Burma's Parliament Watch Part 15

(ျပည္သူ႕ေခတ္ဂ်ာနယ္၊ အတြဲ ၃၊ အမွတ္ ၁၃၉၊ မတ္လ ၂၈ရက္၊ ၂၀၁၃၊ စာမ်က္ႏွာ ၁၈/၃၂)

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ကို အနီးၾကည့္ အေ၀းၾကည့္

ေအာင္ဒင္

အပိုင္း (၁၅) လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာျခင္း

လူထု၏ အခြင့္အေရး၊
ျပည္သူလူထုဟာ မိမိတို႕ရဲ့ မဲဆနၵနယ္ေျမကေန လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္ကို အမ်ားဆနၵနဲ႕ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ခြင့္ရွိသလို လူထုရဲ့ ဆနၵနဲ႕ မကိုက္ညီတဲ့အခါမွာလဲ အဲဒီလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ကို အမ်ားဆနၵနဲ႕ ျပန္လည္ျဖဳတ္ခ်ခြင့္ ရွိသင့္ပါတယ္၊ ပံုမွန္သက္တမ္းတစ္ခုျပီးတဲ့အထိေစာင့္ေနဖို႕မလိုသင့္ပါ၊ ဒါေပမည့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ့ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒမွာ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္ကို ျပည္သူလူထုက ျပန္လည္ေခၚယူခြင့္ (Recall) ေပးမထားပါ၊ အေမရိကန္ ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္ကို သက္ဆိုင္ရာ လႊတ္ေတာ္ရဲ့ သုံးပံု ႏွစ္ပံုေထာက္ခံမဲနဲ႕ပဲ လႊတ္ေတာ္ကသာ ဖယ္ရွားႏိုင္ (Expulsion) ပါတယ္၊ ဒါေၾကာင့္အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္အမတ္တစ္ေယာက္ဟာ သူကိုယ္တိုင္ ရာထူးမွႏႈတ္ထြက္တာ၊ ေသဆုံးတာ၊ လႊတ္ေတာ္မွ အေရးယူျပီး ဖယ္ရွားခံရတာမဟုတ္ရင္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ လႊတ္ေတာ္သက္တမ္းအျပည့္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ႏိုင္ပါတယ္၊ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္မွာ ေအာက္လႊတ္ေတာ္သက္တမ္းက ႏွစ္ႏွစ္ျဖစ္ျပီး အထက္လႊတ္ေတာ္သက္တမ္းက ၆ ႏွစ္ပါ၊

ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒမွာေတာ့ ပုဒ္မ ၃၉၆ အရ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္အား တာဝန္မွ ျပန္လည္ရုတ္သိမ္းခြင့္အာဏာကို ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ထံ အပ္ႏွင္းထားျပီး ျပည္သူလူထုကိုေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ထံ တိုင္တန္းခြင့္ေပးထားပါတယ္၊ ဒီျပ႒န္းခ်က္အရ သက္ဆိုင္ရာမဲဆနၵနယ္ရဲ့ မူလမဲဆနၵရွင္မ်ားအနက္မွ အနည္းဆုံး တစ္ရာခိုင္ႏႈံးက သက္ဆိုင္ရာလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ကို ျပန္လည္ေခၚယူဖို႕ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကို တိုင္တန္းရင္ ေကာ္မရွင္က စံုစမ္းစစ္ေဆးျပီး စြပ္စြဲခ်က္ေတြဟာ မွန္ကန္လို႕ စြပ္စြဲခံရသူဟာ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ ဆက္လက္တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရန္ မသင့္ေၾကာင္း သေဘာရရွိလ်င္ ဥပေဒနဲ႕အညီ အေရးယူႏိုင္တယ္လို႕ ဆိုထားပါတယ္၊ တခါ ပုဒ္မ ၄၀၂ အရ ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ရဲ့ အဆုံးအျဖတ္ဟာ ေနာက္ထပ္အယူခံတက္ခြင့္မရွိေတာ့ပဲ အျပီးအျပတ္အတည္ျဖစ္ေစရမည္လို႕လဲ အာဏာကုန္ေပးထားပါေသးတယ္၊ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ မတ္လ ၁၉ ရက္ေန႕စြဲနဲ႕ ထုတ္ျပန္တဲ့ "ျပည္ေထာင္စု ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ ဥပေဒ" မွာလဲ မဲဆနၵရွင္ တစ္ရာခိုင္ႏႈံးရဲ့ တိုင္တန္းခ်က္ကို ေကာ္မရွင္က ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ ၃၉၆ (ဂ) (ဃ) (င) မ်ားအရ စံုစမ္းစစ္ေဆးအေရးယူရမယ္ ဆိုတာကို ပုဒ္မ ၁၀ (ည) မွာ ျပ႒န္းထားပါတယ္၊ အဲဒီမွာ ေကာ္မရွင္က ဥပေဒနဲ႕အညီ ေဆာင္ရြက္ရမွာျဖစ္ေပမည့္ လိုအပ္တဲ့ "တာဝန္မွျပန္လည္ရုတ္သိမ္းျခင္းဆိုင္ရာ ဥပေဒ" ကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က ျပ႒န္းေပးရမွာပါ၊ ဒီကေန႕အထိေတာ့ အဲဒီ ဥပေဒကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က ျပ႒န္းတာ မေတြ႕ရေသးပါ၊

ဘယ္လိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ျမန္မာႏိုင္ငံက ျပည္သူေတြမွာ လူထုရဲ့ ဆနၵသေဘာထားနဲ႕ မကိုက္ညီတဲ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ကို ဖယ္ရွားႏိုင္ဖို႕ အခြင့္အေရးတစ္ခုရွိေနတာဟာ ေကာင္းမြန္တဲ့အခ်က္တစ္ခုပါ၊ ဒီအခြင့္အေရးကို မွန္မွန္ကန္ကန္အသုံးခ်ႏိုင္ဖို႕ပဲလိုပါတယ္၊

လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာျခင္း၊

ဘယ္ေလာက္ပဲ ေျဖာင့္မတ္မွန္ကန္တဲ့ လူတစ္ေယာက္ျဖစ္ပါေစ၊ အာဏာရသြားျပီးတဲ့အခါ ေဖာက္ျပန္တတ္တာအစဥ္အလာပါ၊ လူထုအက်ိဳးစီးပြါးကို အစြမ္းကုန္ေဆာင္ရြက္မယ္လို႕ ေရြးေကာက္ပြဲမဲဆြယ္စဥ္ကာလမွာ ကတိေတြအလြန္အကြၽံေပးခဲ့ျပီး ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အႏိုင္ရျပီးတဲ့ေနာက္ ကတိကဝတ္ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႕ပ်က္ကြက္တဲ့၊ လူထုနဲ႕အလွမ္းေဝးျပီး စီးပြါးေရးသမားေတြရဲ့ အိပ္ထဲေရာက္သြားတဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြအမ်ားၾကီးရွိခဲ့ဘူးပါတယ္၊ ရွိလဲရွိေနပါတယ္၊ ဒီလို လူထုရဲ့ အက်ိဳးစီးပြါးကို မေဆာင္ရြက္ႏိုင္တဲ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို တာဝန္မွ ဖယ္ရွားႏိုင္ဖို႕ ဆိုတာ လူထုကိုယ္တိုင္က လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကို မ်က္ေျခမျပတ္ေစာင့္ၾကပ္ေလ့လာေနမွျဖစ္မွာပါ၊ 

အဲဒီလို ေလ့လာရင္းနဲ႕ ေကာင္းတာ၊ မွန္တာလုပ္ရင္ ေထာက္ခံဖို႕၊ မွားတာ၊ မဟုတ္တာလုပ္ရင္ ေဝဘန္ဖို႕၊ အမွားေတြမ်ားသထက္မ်ားလာရင္၊ ကိုယ္က်င့္တရားပ်က္တာေတြအခိုင္အမာေတြ႕ရွိလာရင္ မဲဆနၵရွင္ တစ္ရာခိုင္ႏႈံးကို ရေအာင္စည္းရုံးျပီး ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ထံ တိုင္တန္းသင့္ပါတယ္၊

အဲဒီလို လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြကိုေလ့လာေစာင့္ၾကည့္တာကို ျမိဳ႕နယ္တိုင္းမွာ လူေလး၊ငါးေယာက္ေလာက္နဲ႕ လက္ဘက္ရည္ဆိုင္တစ္ခုကို အေျချပဳျပီး စတင္ႏိုင္ပါတယ္၊ ရန္ပံုေငြမလိုပါ၊ ဘယ္ႏိုင္ငံေရးပါတီကမွ ဦးေဆာင္ဖို႕မလိုပါ၊ ရုံးခန္းမလိုပါ၊ မဲဆနၵရွင္ျပည္သူမ်ားရဲ့ မိမိတို႕ ျမိဳ႕နယ္က လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္နဲ႕ပါတ္သက္ျပီး၊ မိမိတို႕ျမိဳ႕နယ္ရဲ့လိုအပ္ခ်က္ေတြနဲ႕ပါတ္သက္ျပီး လြတ္လပ္စြာ စုေဝးေဆြးေႏြးၾကျခင္းပါ၊ ႏိုင္ငံေရးအေပၚ စိတ္ဝင္စားမႈနဲ႕ လႊတ္ေတာ္စံနစ္ေပၚေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ထားတတ္ဖို႕ေတာ့လိုပါလိမ့္မယ္၊ အဲဒီလို အစုအဖြဲ႕ေလးေတြက သက္ဆိုင္ရာျမိဳ႕နယ္ရဲ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ သုံးေယာက္ကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာရမွာပါ၊ သုံးေယာက္ဆိုတာက ျမိဳ႕နယ္တိုင္းမွာ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္၊ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္ နဲ႕ ျပည္နယ္/တိုင္းေဒသၾကီးလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္စီ ရွိတာမို႕ပါ၊

ဘာေတြကို ေလ့လာၾကမွာလဲ

လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္ကို ေလ့လာသုံးသပ္တဲ့အခါ ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားကို အေျခခံ ေလ့လာသုံးသပ္သင့္ပါတယ္၊

(၁) ပစၥည္းဥစၥာပိုင္ဆိုင္မႈဟာ အေရးၾကီးပါတယ္၊ ခ်မ္းသာတာအျပစ္မဟုတ္ပါ၊ ဒါေပမည့္ တရားမွ်တေသာနည္းနဲ႕ ခ်မ္းသာဖို႕လိုပါတယ္၊ အာဏာပိုင္ေတြနဲ႕ေပါင္းသင္းလို႕ အထူးအခြင့္အေရးေတြရျပီး ျပိဳင္သူကင္းစီးပြါးရွာႏိုင္သူေတြ၊ ျပည္သူလူထုကို ဆင္းရဲတြင္းထဲနက္ေအာင္ တြန္းပို႕ခဲ့ၾကသူေတြ ဟာ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မျဖစ္သင့္ပါ၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္ရဲ့ လစာဟာ က်ပ္ သုံးသိန္း သတ္မွတ္ထားတာမို႕ တစ္ႏွစ္ကို က်ပ္ ၃၆သိန္း ရပါလိမ့္မယ္၊ ခရီးစားရိတ္နဲ႕ အစည္းအေဝးစားရိတ္ေတြေပါင္းရင္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္ဟာ တစ္ႏွစ္ကို က်ပ္ ၄၅သိန္းေလာက္ရပါလိမ့္မယ္၊ ဒီေတာ့ သူတို႕ေနတဲ့ အိမ္၊ သူတို႕စီးတဲ့ကား၊ သူတို႕ပိုင္တဲ့ပစၥည္းေတြကို ၾကည့္ရင္ သူ႕တို႕ဝင္ေငြနဲ႕ လိုက္ေလ်ာညီေထြမႈ ရွိမရွိ သိႏိုင္ပါတယ္၊ အျခားကိုယ္ပိုင္ရင္းႏွီးျမႇဳတ္ႏွံမႈမ်ား၊ စီးပြါးေရးလုပ္ငန္းမ်ားက ဝင္ေငြေတြရတယ္ ဆိုရင္လဲ အဲဒီလုပ္ငန္းမ်ားဟာ သန္႕ရွင္းစင္ၾကယ္တဲ့လုပ္ငန္းမ်ားဟုတ္မဟုတ္၊ လူထုဘဝကိုနစ္နာေစတဲ့ လုပ္ငန္းမ်ားဟုတ္မဟုတ္ ေလ့လာၾကည့္သင့္ပါတယ္၊

