Burma's Parliement Watch Part (87)

(ျပည္သူ႕ေခတ္ဂ်ာနယ္၊ အတြဲ ၁၊ အမွတ္ ၁၀၊ မတ္လ ၁၉ ရက္၊ ၂၀၁၅၊ စာမ်က္ႏွာ ၁၄)

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ကို အနီးၾကည့္ အေ၀းၾကည့္

ေအာင္ဒင္

အပိုင္း (၈၇) အေရးတၾကီးလိုအပ္ေနေသာ ေရြးေကာက္ပြဲေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရး ဥပေဒ (ခ)

(၇) မဲ႐ံုလုပ္ငန္းအဆင့္အားလုံးကို ေလ့လာခြင့္ (Access to the Voting Process)

ေနာက္အေရးၾကီးတဲ့ လိုအပ္ခ်က္ကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပတဲ့ေန႕မွာ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူမ်ားဟာ ၎တို႕တာဝန္က်ရာ မဲ႐ံုမ်ားမွာ လုပ္ငန္းစဥ္အားလုံးကို အျပည့္အဝေလ့လာခြင့္ရဖို႕ ျဖစ္ပါတယ္။ မဲရုံလုပ္ငန္းမ်ားလို႕ ဆိုရာမွာ မဲ႐ံုမဖြင့္မီ မဲပုန္းမ်ားႏွင့္ ဆႏၵမဲလက္မွတ္မ်ားကို စစ္ေဆးအတည္ျပဳျခင္း၊ ဆႏၵမဲေပးခြင့္ရွိသူမ်ား၏ စာရင္းႏွင့္ မဲေပးရန္လာေရာက္သူမ်ားကို တိုက္ဆိုင္စစ္ေဆးျခင္း၊ တစ္ၾကိမ္ထက္ပို၍ မဲမေပးႏိုင္ရန္ မဲေပးသူ၏ ႏိုင္ငံသားကဒ္ (သို႕မဟုတ္) လက္ေခ်ာင္းထိပ္ ႏွင့္ ဆႏၵမဲလက္မွတ္ေပၚတြင္ ဖ်က္ရန္မလြယ္ကူေသာ မင္ျဖင့္အမွတ္အသားျပဳျခင္း၊ မဲ႐ံုပါတ္ဝန္းက်င္တြင္ မဲဆြယ္စည္းရုံးမႈမ်ား၊ ျခိမ္းေျခာက္မႈမ်ား ရွိမရွိ၊ မဲ႐ံုတာဝန္ခံဝန္ထမ္းမ်ား၏ တာဝန္ထမ္းေဆာင္မႈမ်ား၊ မဲ႐ံုႏွင့္ မဲပုန္းမ်ားသည္ ၾကိဳတင္သတ္မွတ္ထားေသာ စံႏႈံးမ်ားအတိုင္း လွ်ိဳ႕ဝွက္မဲေပးႏိုင္သည့္အေျခအေနရွိမရွိ၊ မဲ႐ံုအတြင္း ဆႏၵမဲေပးသူမ်ား ၎တို႕၏ ဆႏၵကို လြတ္လပ္စြာ၊ လုံျခံုစိတ္ခ်ရစြာ မဲေပးႏိုင္ျခင္းရွိမရွိ၊ မဲ႐ံုလံုျခံုေရးတာဝန္က်မ်ား၏ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္မႈ၊  မဲ႐ံုဧရိယာတြင္ ေနထိုင္ပါလ်က္ႏွင့္ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ မဲစာရင္းထဲမပါသူမ်ားအတြက္ သီးျခားမဲပုန္းျဖင့္ မဲေပးခြင့္ရွိမရွိ၊ မဲေပးႏိုင္သူအေရအတြက္ႏွင့္ အမွန္တကယ္ လာေရာက္မဲေပးသူတို႕၏ အေရအတြက္ကို အျခားမဲ႐ံုမ်ားမွ အေျခအေနႏွင့္ ႏိႈင္းယွဥ္ေလ့လာျခင္း၊ မဲ႐ံုပိတ္ခ်ိန္ မဲပုန္းမ်ားကို အမ်ားျပည္သူေရွ႕ေမွာက္တြင္ ေရတြက္ျခင္း၊ စည္းမ်ဥ္းႏွင့္မကိုက္ညီ၍ မဲအခ်ိဳ႕ကို ပယ္မဲအျဖစ္ သတ္မွတ္ျခင္း၊ အမ်ားေရွ႕ေမွာက္တြင္ ေရတြက္ရရွိေသာ ရလဒ္ကို မဲဆႏၵနယ္တစ္ခုလုံး၏ ပင္မစုေပါင္းမဲေရတြက္ရာ႒ာနသို႕ အျမန္ဆုံးေပးပို႕ျခင္း၊ မဲဆႏၵနယ္၏ ေကာ္မရွင္ရုံးခြဲ၌ မဲ႐ံုမ်ားမွ ရရွိေသာ မဲမ်ားအားလုံးကို စုေပါင္းေရတြက္၍ အႏိုင္အရွုံးေၾကညာျခင္း၊ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ တိုင္တန္းခ်က္မ်ားႏွင့္ ေျဖရွင္းမႈမ်ား စတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ားအားလုံးပါဝင္ပါတယ္။

