၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ၾကိဳတင္ခန္႕မွန္းၾကည့္ျခင္း
ေအာင္ဒင္
(ေခတ္ရနံ႕မဂၢဇင္း၊
ႏိုဝင္ဘာလ၊ ၂၀၁၅)
#ပါတီအင္အားႏိႈင္းယွဥ္ခ်က္
ႏိုဝင္ဘာလ ၈ ရက္ေန႕မွာ က်င္းပမယ္႔ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲၾကီးမွာ
ႏိုင္ငံေရးပါတီ ၉၃ ခုမွ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမ်ားနဲ႕ တသီးပုဂၢလကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမ်ား
စုစုေပါင္း ကိုယ္စားလွယ္ေပါင္း ၆၀၀၀ ေက်ာ္တို႕ဟာ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ၃၃၀ ေနရာ၊
အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ၁၆၈ ေနရာနဲ႕ တိုင္းေဒသၾကီးနဲ႕ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္
၆၇၃ ေနရာ၊ စုစုေပါင္း ၁၁၇၁ ေနရာအတြက္ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္ၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ယွဥ္ျပိဳင္မယ္႕
ႏိုင္ငံေရးပါတီအေရအတြက္က မ်ားလြန္းတယ္လို႕ ထင္ရေပမယ္႕ ပါတီအသီးသီးက ယွဥ္ျပိဳင္မယ္႕ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းမ်ားရဲ့
အေရအတြက္နဲ႕ မဲဆႏၵနယ္အေရအတြက္ကို ေလ့လာၾကည့္မယ္ဆိုရင္ တစ္ႏိုင္ငံလုံးအတိုင္းအတာနဲ႕
ယွဥ္ျပိဳင္ၾကမယ္႕ အဓိကပါတီၾကီးႏွစ္ခုပဲ ရွိတာေတြ႕ရပါတယ္။ ျပည္ေထာင္စုၾကံ့ခိုင္ေရးႏွင့္
ဖြံ႕ျဖိဳးေရးပါတီ (ျပည္ခိုင္ျဖိဳး) က ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ၁၁၃၄ ေယာက္နဲ႕ ထိပ္ဆုံးမွာရွိျပီး
အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (ဒီခ်ဳပ္) က ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ၁၁၃၀ နဲ႕ ဒုတိယလိုက္ပါတယ္။
ဒီပါတီၾကီး ႏွစ္ခုရဲ့ေနာက္မွာ တိုင္းရင္းသားစည္းလုံးညီညြတ္ေရးပါတီ (တစည) က ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း
၇၆၃ ဦးနဲ႕ တတိယလိုက္ျပီး အမ်ိဳးသားတိုးတက္ေရးပါတီက ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ၃၅၄ဦး၊ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအင္အားစုက
ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ၂၇၄ ဦး၊ ျမန္မာလယ္သမားမ်ားဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးပါတီက ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း
၂၆၈ ဦးနဲ႕ ခပ္လွမ္းလွမ္းက စတုတၳ၊ ပဥၥမ၊ ဆ႒မ ေနရာမ်ားမွာ ရွိေနၾကပါတယ္။ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားထဲက
ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ားဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ (SNDP) က
ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ၂၁၁ ဦး၊ ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (SNLD)
က ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ၁၅၆ ဦး၊ ကရင္ျပည္သူ႕ပါတီ
(KPP) က ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ၁၂၂ ဦးရွိျပီး
သတၱမ၊ အ႒မ၊ နဝမ ေနရာမ်ားမွာ ရွိပါတယ္။ ဒီပါတီၾကီး ကိုးခုက လြဲရင္ က်န္တဲ့ပါတီမ်ားက ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း အေရအတြက္ ၁၀၀ ေအာက္မွာသာ ယွဥ္ျပိဳင္ႏိုင္ၾကပါတယ္။
ႏိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာ တစ္ႏိုင္ငံလုံးအႏွံ႕မွာ