(၂) မိသားစုဟာလဲ အေရးၾကီးပါတယ္၊ တကယ္ေတာ့ လာဘ္ေငြ ဆိုတာ တာဝန္ရွိသူဆီ တိုက္႐ိုက္လာတာမဟုတ္ပဲ ေနာက္ေဖးေပါက္ကဝင္တာပါ၊ တာဝန္ရွိသူေတြရဲ့ အိမ္ေထာင္ဘက္ေတြ၊ သားသမီး၊ သားမက္၊ ေခြၽးမေတြဟာ လာဘ္ေငြလက္ခံရာ တံခါးေပါက္ၾကီးမ်ား ျဖစ္တတ္ၾကပါတယ္၊ ဒီေတာ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားရဲ့ မိသားစုဝင္မ်ားကိုလဲ ေလ့လာသင့္ပါတယ္၊ လာဘ္ယူျခင္းတင္မက  လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ရဲ့ အရွိန္အဝါကိုသုံးျပီး ဒီမိသားစုဝင္ေတြက လူထုအေပၚေမာက္မာ႐ိုင္းပ်တာ၊ အထူးအခြင့္အေရးေတြ ရယူေနတာ ရွိမရွိကိုလဲ ေလ့လာရမွာပါ၊

(၃) ကိုယ္စားျပဳပါတီ ကလဲ အေရးၾကီးပါတယ္၊ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲကာလမွာတုံးက လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းတစ္ခ်ိဳ႕ဟာ သက္ဆိုင္ရာပါတီက ေရြးခ်ယ္တာဝန္ေပးလို႕မဟုတ္ပဲ မွတ္ပံုတင္ေၾကး က်ပ္ ၅သိန္းေဆာင္ႏိုင္လို႕၊ ေရြးေကာက္ပြဲကုန္က်စားရိတ္ေတြတတ္ႏိုင္လို႕ ပါတီေတြနဲ႕ နားလည္မႈရျပီး ေရြးေကာက္ပြဲဝင္ခဲ့ၾကတာရွိပါတယ္၊ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အႏိုင္ရျပီးတဲ့ေနာက္ မိမိပါတီ အေျခအေနမေကာင္းေတာ့တဲ့အခ်ိန္မွာ ပါတီက ႏႈတ္ထြက္ျပီး အျခားပါတီတစ္ခုကို ကူးေျပာင္းသြားသူမ်ားလဲ ရွိၾကပါတယ္၊ ကိုယ္တိုင္ ေရြးခ်ယ္ပါဝင္တဲ့ ပါတီကိုေတာင္ သစၥာမရွိသူဟာ မဲဆနၵရွင္မ်ားအေပၚမွာလဲ သစၥာရွိလိမ့္မယ္မထင္ပါ၊ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲမွာလဲ ပိုက္ဆံခ်မ္းသာသူေတြက နံမည္ၾကီးပါတီၾကီးေတြကို ကိုယ္စားျပဳျပီး ေရြးေကာက္ပြဲဝင္ၾကဦးမွာပါ၊

(၄) ကိုယ္က်င့္တရားဟာလဲ အင္မတန္အေရးၾကီးပါတယ္၊ သာမာန္လူတစ္ေယာက္မဟုတ္ပဲ ျပည္သူကို ကိုယ္စားျပဳမည့္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ဟာ ကိုယ္က်င့္သိကၡာမွာ ျပည္သူက စံထားရေလာက္ေအာင္ စင္ၾကယ္သင့္ပါတယ္၊ လူဆိုတာ အမွားနဲ႕မကင္းတတ္တာမို႕ အနည္းဆံုံးေတာ့ အမွားနည္းသူျဖစ္ဖို႕လိုပါတယ္၊ လူငယ္ဘဝမွာ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ အမွားအယြင္းေတြရွိခဲ့ရင္ေတာင္မွ ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္ထဲဝင္ေရာက္ခ်ိန္မွာ အတတ္ႏိုင္ဆံုးစင္ၾကယ္သင့္ပါတယ္၊ အမ်ားအက်ိဳးျပဳခဲ့တဲ့ စံနမူနာေတြရွိသင့္ပါတယ္၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္ဟာ အားနည္းသူေတြအေပၚ အင္အားသုံးအႏိုင္က်င့္တတ္တဲ့သူ၊ အိမ္ေထာင္ဘက္ေတြ တျပိဳင္ထဲမွာ အမ်ားၾကီးရွိတဲ့သူ၊ မေကာင္းတဲ့လုပ္ငန္းေတြကို ကိုယ္တိုင္လုပ္ကိုင္ေနသူ၊ မျဖစ္ဖို႕လိုပါတယ္၊