အဲဒီလို မဲ႐ံုလုပ္ငန္းစဥ္အားလုံးကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာႏိုင္ဖို႕ ေရြးေကာက္ပြဲေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူမ်ားဟာ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပတဲ့ ေန႕မွာ မဲ႐ံုပါတ္ဝန္းက်င္နဲ႕ မဲ႐ံုအတြင္းကို ဝင္ေရာက္ခြင့္ရွိရပါမယ္။ မဲ႐ံုတာဝန္ခံဝန္ထမ္းမ်ားကို စံုစမ္းေမးျမန္းခြင့္၊ မဲေပးသူမ်ားနဲ႕ ယွဥ္ျပိဳင္သူအမတ္ေလာင္းမ်ားရဲ့ မဲ႐ံုကိုယ္စားလွယ္မ်ား၊ လံုျခံုေရးဝန္ထမ္းမ်ားကို စံုစမ္းေမးျမန္းခြင့္၊ မဲေရတြက္ျခင္းကို ၾကည့္႐ႉခြင့္၊ ေရတြက္လို႕ရတဲ့ ရလဒ္ကို သိရွိခြင့္ေတြရွိရပါမယ္။ ျပီးေတာ့ ၎ရဲ့ စစ္ေဆးေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားကို အဖြဲ႕အစည္းရဲ့ ဗဟို႒ာနခ်ဳပ္ကို အခ်ိန္မီေပးပို႕ႏိုင္ရပါမယ္။ အဲဒီလို ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ဖို႕ ေရြးေကာက္ပြဲေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာမည့္ အဖြဲ႕မ်ားဟာ ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ရဲ့ အသိအမွတ္ျပဳမႈ (Accreditation) ကို အရင္ဆုံး ရရွိထားရပါမယ္။ အဲဒီအဖြဲ႕အစည္းက လုပ္အားေပးမ်ားေစလႊတ္ဖို႕ ေရြးခ်ယ္ထားတဲ့ ေဒသမ်ားက ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္အဖြဲ႕ခြဲအဆင့္ဆင့္ကို ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္က အဲဒီအဖြဲ႕အစည္းရဲ့ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူမ်ားအား မဲ႐ံုပါတ္ဝန္းက်င္နဲ႕ မဲ႐ံုအတြင္းမွာ မဲ႐ံုလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို အျပည့္အဝေလ့လာခြင့္ျပဳဖို႕ ညႊန္ၾကားရပါမယ္။ အဖြဲအစည္းကိုယ္တိုင္ကလည္း ေဒသအလိုက္ေကာ္မရွင္အဖြဲ႕ခြဲမ်ားကို ဆက္သြယ္ျပီး ၎တို႕အဖြဲ႕အစည္းမွ တာဝန္ေပးမည့္ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူမ်ားရဲ့ ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္မ်ား ေပးပို႕မိတ္ဆက္ထားရပါမယ္။ မဲ႐ံုကို ေစာင့္ၾကည့္မည့္ လုပ္အားေပးကလည္း သက္ဆိုင္ရာမဲ႐ံုရဲ့ တာဝန္ခံအရာရွိမ်ား၊ သက္ဆိုင္ရာမဲ႐ံုမွာ ရွိေနမည့္ အမတ္ေလာင္းမ်ားရဲ့ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား၊ လံုျခံုေရးတာဝန္ခံမ်ားအား မိမိတို႕ရဲ့ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးလုပ္ငန္းစဥ္ကို ၾကိဳတင္ရွင္းျပထားရမွာပါ။

(၈) အစီရင္ခံစာမ်ား ထုတ္ျပန္ျခင္း (Reporting)