အင္တိုက္အားတိုက္ယွဥ္ျပိဳင္ႏိုင္တဲ့ ပါတီၾကီးမ်ားရဲ့ ႏိုင္ငံေရးတိုက္ပြဲၾကီးျဖစ္တာမို႕
၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ အဓိကပါတီၾကီးႏွစ္ခုျဖစ္တဲ့ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးနဲ႕ ဒီခ်ဳပ္တို႕ရဲ့ ျပိဳင္ပြဲၾကီးျဖစ္ပါတယ္။
ဒီပါတီၾကီးႏွစ္ခုကပဲ ႏိုင္ငံလုံးဆိုင္ရာ အာဏာမ်ားျဖစ္ၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတရာထူးနဲ႕
ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္၊ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္မ်ားရဲ့ ဥကၠ႒ရာထူးမ်ား ရရွိေရး အၾကိတ္အနယ္ယွဥ္ျပိဳင္ၾကမွာ
ျဖစ္ပါတယ္။
ပါတီၾကီးမ်ားက ျပည္ေထာင္စုအစိုးရနဲ႕ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္အာဏာမ်ား
ရရွိေရးအတြက္ ယွဥ္ျပိဳင္ၾကမွာျဖစ္သလို တိုင္းရင္းသားပါတီအမ်ားစုကလည္း သက္ဆိုင္ရာ တိုင္းရင္းသားျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ကို
အင္အားအမ်ားစုနဲ႕ ဦးေဆာင္ႏိုင္ေရးအတြက္ ရည္ရြယ္ယွဥ္ျပိဳင္ၾကမွာပါ။ ဒါေပမယ္႔လည္း တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားရဲ့
ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းအေရအတြက္နဲ႕ မဲဆႏၵနယ္ေျမမ်ားကို ေလ့လာၾကည့္တဲ့အခါ ျပည္နယ္အလိုက္
သတ္မွတ္ထားတဲ့ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္၊ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္၊ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ေနရာမ်ားအားလုံးကို
ဝင္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္ႏိုင္တဲ့ ပါတီက စုစုေပါင္း ၉ ပါတီပဲရွိတာ ေတြ႕ရပါတယ္။
ခ်င္းျပည္နယ္မွာဆိုရင္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ၉ ေနရာ၊ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္
၁၂ ေနရာနဲ႕ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ ၁၈ ေနရာ၊ စုစုေပါင္း ၃၉ ေနရာရွိပါတယ္။ ခ်င္းအမ်ိဳးသားဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ
(CNDP) က ခ်င္းျပည္နယ္ တစ္ခုလုံးအျပင္ အျခားေဒသအခ်ိဳ႕အပါအဝင္ စုစုေပါင္း ၅၇ ေနရာ ယွဥ္ျပိဳင္မွာျဖစ္ျပီး
ခ်င္းဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (CLD) က ခ်င္းျပည္နယ္အတြင္း ၂၉ ေနရာ ယွဥ္ျပိဳင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ကရင္ျပည္နယ္မွာဆိုရင္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ၇ ေနရာ၊ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ၁၂ ေနရာ၊ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္
၁၇ ေနရာ၊ စုစုေပါင္း ၃၆ ေနရာရွိပါတယ္။ ကရင္ျပည္သူ႕ပါတီက ကရင္ျပည္နယ္ ေနရာအားလုံးအျပင္
အျခားေဒသမ်ားမွာပါ စုစုေပါင္း ၁၂၂ ေနရာ ယွဥ္ျပိဳင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဖလံု-စေဝၚဒီမိုကရက္တစ္ပါတီကလည္း
ကရင္ျပည္နယ္အျပင္ အျခားေဒသအခ်ိဳ႕မွာပါ စုစုေပါင္း ၄၆ ေနရာ ယွဥ္ျပိဳင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
မြန္ျပည္နယ္မွာဆိုရင္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ၁၀ ေနရာ၊
အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ၁၂ ေနရာ၊ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ ၂၃ ေနရာ၊ စုစုေပါင္း ၄၅ ေနရာရွိျပီး မြန္အမ်ိဳးသားပါတီ
(MNP) က မြန္ျပည္နယ္အျပင္ အျခားေဒသအခ်ိဳ႕မွာပါ စုစုေပါင္း ၅၅ ေနရာ ယွဥ္ျပိဳင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ရခိုင္ျပည္နယ္မွာဆိုရင္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ၁၇
ေနရာ၊ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ၁၂ ေနရာ၊ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ ၃၅ ေနရာ၊ စုစုေပါင္း ၆၄ ေနရာရွိျပီး
ရခိုင္အမ်ိဳးသားပါတီ (ANP) က ၎ေနရာအားလုံးအျပင္ အျခားေဒသအခ်ိဳ႕မွာပါ စုစုေပါင္း ၇၈
ေနရာ ယွဥ္ျပိဳင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ရွမ္းျပည္နယ္မွာဆိုရင္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ၅၅ ေနရာ၊ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ၁၂
ေနရာ၊ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ ၁၁၇ ေနရာ၊ စုစုေပါင္း ၁၈၄ ေနရာရွိျပီး ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ားဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ
(SNDP) က ရွမ္းျပည္နယ္နဲ႕ အျခားေဒသအခ်ိဳ႕မွာပါ စုစုေပါင္း ၂၁၁ ေနရာ ယွဥ္ျပိဳင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ (SNLD)
ကလည္း ရွမ္းျပည္နယ္နဲ႕ အျခားေဒသအခ်ိဳ႕မွာ စုစုေပါင္း ၁၅၆ ေနရာ ယွဥ္ျပိဳင္မွာျဖစ္ပါတယ္။
ကခ်င္ျပည္နယ္မွာဆိုရင္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ၁၈
ေနရာ၊ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ၁၂ ေနရာ၊ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ ၄၀ ေနရာ၊ စုစုေပါင္း ၇၀ ေနရာရွိျပီး
ကခ်င္ျပည္နယ္ဒီမိုကေရစီပါတီ (KSDP) က ကခ်င္ျပည္နယ္အတြင္း စုစုေပါင္း ၅၅ ေနရာ ယွဥ္ျပိဳင္မွာ
ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ တိုင္းရင္းသားပါတီ ၉ ခုကလြဲရင္ က်န္တဲ့ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားဟာ ေနရာအနည္းငယ္မွာသာ
ယွဥ္ျပိဳင္ႏိုင္ၾကမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
အထက္ပါ ပါတီအင္အားႏိႈင္းယွဥ္ေလ့လာခ်က္မ်ားအရ ေရြးေကာက္ပြဲဝင္မယ္႕
ပါတီေပါင္း ၉၀ ေက်ာ္ထဲမွာ ႏိုင္ငံတစ္ဝွမ္းအတိုင္းအတာနဲ႕ ယွဥ္ျပိဳင္မယ္႕ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ပါတီၾကီး
ႏွစ္ခုနဲ႕ ျပည္နယ္အဆင့္ အားေကာင္းေမာင္းသန္ယွဥ္ျပိဳင္ႏိုင္မယ္႕ တိုင္းရင္းသားပါတီၾကီး
၉ ခုသာ ရွိျပီး ေရြးေကာက္ပြဲရဲ့ အႏိုင္အရွုံးရလဒ္မ်ားဟာ ၎ပါတီ ၁၁ ခုရဲ့ စည္းရုံးလႈံ႔ေဆာ္ႏိုင္စြမ္းမ်ားရဲ့
သက္ေရာက္မႈပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးနဲ႕ ဒီခ်ဳပ္ ပါတီၾကီးႏွစ္ခုရဲ့ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္အာဏာရရွိေရး
ယွဥ္ျပိဳင္ပြဲၾကီးမွာ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအရ လႊတ္ေတာ္အသီးသီးရဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ေနရာ
၂၅ ရာခိုင္ႏႈံးကို ပိုင္ဆိုင္ထားတဲ့ တပ္မေတာ္သားကိုယ္စားလွယ္မ်ားနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ
(အနည္းဆုံး ျပည္နယ္မ်ားမွာ) အေရြးခံရႏိုင္တဲ့ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားက အေရးပါတဲ့အခန္းကဏၰမွာ
တည္ရွိေနပါတယ္။ ဒီပါတီၾကီး ၁၁ ခုရဲ့ စည္းရုံးလႈပ္ရွားပံုေတြကို ေဒသအလိုက္ ေလ့လာသုံးသပ္ျပီး
ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ေအာက္ပါအတိုင္း ပံုစံ (၄) မ်ိဳး ခန္႕မွန္းၾကည့္မိပါတယ္။
#ခန္႕မွန္းခ်က္
(၁)
ဒီခ်ဳပ္က ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္မွာ ေနရာအမ်ားစုရျပီး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို
ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒အျဖစ္ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ႏိုင္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္မွာေတာ့
ဒီခ်ဳပ္က အျခားပါတီမ်ားထက္စာရင္ ေနရာအမ်ားစုရေပမယ္႕ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ႏိုင္တဲ့
အထိ၊ ဒုသမၼတေလာင္းတစ္ေယာက္ကို လြတ္လြတ္ကြၽတ္ကြၽတ္ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ႏိုင္တဲ့ အထိေတာ့
အမ်ားစုေနရာမရပါ။ ဒါေၾကာင့္မို႕ ဒီခ်ဳပ္က ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ကပဲ ဒုသမၼတေလာင္းတစ္ေယာက္တည္း
ေရြးခ်ယ္တင္သြင္းနိင္ပါတယ္။
ျပည္ခိုင္ျဖိဳးက အႏိုင္ၾကီးမႏိုင္သလို အရွုံးၾကီးလည္း မရွုံးပါ။
ဒါေပမည့္ ဒုသမၼတေလာင္း တစ္ေယာက္ကို လြတ္လြတ္ကြၽတ္ကြၽတ္ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ႏိုင္စြမ္းမရွိပဲ
တပ္မေတာ္နဲ႕ ညွိႏိႈင္းျပီး တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႕ကေနပဲ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးနဲ႕ တပ္မေတာ္ကို ပူးတြဲကိုယ္စားျပဳမယ္႕
ဒုသမၼတေလာင္းတစ္ေယာက္ကို ေရြးခ်ယ္တင္သြင္းႏိုင္ပါတယ္။ တပ္မေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားအျပင္
တိုင္းရင္းသားပါတီအခ်ိဳ႕နဲ႕ မဟာမိတ္ဖြဲ႕ျပီး အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒ရာထူးကို ရရွိပါတယ္။
အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႕ကေန ျပည္ခိုင္ျဖိဳးနဲ႕ မဟာမိတ္တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားက တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္ကို
ဒုသမၼတေလာင္းအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္တင္သြင္းႏိုင္ၾကပါတယ္။
သမၼတေရြးေကာက္ပြဲမွာေတာ့ တပ္မေတာ္အစုအဖြဲ႕က တင္သြင္းတဲ့
တပ္မေတာ္နဲ႕ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးကို ကိုယ္စားျပဳသူ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးပါတီေခါင္းေဆာင္က မဲအမ်ားဆုံးရလို႕
သမၼတအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ခံရျပီး ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္က တင္သြင္းတဲ့ ဒီခ်ဳပ္ကိုယ္စားလွယ္နဲ႕ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္က
တင္သြင္းတဲ့ တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္က ဒုသမၼတမ်ား ျဖစ္လာၾကပါတယ္။ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးသမၼတက
ေရြးခ်ယ္ခန္႕အပ္လို႕ တိုင္းေဒသၾကီးနဲ႕ ျပည္နယ္မ်ားရဲ့ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္အမ်ားစုဟာ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးပါတီကပဲ
ျဖစ္ျပီး ျပည္နယ္အခ်ိဳ႕မွာေတာ့ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးနဲ႕ မဟာမိတ္ဖြဲ႕ထားတဲ့ တိုင္းရင္းသားပါတီေခါင္းေဆာင္အခ်ိဳ႕က
ျပည္နယ္ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္မ်ား ျဖစ္လာပါတယ္။
တိုင္းေဒသၾကီး/ျပည္နယ္ လႊတ္ေတာ္မ်ားမွာေတာ့ ရန္ကုန္တိုင္း၊
စစ္ကိုင္းတိုင္း၊ မေကြးတိုင္း၊ ပဲခူးတိုင္းလႊတ္ေတာ္မ်ားမွာ ဒီခ်ဳပ္က အင္အားအမ်ားစုနဲ႕
ဦးေဆာင္ႏိုင္ပါတယ္။ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးပါတီက တပ္မေတာ္၊ တိုင္းရင္းသားမဟာမိတ္မ်ားရဲ့ ပူးေပါင္းမႈနဲ႕
တနသၤာရီတိုင္း၊ မႏၲေလးတိုင္း၊ ဧရာဝတီတိုင္းေဒသၾကီး လႊတ္ေတာ္မ်ား၊ ကရင္ျပည္နယ္၊ ကခ်င္ျပည္နယ္၊
ကယားျပည္နယ္၊ ရွမ္းျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မ်ားကို ဦးေဆာင္ႏိုင္ပါတယ္။ ခ်င္းျပည္နယ္၊ မြန္ျပည္နယ္၊
ရခိုင္ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မ်ားကိုေတာ့ သက္ဆိုင္ရာ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားက ပါတီေပါင္းစုဖြဲ႕ျပီး
ဦးေဆာင္ႏိုင္ၾကပါတယ္။
#ခန္႕မွန္းခ်က္
(၂)
ဒီခ်ဳပ္က လႊတ္ေတာ္ ႏွစ္ရပ္စလုံးမွာ အင္အားအၾကီးမားဆုံးပါတီ
ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒါေပမယ္႕ လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒မ်ား၊ ဒုသမၼတေလာင္းမ်ားကို လြတ္လြတ္ကြၽတ္ကြၽတ္ေရြးခ်ယ္တင္သြင္းႏိုင္တဲ့
အထိေတာ့ အမ်ားစုေနရာမရပဲ လႊတ္ေတာ္တြင္း အဓိက အတိုက္အခံပါတီသာ ျဖစ္လာပါတယ္။
ျပည္ခိုင္ျဖိဳးက တပ္မေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား၊ မဟာမိတ္ဖြဲ႕ထားတဲ့
တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားရဲ့ အေထာက္အကူျပဳမႈနဲ႕ လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္စလုံးမွာ လူမ်ားစုပါတီျဖစ္လာပါတယ္။
ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒ကို ျပည္ခိုင္ျဖိဳးပါတီက ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ႏိုင္ျပီး ျပည္ခိုင္ျဖိဳးနဲ႕
မဟာမိတ္ဖြဲ႕ထားတဲ့ တိုင္းရင္းသားပါတီတစ္ခုရဲ့ ေခါင္းေဆာင္က အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒
ျဖစ္လာပါတယ္။ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးနဲ႕ မဟာမိတ္တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားစုေပါင္းျပီး ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ကေန
ျပည္ခိုင္ျဖိဳးေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္ကို၊ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ကေန ျပည္ခိုင္ျဖိဳးရဲ့ မဟာမိတ္တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္ကို၊ ဒုသမၼတေလာင္းမ်ားအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္တင္သြင္းႏိုင္ပါတယ္။
သမၼတေရြးေကာက္ပြဲမွာ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးပါတီေခါင္းေဆာင္က သမၼတျဖစ္လာျပီး အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္က
တင္သြင္းသူ တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္နဲ႕ တပ္မေတာ္မွ အမည္တင္သြင္းသူက ဒုသမၼတမ်ား ျဖစ္လာပါတယ္။