(၅) ေရြးေကာက္ပြဲကတိကဝတ္မ်ားနဲ႕ အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈမ်ားကိုလဲ ေလ့လာသင့္ပါတယ္၊ ေရြးေကာက္ပြဲကာလမွာတုံးက သက္ဆိုင္ရာမဲဆနၵနယ္မွာ ၂၄ နာရီမီးလင္းေစရမယ္လို႕ ကတိေပးခဲ့ျပီး လက္ေတြ႕အေကာင္အထည္မေဖာ္ေပးႏိုင္တာ၊ ေရတြင္းေရကန္ေတြ တူးေဖာ္ေပးမယ္၊ စာသင္ေက်ာင္းမွာ ဆရာေတြခန္႕ထားေပးမယ္၊ ေဆး႐ံုမွာ ဆရာဝန္နဲ႕ ေဆးဝါးအလံုအေလာက္ရွိေစရမယ္လို႕ ကတိေပးျပီး အေရြးခံရျပီးတဲ့ေနာက္ မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ေနတာ၊ ျပည္တြင္းျငိမ္းခ်မ္းေရးရဖို႕ အစြမ္းကုန္ညွိႏိႈင္းေဆာင္ရြက္မယ္လို႕ ကတိေပးခဲ့ျပီး လႊတ္ေတာ္ထဲေရာက္ေတာ့ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ေတြကို ေရႊလက္နဲ႕ ေခၚလို႕မရရင္ က်ည္ဆံနဲ႕ေခၚရမယ္လို႕ ၾကိမ္းဝါးတာ၊ စသျဖင့္ ကတိကဝတ္မ်ားဆိုင္ရာ ေလ့လာသုံးသပ္ဖို႕လဲလိုပါတယ္၊

(၆) ေရြးေကာက္ပြဲကို ဘယ္လိုႏိုင္ခဲ့သလဲ ဆိုတာလဲ ေလ့လာသင့္ပါတယ္၊ ႐ိုး႐ိုးသားသား ျပိဳင္ဆိုင္ျပီး ႐ိုး႐ိုးသားသား အႏိုင္ရခဲ့သူေတြ ရွိသလို မဲ႐ံုမႉးနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္၊ ေဒသအာဏာပိုင္ေတြနဲ႕ေပါင္းျပီး မဲခိုးလို႕၊ မေတာ္မရားလုပ္ျပီး အႏိုင္ရသူလဲ ရွိတတ္ပါတယ္၊ တစ္ဦးတည္းေသာျပိဳင္ဘက္ကို ေအာက္လမ္းနည္းေတြနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲက ထြက္သြားရေအာင္ ဖန္တီးျပီး အႏိုင္ရသူေတြလဲ ရွိတတ္ပါတယ္၊ ကိုယ္တိုင္ဦးေဆာင္တဲ့ ေဒသဆိုင္ရာ ျပည္သူ႕စစ္လို လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ေတြနဲ႕ ျပည္သူေတြကို ျခိမ္းေျခာက္အၾကပ္ကိုင္ျပီး မဲရခဲ့သူေတြလဲ ရွိႏိုင္ပါတယ္၊ မတရားရရွိထားတဲ့ ပိုက္ဆံေတြနဲ႕ မဲဝယ္ျပီး အႏိုင္ရခဲ့သူေတြလဲ ရွိႏိုင္ပါတယ္၊

(၇) လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ဘယ္လို ရပ္တည္သလဲ၊ ဘယ္လို ဥပေဒေတြကို တင္သြင္းခဲ့၊ ေထာက္ခံခဲ့၊ ကန္႕ကြက္ခဲ့သလဲ ဆိုတာကိုလဲ ေလ့လာရမွာပါ၊ စစ္အစိုးရအဆက္ဆက္က ဒီမိုကေရစီလႈပ္ရွားသူေတြကို ခ်ိဳးႏွိမ္ဖို႕ရည္ရြယ္ျပ႒န္းခဲ့တဲ့ ဥပေဒေတြ၊ အမိန္႕ေတြကို ဖ်က္သိမ္းဖို႕ ဦးေဆာင္အဆိုျပဴရင္၊ အဆိုကို ေထာက္ခံရင္ ဒါေလးစားရမည့္ လူထုကိုယ္စားလွယ္ပါ၊ မတရားတဲ့ဥပေဒေတြ ဆက္လက္ရွင္သန္ေရးဘက္ကရပ္တည္ရင္၊ ဘာမွဝင္မေျပာရဲလို႕ ၾကားေနရင္ေတာ့ ေလးစားေလာက္သူမဟုတ္ႏိုင္ပါ၊ လူထုရဲ့ အေျခခံအခြင့္အေရးေတြ၊ ရပိုင္ခြင့္ေတြကို ကန္႕သတ္တဲ့၊ ပိတ္ပင္ဟန္႕တားတဲ့ ဥပေဒေတြကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က ျပ႒န္းျပီ ဆိုရင္ မိမိတို႕ရဲ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္က ဘယ္ဘက္ကရပ္တည္သလဲဆိုတာ ေလ့လာသုံးသပ္ဖို႕အေရးၾကီးပါတယ္၊

(၈) လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ မိမိတို႕ေဒသအက်ိဳးစီးပြါးအတြက္ မိမိတို႕ရဲ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္က ဘာေတြေဆာင္ရြက္ေပးခဲ့သလဲ ဆိုတာလဲ ေလ့လာရမွာပါ၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ရဲ့ စြမ္းေဆာင္မႈေၾကာင့္ မဲဆနၵနယ္အတြင္းမွာ ျပည္သူ႕အက်ိဳးျပဳလုပ္ငန္းေတြ ဘယ္လို၊ ဘယ္ေလာက္ ျဖစ္ထြန္းခဲ့သလဲ၊ မီးရရွိမႈ၊ ေရရရွိမႈ၊ စာသင္ေက်ာင္းေတြမွာ ဆရာ နဲ႕ အေထာက္အကူပစၥည္းအလံုအေလာက္ရွိမႈ၊ ေဆး႐ံုမွာ ေဆးဝါးနဲ႕ ဆရာဝန္၊ သူနာျပဳေတြ အလံုအေလာက္ရွိမႈ၊ လမ္းေတြေကာင္းလာသလား၊ တံတားေတြခိုင္ခန္႕လာသလား၊ စီးပြါးေရးတိုးတက္မႈ၊ အလုပ္လက္မဲ့အေျခအေန စသျဖင့္ ေဒသဆိုင္ရာစံႏႈံးမ်ားနဲ႕ တိုင္းတာေလ့လာသင့္ပါတယ္၊