ေနာက္ဆုံးလိုအပ္ခ်က္ကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာတဲ့ အဖြဲ႕အေနနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ပါတ္သက္တဲ့ အစီရင္ခံစာမ်ား အခ်ိန္မီ ထုတ္ျပန္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္  ေရြးေကာက္ပြဲေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာတဲ့ အဖြဲ႕မ်ားဟာ (က) ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ သုံးသပ္ေလ့လာခ်က္ (Pre-Election Assessment)၊ (ခ) မဲဆြယ္စည္းရုံးေရးကာလ သုံးသပ္ခ်က္ (Campaign Period Assessment)၊ (ဂ) မဲမေပးခင္အေျခအေနအစီရင္ခံစာ (Pre-Voting Report)၊ (ဃ) ေရြးေကာက္ပြဲအျပီး ပဏာမအစီရင္ခံစာ (After-Voting Preliminary Report)၊ (င) ေရြးေကာက္ပြဲအျပီး ေနာက္ဆုံးအစီရင္ခံစာႏွင့္ အၾကံျပဳခ်က္မ်ား (Election Final Report and Recommendations) ဆိုျပီး အစီရင္ခံစာေတြ ထုတ္ျပန္ေလ့ရွိပါတယ္။

(က) ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ သုံးသပ္ေလ့လာခ်က္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ ဥပေဒမ်ား၊ နည္းဥပေဒႏွင့္ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ား၊ မဲဆႏၵရွင္စာရင္းျပဳစုျခင္းႏွင့္ မဲစာရင္းထုတ္ျပန္ျခင္းမ်ား၊ ေရြးေကာက္ပြဲအေပၚ အာဏာရအစိုးရ၊ လံုျခံုေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား၏ ဩဇာသက္ေရာက္မႈ၊ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမ်ား မွတ္ပံုတင္ျခင္း၊ ေကာ္မရွင္မွ စစ္ေဆးအတည္ျပဳျခင္း၊ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ ပညာေပးလုပ္ငန္းမ်ား၊ မဲ႐ံုအေရအတြက္နဲ႕ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းအေရအတြက္၊ စတဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေလ့လာသုံးသပ္ပါတယ္။

(ခ) မဲဆြယ္စည္းရုံးေရးကာလ သုံးသပ္ခ်က္မွာေတာ့ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားနဲ႕ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမ်ားရဲ့ မဲဆြယ္စည္းရုံးမႈ၊ သတင္းမီဒီယာမ်ား၏ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ သတင္းေဖာ္ျပမႈ၊ ပါတီအလိုက္၊ ကိုယ္စားလွယ္အလိုက္ မီဒီယာေၾကာ္ညာအသုံးျပဳမႈႏွင့္ ေငြေၾကးသုံးစြဲမႈ၊ စတဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို ေဝဘန္သုံးသပ္ပါတယ္။ (ဂ) မဲမေပးခင္အေျခအေနအစီရင္ခံစာမွာ မဲ႐ံုမဖြင့္မီ မဲ႐ံုပါတ္ဝန္းက်င္က အေျခအေနေတြကို ႏိုင္ငံတဝွမ္းက မဲ႐ံုေစာင့္ၾကည့္သူမ်ားရဲ့ သတင္းေပးပို႕ခ်က္ေတြကို စုစည္းျပီး တင္ျပပါတယ္။ (ဃ) ေရြးေကာက္ပြဲအျပီး ပဏာမအစီရင္ခံစာမွာေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲျပီးကာစ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္က အႏိုင္အရွုံးစာရင္းေတြကို မေၾကညာခင္ အဖြဲအစည္းက ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူမ်ားေပးပို႕တဲ့ အခ်က္အလက္မ်ားကို အေျခခံျပီး တြက္ခ်က္ခန္႕မွန္းတဲ့ အႏိုင္အရွုံးစာရင္း (Parallel Tabulation Report) ကို ထုတ္ျပန္ေၾကညာတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအစီရင္ခံစာမွာ အမွားအယြင္းရွိႏိုင္တာမို႕ ပဏာမအစီရင္ခံစာလို႕ အမည္တပ္ျပီး ေရြးေကာက္ပြဲအျပီး ေနာက္ရက္အနည္းငယ္အတြင္းမွာ ပိုျပီးျပည့္စံုတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ၊ အေထာက္အထားေတြ၊ အၾကံျပဳခ်က္ေတြနဲ႕ (င) ေရြးေကာက္ပြဲအျပီး ေနာက္ဆုံးအစီရင္ခံစာႏွင့္ အၾကံျပဳခ်က္မ်ား ကို ထုတ္ျပန္ပါတယ္။  