တိုင္းေဒသၾကီးနဲ႕ ျပည္နယ္အစိုးရ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္မ်ားေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္မႈက
အထက္ပါ ခန္႕မွန္းခ်က္ (၁) အတိုင္းျဖစ္ပါတယ္။ တိုင္းေဒသၾကီးနဲ႕ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မ်ားရဲ့
ဦးေဆာင္မႈကလည္း ခန္႕မွန္းခ်က္ (၁) အတိုင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
#ခန္႕မွန္းခ်က္
(၃)
ဒီခန္႕မွန္းခ်က္မွာေတာ့ ဒီခ်ဳပ္က ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္မွာ ေနရာအမ်ားစုရျပီး
ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ဥကၠ႒အျဖစ္ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီခ်ဳပ္ပါတီေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးကိုလည္း
ဒုသမၼတေလာင္းအျဖစ္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႕ကေန ေရြးခ်ယ္တင္သြင္းႏိုင္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္မွာလည္း
ဒီခ်ဳပ္က ေနရာအမ်ားစုအႏိုင္ရေပမယ္႕ ျပည္ခိုင္ျဖိဳး၊ တပ္မေတာ္နဲ႕ တိုင္းရင္းသားပါတီအခ်ိဳ႕ေပါင္းစုျပီး
တိုင္းရင္းသားပါတီေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္ကို အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒အျဖစ္ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ႏိုင္ပါတယ္။
ျပည္ခိုင္ျဖိဳးနဲ႕ တိုင္းရင္းသားပါတီအခ်ိဳ႕ ပူးေပါင္းျပီး ျပည္ခိုင္ျဖိဳးေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္ကို
ဒုသမၼတေလာင္းအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္တင္သြင္းႏိုင္ပါတယ္။ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးပါတီက လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္စလုံးမွာ
အဓိကအတိုက္အခံပါတီ ျဖစ္လာပါတယ္။
သမၼတေရြးေကာက္ပြဲမွာ ဒီခ်ဳပ္ကိုယ္စားလွယ္က မဲအမ်ားဆုံးရျပီး
သမၼတျဖစ္လာပါတယ္။ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးကိုယ္စားလွယ္နဲ႕ တပ္မေတာ္ကိုယ္စားလွယ္က ဒုသမၼတမ်ား
ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီခ်ဳပ္သမၼတက ခန္႕အပ္တဲ့ တိုင္းေဒသၾကီး/ျပည္နယ္အစိုးရမ်ားရဲ့ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္မ်ားဟာလည္း
ဒီခ်ဳပ္ပါတီကပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တိုင္းေဒသၾကီး/ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မ်ားရဲ့ ဦးေဆာင္မႈကေတာ့ ခန္႕မွန္းခ်က္
(၁) အတိုင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
#ခန္႕မွန္းခ်က္
(၄)
ဒီခန္႕မွန္းခ်က္မွာေတာ့ ဒီခ်ဳပ္က လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္စလုံးမွာ
ေနရာအမ်ားစုႏိုင္ျပီး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒အျဖစ္၊ ဒီခ်ဳပ္ပါတီဝင္
တိုင္းရင္းသားတစ္ဦးကို အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒အျဖစ္ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ႏိုင္ပါတယ္။
ဒီခ်ဳပ္ပါတီဝင္ႏွစ္ေယာက္ကို ဒုသမၼတေလာင္းမ်ားအျဖစ္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႕နဲ႕ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္အစုအဖြဲ႕ကေန
ေရြးခ်ယ္တင္သြင္းႏိုင္ပါတယ္။ ျပည္ခိုင္ျဖိဳးပါတီကေတာ့ အဓိကအတိုက္အခံပါတီ ျဖစ္ပါတယ္။
သမၼတေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ ဒီခ်ဳပ္ကိုယ္စားလွယ္ႏွစ္ဦးနဲ႕ တပ္မေတာ္မွ
အမည္တင္သြင္းသူတစ္ဦးတို႕ ယွဥ္ျပိဳင္ရာမွာ ဒီခ်ဳပ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ဦးက သမၼတအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ခံရျပီး
က်န္ႏွစ္ဦးက ဒုသမၼတမ်ား ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီခ်ဳပ္သမၼတက ေရြးခ်ယ္ခန္႕အပ္တဲ့ တိုင္းေဒသၾကီး/ျပည္နယ္
ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္မ်ားကလည္း ဒီခ်ဳပ္ပါတီဝင္မ်ားပဲ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ တိုင္းေဒသၾကီး/ျပည္နယ္ လႊတ္ေတာ္မ်ားရဲ့
ဦးေဆာင္မႈကေတာ့ ခန္႕မွန္းခ်က္ (၁) အတိုင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
#ျဖစ္ႏိုင္ေခ်
အနိမ့္အျမင့္ ႏွင့္ အဆုံးအျဖတ္မဲမ်ား
အထက္ပါ ခန္႕မွန္းခ်က္ (၄) ခုဟာ စာေရးသူရဲ့ ကိုယ္ပိုင္ခန္႕မွန္းခ်က္မ်ားသာ
ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီခန္႕မွန္းခ်က္ေတြကို ထပ္မံခြဲျခားရရင္ ခန္႕မွန္းခ်က္ (၁) ကို ျဖစ္ႏိုင္ေခ်
အမ်ားဆုံးနဲ႕ နံပါတ္စဥ္အတိုင္း ခန္႕မွန္းခ်က္ (၄) ကို ျဖစ္ႏိုင္ေခ်အနည္းဆုံးလို႕ သတ္မွတ္ပါတယ္။
လြဲမွားခဲ့ရင္လည္း စာေရးသူရဲ့ တာဝန္သာျဖစ္ပါတယ္။
အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီနဲ႕ ရီပတ္ဘလီကင္ပါတီ
ဆိုျပီး ႏိုင္ငံေရးပါတီၾကီး ႏွစ္ခုသာရွိျပီး အဲဒီ ပါတီႏွစ္ခုရဲ့ ပါတီဝင္အင္အားက အတူတူေလာက္စီ
ရွိၾကပါတယ္။ အေမရိကန္သမၼတေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ အႏိုင္အရွုံးကို မဲဆႏၵရွင္အားလုံးရဲ့ ၅
ရာခိုင္ႏႈံးေလာက္သာရွိတဲ့၊ ဘယ္ပါတီဝင္မွ မဟုတ္တဲ့ မဲဆႏၵရွင္မ်ားက အဆုံးအျဖတ္ေပးၾကတာပါ။
အဲဒီ ဘယ္ပါတီမွ မဝင္တဲ့၊ ဘယ္ပါတီအတြက္မွ စည္းရုံးလႈပ္ရွားတာမလုပ္တဲ့ မဲဆႏၵရွင္မ်ားကို
ခန္႕မွန္းရခက္သည့္ အဆုံးအျဖတ္မဲမ်ား (Swing Votes) လို႕ ေခၚၾကပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္း
အဲဒီလို ဘယ္ပါတီဘက္ကမွ မရပ္တည္ပဲ တိတ္တိတ္ဆိတ္ဆိတ္ေနျပီး အေျခအေနကို ေစာင့္ၾကည့္သုံးသပ္ေနတဲ့
မဲဆႏၵရွင္ေတြ အမ်ားၾကီးရွိၾကပါတယ္။ က်ေနာ္နားလည္မိသေလာက္ ျမန္မာႏိုင္ငံက ဘယ္ပါတီဘက္ကမွ
မရပ္တည္ပဲ လြတ္လပ္စြာရပ္တည္တဲ့၊ ခန္႕မွန္းရခက္တဲ့ မဲဆႏၵရွင္မ်ား (Swing Votes) က ႏိုင္ငံတဝွမ္း
မဲေပးႏိုင္သူအားလုံးရဲ့ ၃၀ ရာခိုင္ႏႈံးေလာက္ရွိမယ္ထင္ပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက Swing
Votes မ်ားထက္ အမ်ားၾကီး ပိုမ်ားပါတယ္။ သူတို႕ေတြကို ပါတီအလံမ်ား၊ ပါတီနဖူးစည္းမ်ား၊
ပါတီဝတ္စံုမ်ားနဲ႕ ပါတီတစ္ခုခုအတြက္ မဲဆြယ္စည္းရုံးေနတဲ့အထဲမွာ ေတြ႕ရမွာ မဟုတ္ပါ။ သူတို႕ရဲ့
ဆႏၵကို ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပတဲ့ေန႕မွာမွပဲ သူတို႕ႏွစ္သက္တဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းကို၊ သူတို႕ႏွစ္သက္တဲ့
ပါတီကို လြတ္လပ္စြာ ဆႏၵမဲေပးျခင္းျဖင့္ ျဖစ္ေစ၊ ဒါမွမဟုတ္ ဆႏၵမဲ လုံးဝမေပးျခင္းျဖင့္
ျဖစ္ေစ ေဖာ္ထုတ္ျပသပါလိမ့္မယ္။ သူတို႕ကပဲ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို
ဆုံးျဖတ္ေပးလိမ့္မယ္လို႕ က်ေနာ္ ယူဆပါတယ္။
(ေအာက္တိုဘာလ ၂၀ ရက္၊ ၂၀၁၅)