(၉) လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္နဲ႕ မဲဆနၵရွင္ျပည္သူမ်ားရဲ့ ဆက္ဆံေရးကိုလဲ ေလ့လာရမွာပါ၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္ဟာ မိမိရဲ့ မဲဆနၵနယ္အတြင္းက ျပည္သူမ်ားကို အဆင့္အတန္းမခြဲျခားပဲ ဆက္ဆံဖို႕၊ ကူညီဖို႕တာဝန္ရွိပါတယ္၊ မိမိကို မဲေပးသူ၊ ရန္ပံုေငြထည့္သူနဲ႕ မဲမေပးသူဆိုျပီး ခြဲျခားဆက္ဆံလို႕မရပါ၊ မဲဆနၵရွင္မ်ားက မိမိထံလာေရာက္ႏိုင္ဖို႕ မိမိရဲ့ ရုံးတံခါးကို (ရုံးခ်ိန္အတြင္း) အျမဲဖြင့္ထားဖို႕လိုအပ္သလို မိမိထံမလာေရာက္ႏိုင္တဲ့ မဲဆနၵရွင္မ်ားထံကိုလဲ ကိုယ္တိုင္ကိုယ္က် သြားေရာက္ေတြ႕ဆံုျပီး သူတို႕အသံကို နားေထာင္ဖို႕၊ သူတို႕ျပႆနာကို ကူညီေျဖရွင္းေပးဖို႕လိုပါတယ္၊ ေဝဘန္မႈမ်ားကိုလဲ ေလးေလးစားစားလက္ခံဖို႕လိုပါတယ္၊ သေဘာထားကြဲလြဲမႈေတြကိုလဲ ေလးေလးစားစားေျဖရွင္းျပႏိုင္ရပါမယ္၊

အျပဳသေဘာေဆာင္၍ခ်ဥ္းကပ္ပါ၊ အမွားမ်ားရင္ တိုင္တန္းပါ၊

လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္ကို မဲဆနၵရွင္မ်ားက ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာရာမွာ အထက္မွာေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ အခ်က္ ၉ ခ်က္ကို အနည္းဆံုးအေျခခံေလ့လာသင့္ပါတယ္၊ အဲဒီလို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာရာမွာ အျပဳသေဘာေဆာင္ဖို႕လိုပါတယ္၊ ရန္သေဘာမေဆာင္သင့္ပါ၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ရဲ့ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြအေပၚမွာ မွ်မွ်တတေဝဘန္ဖို႕လိုပါတယ္၊ အမွားအယြင္းအနည္းငယ္ေတြ႕ရင္ (ဒါမွမဟုတ္) မွားတယ္လို႕ထင္ရင္  လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္နဲ႕ တိုက္႐ိုက္ေတြ႕ဆံုခြင့္ရဖို႕ ၾကိဳးစားျပီး မိမိတို႕ရဲ့စိုးရိမ္မႈကို ေဖာ္ထုတ္သင့္ပါတယ္၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ကိုလဲ ေျဖရွင္းခြင့္ေပးသင့္ပါတယ္၊ မွန္တာေတြလုပ္ရင္လဲ အမ်ားသိေအာင္ ေထာက္ခံအားေပးသင့္ပါတယ္၊ 

လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္ဟာ ေရြးေကာက္ပြဲကာလမွာေရာ၊ ေရြးေကာက္ပြဲအႏိုင္ရလို႕ လႊတ္ေတာ္တာဝန္ေတြကို ထမ္းေဆာင္ေနခ်ိန္မွာေရာ မိမိရဲ့ မဲဆနၵရွင္ျပည္သူမ်ားနဲ႕ တိုင္းျပည္အေပၚမွာ တာဝန္ရွိပါတယ္၊ မဲဆနၵရွင္ျပည္သူမ်ားအေနနဲ႕လဲ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပး႐ံုနဲ႕တင္မျပီးပဲ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္က မဲဆနၵရွင္မ်ားကို လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ အမွန္တကယ္ကိုယ္စားျပဳမျပဳ အစဥ္မျပတ္ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာဖို႕လိုပါတယ္၊ အမွားအယြင္းေတြေတြ႕ျပီး အျပဳသေဘာေထာက္ျပေဝဘန္လို႕မွ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္က ျပင္ဆင္ျခင္းမရွိရင္ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကေပးထားတဲ့ မဲဆနၵရွင္မ်ားရဲ့ အခြင့္အေရးကို ထိထိေရာက္ေရာက္အသုံးခ်ျပီး၊ မဲဆနၵရွင္ အနည္းဆုံး တစ္ရာခိုင္ႏႈံးကို စည္းရုံးလို႕ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ကို တိုင္တန္းၾကဖို႕ ျဖစ္ပါတယ္၊ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္က ဒီကိုယ္စားလွယ္ကို မဖယ္ရွားႏိုင္ရင္ေတာင္မွ ေနာက္လာမည့္ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲမေပးျခင္းျဖင့္ ျပည္သူ႕ကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္မထိုက္တန္သူကို ျပည္သူမ်ားကိုယ္တိုင္က ဖယ္ရွားႏိုင္မွာပါ၊

ဒီလိုနဲ႕  ျမိဳ႕နယ္အသီးသီးမွာ  လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေစာင့္ၾကပ္ေလ့လာေရးအစုအဖြဲ႕ကေလးေတြ ေပၚေပါက္လာျပီး လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္နဲ႕ မဲဆနၵရွင္ျပည္သူမ်ားအၾကား အေပါင္းလကၡဏာေဆာင္တဲ့ ဆက္ဆံေရးကို ဖန္တီးတည္ေဆာက္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ မဲဆနၵနယ္မ်ားအတြက္ေရာ၊ တိုင္းျပည္အတြက္ပါ အက်ိဳးရွိမွာျဖစ္တဲ့အျပင္ ပိုျပီးသန္႕စင္ျပီး ပိုျပီးအားကိုးရတဲ့ ျပည္သူေတြရဲ့ လႊတ္ေတာ္ၾကီးျဖစ္လာမွာပါ၊

ေလးစားစြာ

ေအာင္ဒင္
ေဖေဖာ္ဝါရီ ၂၆၊ ၂၀၁၃

 