#ဥပေဒတစ္ခု လိုအပ္ျခင္း

အထက္မွာ ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ အတိုင္း ေရြးေကာက္ပြဲတစ္ခုကို ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပအဖြဲ႕အစည္းမ်ားက လြတ္လပ္စြာေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာျခင္းဟာ သန္႕ရွင္း၊ မွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္ေပၚေရးအတြက္ ၾကီးမားေသာ အေထာက္အကူျပဳမႈျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလို အေထာက္အကူျပဳႏိုင္ဖို႕ ေရြးေကာက္ပြဲေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာမည့္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားဟာ အခ်ိန္၊ ေလ့လာခြင့္အတိုင္းအတာ၊ ေကာ္မရွင္ႏွင့္ ဆက္ဆံေရး၊ မဲ႐ံုေစာင့္ၾကည့္သူမ်ား လံုလံုေလာက္ေလာက္စုေဆာင္းႏိုင္ေရးႏွင့္ ေလ့က်င့္သင္ၾကားေရး၊ မဲ႐ံုလုပ္ငန္းအဆင့္အားလုံးကို ေလ့လာခြင့္နဲ႕ အစီရင္ခံစာမ်ား အခ်ိန္မီထုတ္ျပန္ျခင္း စတဲ့ လိုအပ္ခ်က္မ်ားျပည့္စံုဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

အခုအခ်ိန္အထိေတာ့ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပအဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို ေရြးေကာက္ပြဲေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာခြင့္ျပဳေရးနဲ႕ လိုအပ္တဲ့အခ်က္မ်ား ျဖည့္ဆည္းေရးအာဏာဟာ ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ရဲ့ လက္ထဲမွာပဲ ရွိပါတယ္။ 

၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္က ႏိုင္ငံတကာနဲ႕ ျပည္တြင္းအဖြဲ႕အစည္းမ်ားအား ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာခြင့္မျပဳခဲ့ပါ။ ၂၀၁၂ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲမွာ  ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္က ႏိုင္ငံတကာအစိုးရအခ်ိဳ႕ကို သတ္မွတ္ထားတဲ့ မဲ႐ံုအနည္းငယ္ကိုသာ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ရက္အတြင္း ေလ့လာခြင့္ျပဳခဲ့ေပမည့္ ျပည္တြင္းအဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို ခြင့္မျပဳခဲ့ပါ။ လက္ရွိ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကေတာ့ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ႏိုင္ငံတကာ ေရြးေကာက္ပြဲေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႕မ်ားကို ဖိတ္ေခၚမယ္၊ ျပည္တြင္းအရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားနဲ႕လည္း ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မယ္လို႕ ေၾကညာထားပါတယ္။ ဒါေပမည့္ ဘယ္ေလာက္အတိုင္းအတာအထိ ေလ့လာခြင့္ေပးမယ္ဆိုတာကိုေတာ့ မသိရေသးပါ။

ဒီအာဏာဟာ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ရဲ့ လက္ထဲမွာရွိေနသ၍ ေရြးေကာက္ပြဲကို ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ျခင္းဟာ ခိုင္မာျပည့္စံု အဓိပၸာယ္ရွိမွာ မဟုတ္ပါ။ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ရဲ့ အဆုံးအျဖတ္အတိုင္း တစ္ခါတစ္ရံ ေရြးေကာက္ပြဲကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာခြင့္ ရႏိုင္ျပီး တစ္ခါတစ္ရံ မရႏိုင္ပါ။ တစ္ခါတစ္ရံ အကန္႕အသတ္နဲ႕သာ ေလ့လာခြင့္ရျပီး တစ္ခါတစ္ရံမွာ အျပည့္အဝရႏိုင္တာလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ဆိုတာကလည္း သမၼတက ေရြးခ်ယ္ခန္႕အပ္တာဝန္ေပးတာမို႕ အာဏာရပါတီနဲ႕ ပါတ္သက္မႈရွိေနတာပါ။ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ရဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္မႈကို အျပန္အလွန္ထိန္းေၾကာင္းပဲ့ျပင္ (Check and Balance) ႏိုင္တဲ့ စနစ္တစ္ခု မရွိမျဖစ္လိုအပ္ပါတယ္။ အဲဒီစနစ္ကေတာ့ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပအဖြဲ႕အစည္းမ်ားအား ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကို လြတ္လပ္မွ်တစြာ တရားဝင္ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာခြင့္ေပးျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္မို႕ သန္႕ရွင္းမွ်တတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား ေအာင္ျမင္စြာက်င္းပႏိုင္ေရးအတြက္ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပအဖြဲ႕အစည္းမ်ားအား ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကို တရားဝင္ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာခြင့္နဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္မွ ေရြးေကာက္ပြဲေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူမ်ားရဲ့ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို အျပည့္အဝျဖည့္ဆည္းေပးဖို႕ ညႊန္ၾကားတဲ့ ဥပေဒတစ္ရပ္ကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က အျမန္ဆုံး ျပ႒ာန္းေပးဖို႕ လိုအပ္ေနေၾကာင္းပါ။

ေလးစားစြာ၊

ေအာင္ဒင္
ဇန္နဝါရီ ၃၁၊ ၂၀၁၅