးသားေပါ့။ သူတုိ႔ေရြးခ်ယ္တဲ့လမ္းကို ကြၽန္ေတာ္တို႔က ႏုိင္သေလာက္ကူမယ္။ အထူးသျဖင့္ ႏုိင္ငံေရးလုပ္မယ့္သူဆုိရင္ေတာ့ ပိုကူႏုိင္ပါတယ္။ ႏုိင္ငံေရးလုပ္မယ့္သူကို ေအာက္ေျခသိမ္းကူဖို႔ အဆင္သင့္ရွိေနပါတယ္။


ေမး- စာေရးဆရာတာရာမင္းေဝရဲ႕ အစ္ကိုတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ သူ႔အတြက္၊ သူ႔ပရိသတ္အတြက္ အမွတ္တရစကားေလးေျပာေပးပါဦး။


ေျဖ- သူ႔ကို ကြၽန္ေတာ္က အရမ္းႏွေျမာတာေပါ့ဗ်ာ။ သူက အႏုပညာနဲ႔ လူငယ္ေတြေပၚမွာ ေတာ္ေတာ္လႊမ္းမုိးႏိုင္ခဲ့တာကိုး။ အခုထိ သူ႔ကဗ်ာေတြကို တခုတ္တရရြတ္ဆိုေနၾကတာ အမ်ားႀကီးရွိေနေသးတာပဲ။ မင္းကိုႏုိင္တုိ႔၊ ကိုကိုႀကီးတို႔ ၂၀၀၅ မွာ ျပန္လြတ္လာၿပီးတဲ့ေနာက္ ၈၈ မ်ိဳးဆက္အုပ္စုျဖစ္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ ညီေလး သူတို႔နဲ႔ ေပါင္းလုပ္ပါလို႔ ကြၽန္ေတာ္ သူ႔ကိုလွမ္းေျပာပါတယ္။ သူတုိ႔လည္း သြားေခၚပါတယ္။ မင္းကိုႏုိင္တို႔၊ ကိုကိုႀကီးတို႔၊ ဂ်င္မီတို႔ သြားေခၚၾကပါတယ္။ သူကလည္း သူ႕ျပႆနာေလးနဲ႔သူဆုိေတာ့ ခ်က္ခ်င္းမသြားႏုိင္ေသးဘူး။ အခ်ိန္တစ္ခုေပးပါဦး၊ လာပါ့မယ္၊ လာပါ့မယ္ဆိုၿပီး လုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ သူဆံုးသြားတာ။ တကယ္တမ္း အဲဒီအခ်ိန္မွာ သူသြားခဲ့မယ္ဆုိရင္ သူေသခါမွေသေရာဗ်ာ။ သူ႔သမိုင္းမွာ ဒီထက္ပိုၿပီး ႀကီးက်ယ္လိမ့္မယ္။ အခုျပန္ေရာက္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ သူ႔ကို ပိုၿပီးႏွေျမာပါတယ္။ အခုအခ်ိန္မွာ သူရွိေနဦးမယ္ဆုိရင္ လူထုအတြက္ အလုပ္အေကြၽးျပဳႏုိင္မွာ ေသခ်ာပါတယ္။


ေမး- ေနာက္ထပ္ အစ္ကို႔အေနနဲ႔ ျဖည့္စြက္ေျပာခ်င္တာမ်ားရွိရင္ ေျပာေပးပါဦးခင္ဗ်။


ေျဖ- အဓိက ကြၽန္ေတာ္ျပန္လာတာက ကြၽန္ေတာ္ခ်စ္တဲ့ေျမ၊ ကြၽန္ေတာ္ခ်စ္တဲ့လူေတြကို အလြမ္းေျပလာၾကည့္တာပါ။ ကြၽန္ေတာ္ ျမန္မာျပည္ႏိုင္ငံေရးမွာ ဝင္ၿပီးေတာ့ ေႏွာင့္ယွက္ဖို႔တုိ႔၊ ဩဇာေပးဖို႔တုိ႔ မဟုတ္ပါဘူး။ တတ္ႏုိင္သေလာက္ေတာ့ ကူပါ့မယ္။ ကူဖို႔လည္း အဆင္သင့္ရွိပါတယ္။ အရင္ကလည္း ကူခဲ့ပါတယ္။ အခုလည္း ကူပါမယ္။ ေနာက္လည္းကူမွာပါ။