Burma's Parliament Watch Part 14

(ျပည္သူ႕ေခတ္ဂ်ာနယ္၊ အတြဲ ၃၊ အမွတ္ ၁၃၈၊ မတ္လ ၂၁ရက္၊ ၂၀၁၃၊ စာမ်က္ႏွာ ၁၈/၃၂)

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ကို အနီးၾကည့္ အေ၀းၾကည့္

ေအာင္ဒင္

အပိုင္း (၁၄) ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ဆိုင္ရာ ဥပေဒမ်ားကို ေလ့လာသုံးသပ္ျခင္း (င) 

လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ႏွင့္ ေစာင့္ထိန္းသင့္ေသာ ကိုယ္က်င့္တရား

(၃) ပိုင္ဆိုင္မႈႏွင့္ ဝင္ေငြကို ထုတ္ျပန္ေၾကညာျခင္း (Financial Disclosure) 

 အေမရိကန္လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား လိုက္နာရတဲ့ က်င့္ဝတ္ေတြထဲမွာ ပိုင္ဆိုင္မႈနဲ႕ ဝင္ေငြေတြကို ႏွစ္စဥ္ေၾကညာရတာလဲ အေရးၾကီးတဲ့ က်င့္ဝတ္ျဖစ္ပါတယ္၊ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တိုင္း ေမလ (၁၅) ရက္ကို ေနာက္ဆုံးထားျပီး လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ား၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားက ခန္႕အပ္ထားတဲ့ အၾကီးတန္းလက္ေထာက္မ်ား၊ လႊတ္ေတာ္ဆိုင္ရာအၾကီးတန္းအရာရွိမ်ားဟာ ျပီးခဲ့တဲ့ တစ္ႏွစ္တာကလအတြင္း သူတို႕ရဲ့ ပိုင္ဆိုင္မႈ၊ ဝင္ေငြ နဲ႕ အခြန္ေပးေဆာင္မႈေတြကို လႊတ္ေတာ္က်င့္ဝတ္ေကာ္မီတီကို မပ်က္မကြက္တင္သြင္းရပါတယ္၊ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ အခ်ိန္မီ မတင္သြင္းႏိုင္လို႕ သက္ဆိုင္ရာပုဂိၢဳလ္က စာေရးျပီး ေမတၲာရပ္ခံရင္ ေကာ္မီတီက ရက္အနည္းငယ္ တိုးျမႇင့္ေပးႏိုင္ပါတယ္၊

ဒီေနရာမွာ အၾကီးတန္းအရာရွိမ်ားဆိုတာက ႏွစ္စဥ္ဝင္ေငြ ေဒၚလာ တစ္သိန္းအထက္ရသူေတြကို ဆိုလိုတာပါ၊ ေဒၚလာ တစ္သိန္းေအာက္ရတဲ့ ဝန္ထမ္းေတြတင္စရာမလိုပါ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနနဲ႕ၾကည့္မည္ဆိုရင္ လႊတ္ေတာ္ရုံး ညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္တို႕၊ ညႊန္ၾကားေရးမႉးတို႕ကို အၾကီးတန္းအရာရွိမ်ားလို႕ ေခၚဆိုႏိုင္မယ္ ထင္ပါတယ္၊

ေမလ ၁၅ ရက္ကို ေနာက္ဆုံးသတ္မွတ္ရတာက အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ႏိုင္ငံသားမ်ားအားလုံးရဲ့ ဝင္ေငြခြန္ကို ဧျပီလ ၁၅ရက္ေနာက္ဆုံးထားေပးေဆာင္ရတာမို႕ အခြန္ေဆာင္ျပီး တစ္လအၾကာရက္ကို သတ္မွတ္ထားတာပါ၊ သူတို႕မလြဲမေသြေၾကညာရတဲ့ ဝင္ေငြစာရင္းမွာ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ခံစားရရွိတဲ့ လစာေငြတင္ မကပါ၊ လက္ရွိပိုင္ဆိုင္မႈမ်ားနဲ႕ ပိုင္ဆိုင္မႈေပၚကရတဲ့ ဝင္ေငြ (ဥပမာ အိမ္ေတြ၊ ျခံေတြပိုင္ျပီး အဲဒီ အိမ္၊ ျခံေတြကို အငွါးခ်ထားတယ္ဆိုရင္ ရတဲ့ ဝင္ေငြ၊ ကိုယ္ပိုင္စီးပြါးေရးလုပ္ငန္းေတြရွိရင္ အဲဒီလုပ္ငန္းရဲ့ တန္ဘိုးနဲ႕ အဲဒီလုပ္ငန္းကဝင္ေငြ)၊ ကိုယ္ကေခ်းငွါးထားတာရွိရင္ ရရန္ရွိေငြ၊ မိမိပိုင္ အိမ္၊ ျခံ၊ လုပ္ငန္းေတြကို ေရာင္းခ်ခဲ့တယ္ဆိုရင္ အဲဒီေရာင္းခ်မႈကရတဲ့ အျမတ္အစြန္း၊ ျပင္ပကုမၸဏီေတြမွာ အစုရွယ္ယာ ဝင္ထားတယ္၊ ရင္းႏွီးျမႇဳတ္ႏွံထားတယ္ဆိုရင္ အဲဒီ အစုရွယ္ယာနဲ႕ ရင္းႏွီးျမႇဳတ္ႏွံမႈရဲ့ တန္ဘိုးနဲ႕ တစ္ႏွစ္အတြင္းတိုးပြါးလာမႈ၊ တန္ဘိုးၾကီးမားတဲ့ လက္ေဆာင္ပစၥည္းေတြ၊ ခရီးသြားတဲ့ ကုန္က်စားရိတ္ေတြ၊ လႊတ္ေတာ္ျပင္ပ အဖြဲ႕အစည္းေတြမွာ ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ ရာထူးတာဝန္ေတြနဲ႕ သေဘာတူညီခ်က္ေတြ၊ အားလုံးကို တင္ျပရတာပါ၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ၊ အၾကီးတန္းအရာရွိေတြတင္ မကပါဘူး၊ သူတို႕ရဲ့ အိမ္ေထာင္ဘက္ေတြ၊ သူတို႕နဲ႕ အတူေနဆဲ သား၊ သမီးေတြရဲ့ ေငြေရးေၾကးေရး အခ်က္အလက္မ်ား အားလုံးကို တင္ျပရတာပါ၊

သတ္မွတ္ထားတဲ့ ရက္အမီ မတင္ျပႏိုင္ရင္ ေကာ္မီတီက ဒဏ္ေငြ ေဒၚလာ ၂၀၀ ေနာက္က်ေၾကးတပ္ပါတယ္၊ မွားယြင္းတင္ျပမႈ၊ မျပည့္စံုတဲ့ တင္ျပမႈေတြကို ေကာ္မီတီက စစ္ေဆးေတြ႕ရွိရင္ အျခားအေရးယူမႈမ်ားကိုလဲ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္၊ ပိုျပီးၾကီးမားတဲ့အမွားအယြင္းေတြ စစ္ေဆးေတြ႕ရွိရင္ ေကာ္မီတီက တရားေရး႒ာနကို ရာဇဝတ္မႈနဲ႕ အေရးယူဖို႕ လႊဲေျပာင္းေပးႏိုင္ပါတယ္၊

လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ဆိုတာ ျပည္သူလူထုရဲ့ ကိုယ္စားလွယ္ျဖစ္တာမို႕ ျပည္သူ႕ကိုယ္စားလွယ္ပီသေအာင္ သန္႕ရွင္းစင္ၾကယ္ဖို႕ အထူးလိုအပ္လွပါတယ္၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ရဲ့ သန္႕ရွင္းစင္ၾကယ္မႈကို တိုင္းတာႏိုင္တဲ့ အခ်က္တစ္ခ်က္ကေတာ့ ဝင္ေငြ နဲ႕ ပိုင္ဆိုင္မႈမ်ားကို အမ်ားသိေအာင္ ထုတ္ျပန္ေၾကညာတာပါ၊
 

လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ရဲ့ ေငြေရးေၾကးေရးအေျခအေနဟာ ဖြင့္ထားတဲ့ စာအုပ္တစ္အုပ္လို ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိရမွာပါ၊ အင္မတန္ခ်မ္းသာတဲ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္၊ ခ်မ္းသာတာ အျပစ္မဟုတ္ပါ၊ ဒါေပမည့္ ဒီပုဂိၢဳလ္ေရးႂကြယ္ဝမႈေတြ၊ မိသားစုပိုင္ဆိုင္မႈေတြဟာ တရားနည္းလမ္းက် ရရွိခဲ့တာျဖစ္ဖို႕လိုပါတယ္၊ အမ်ားျပည္သူရဲ့ မ်က္ရည္ေတြကို နင္းေခ်ျပီးမွ ခ်မ္းသာႂကြယ္ဝတာမျဖစ္သင့္ပါ၊ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးသူေတြရဲ့ ဘဝေတြကို ဖ်က္ဆီးျပီးမွ ႂကြယ္ဝခ်မ္းသာတာ မျဖစ္သင့္ပါ၊ အဲဒီလို ပုဂိၢဳလ္မ်ိဳးဟာလဲ ျပည္သူ႕ကိုယ္စားလွယ္မျဖစ္သင့္ပါ၊ 

လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္အေနနဲ႕ရတဲ့ ဝင္ေငြကသိပ္မမ်ားလွေပမည့္ နန္းေတာ္လို စံအိမ္ၾကီးေတြမွာ ဇိမ္ခံကားေတြကို အလဲလဲအလွယ္လွယ္ စီးႏိုင္သူေတြ၊ အေျခြအရံေတြ အမ်ားၾကီးခန္႕ထားႏိုင္သူေတြ၊ ကိုယ္ပိုင္ေလယဥ္ေတာင္ စီးႏိုင္သူေတြ၊ လူမႈေရးကိစၥေတြမွာ သိန္းေပါင္း ရာေပါင္းမ်ားစြာ လႉဒါန္းႏိုင္သူေတြကို သူတို႕ ဒီႂကြယ္ဝမႈေတြ ဘယ္လိုရရွိပိုင္ဆိုင္ခဲ့သလဲဆိုတာ စံုစမ္းစစ္ေဆးသင့္ပါတယ္၊

(၄) ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာလႈပ္ရွားမႈ (Campaign Activities) 

လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္ဟာ အေရြးခံရျပီးတဲ့ေနာက္ လႊတ္ေတာ္တာဝန္ေတြ ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ ေနာက္ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ လူထုစည္းရုံးေရးလႈပ္ရွားမႈေတြကိုလဲ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ပါတယ္၊ ဒါေပမည့္လဲ ႏိုင္ငံေတာ္က ေပးအပ္ထားတဲ့ လႊတ္ေတာ္ရုံးခန္းနဲ႕ ဝန္ထမ္းေတြ၊ လႊတ္ေတာ္အလုပ္ခ်ိန္ေတြနဲ႕ မဲဆြယ္စည္းရုံးမည့္ အခ်ိန္ေတြ သီးျခားစီျဖစ္ႏိုင္ဖို႕ အေမရိကန္ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္က ေအာက္ပါက်င့္ဝတ္ေတြ ျပ႒န္းထားပါတယ္၊

(က) လႊတ္ေတာ္အမတ္ဟာ သူရဲ့ ရာထူးတာဝန္အရ လႊတ္ေတာ္က ေပးအပ္ထားတဲ့ ရုံးခန္းေတြ၊ အေဆာက္အအံုေတြကို သုံးျပီး မဲဆြယ္ခြင့္မရွိပါ၊

(ခ) လႊတ္ေတာ္အမတ္ရဲ့ ရုံး႒ာနက ရုံးသုံးပစၥည္းၾကိယာေတြ (လႊတ္ေတာ္အမတ္ရဲ့ အမည္နဲ႕ရုံးသုံးစာေရးစကၠဴကစလို႕ ကြန္ျပဴတာေတြ၊ ပံုႏွိပ္စက္ေတြ၊ ဖိုင္ေတြ၊ တယ္လီဖုန္းစတဲ့ ဆက္သြယ္ေရးၾကိယာေတြ စသျဖင့္) ကို ေရြးေကာက္ပြဲမဲဆြယ္ရာမွာ လုံးဝသုံးခြင့္မရွိပါ၊

(ဂ) လႊတ္ေတာ္အမတ္က ခန္႕အပ္ထားတဲ့ လႊတ္ေတာ္ရုံးဝန္ထမ္းေတြဟာ သက္ဆိုင္ရာ ကိုယ္စားလွယ္အတြက္ မဲဆြယ္ေရးလုပ္ငန္းေတြကို သူတို႕ရဲ့ ကိုယ္ပိုင္အခ်ိန္ေတြမွာ ေဆာင္ရြက္ပါတယ္၊ ရုံးခ်ိန္အတြင္းမွာ လုပ္ခြင့္မရွိပါ၊ ဒါေပမည့္ ဘယ္သူမွ သူတို႕ရဲ့ ကိုယ္ပိုင္ဆနၵမပါပဲ မဲဆြယ္ဖို႕ ဖိအားေပးခိုင္းေစလို႕မရပါ၊

(ဃ) လႊတ္ေတာ္အေဆာက္အအံုၾကီးမ်ားအတြင္းမွာ ဘယ္လႊတ္ေတာ္အမတ္မွ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ အလႉေငြေတြေတာင္းခံျခင္း၊ လက္ခံျခင္း လုံးဝမျပဳလုပ္ရပါ၊

(င) ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ ရန္ပံုေငြေတြကို ေရြးေကာက္ပြဲ သို႕မဟုတ္ သက္ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံေရးကိစၥမ်ားမွာပဲ သုံးခြင့္ရွိပါတယ္၊ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာအတြက္ သုံးစြဲခြင့္မရွိပါ၊ ေနာက္က်ျပန္ေပးမယ္ဆိုျပီး ေခ်းငွါးခြင့္မရွိပါ၊

(စ) လႊတ္ေတာ္အမတ္က သူ႕ရဲ့ လႊတ္ေတာ္ဆိုင္ရာလုပ္ငန္းမ်ားမွာ အေထာက္အကူျပဳဖို႕ ခန္႕အပ္တာဝန္ေပးထားတဲ့ ဝန္ထမ္းမ်ားဟာ သူတို႕ကို အလုပ္ခန္႕ထားတဲ့ လႊတ္ေတာ္အမတ္အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲရန္ပံုေငြ ထည့္ခြင့္မရွိပါ၊

(၅) အက်ိဳးစီးပြါးဆိုင္ရာ ပဋိပကၡျဖစ္မႈ (Conflict of Interest)

တစ္ခါတစ္ရံမွာ တာဝန္နဲ႕ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာအက်ိဳးစီးပြါးေတြ ေရာေထြးတတ္ပါတယ္၊ အဲဒီလို
အက်ိဳးစီးပြါးဆိုင္ရာပဋိပကၡျဖစ္မႈေတြကို ကာကြယ္ဖို႕ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္က ေအာက္ပါက်င့္ဝတ္မ်ားကို ျပ႒န္းထားပါတယ္။

(က) မိမိရဲ့ ရာထူးနဲ႕ ရာထူးတာဝန္ေၾကာင့္သိခြင့္ရတဲ့ အတြင္းသတင္းေတြကို မိမိရဲ့ ကိုယ္ေရးအက်ိဳးစီးပြါးအတြက္ သုံးစြဲခြင့္မရွိပါ၊

(ခ) လႊတ္ေတာ္အမတ္တစ္ေယာက္ဟာ မိမိရဲ့အက်ိဳးစီးပြါးနဲ႕ တိုက္႐ိုက္သက္ဆိုင္ေနတဲ့ ကိစၥေတြကို ဆံုးျဖတ္ရာမွာ ပါဝင္မဲေပးခြင့္မရွိပါ၊

(ဂ) လႊတ္ေတာ္အမတ္တစ္ေယာက္ဟာ မိမိရဲ့မဲဆနၵနယ္ေျမအတြက္ ႏိုင္ငံေတာ္ရသုံးခန္႕မွန္းေျခေငြစာရင္းထဲကေန ရန္ပံုေငြတစ္စံုတစ္ရာေတာင္းခံမယ္ဆိုရင္ သူကိုယ္တိုင္ေရာ သူ႕ရဲ့ အိမ္ေထာင္ဘက္ပါ ဒီ ရန္ပံုေငြအေပၚမွာ ဘယ္လိုအက်ိဳးခံစားမႈမွ ရွိမွာမဟုတ္ေၾကာင္း ကတိျပဳစာကို သက္ဆိုင္ရာလႊတ္ေတာ္ေရးရာေကာ္မီတီထံ ေပးပို႕တင္ျပဖို႕လိုပါတယ္၊

(ဃ) လႊတ္ေတာ္အမတ္တစ္ေယာက္ဟာ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရအဖြဲ႕အစည္းမ်ားနဲ႕ အိမ္၊ ျခံ၊ အေဆာက္အအံု ငွါးရမ္းတာ၊ ေရာင္းခ်တာ လုပ္ခြင့္မရွိပါ၊

(င) လႊတ္ေတာ္အမတ္တစ္ေယာက္ဟာ သူ႕ရဲ့ အိမ္ေထာင္ဘက္အပါအဝင္ မိသားစုဝင္ေတြကို သူ႕ရဲ့ လႊတ္ေတာ္ရုံးခန္းမွာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ဖို႕ ငွါးရမ္းခြင့္ရွိပါတယ္၊ သို႕ေသာ္လဲ မသင့္ေတာ္ေၾကာင္း အၾကံျပဳထားပါတယ္၊ တစ္ကယ္လို႕ ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းကို အလုပ္ခန္႕တယ္ဆိုရင္လဲ လႊတ္ေတာ္က်င့္ဝတ္ေကာ္မီတီကို ဆက္သြယ္ျပီး အက်ိဳးစီးပြါးပဋိပကၡမျဖစ္ေအာင္ ေရွာင္ႏိုင္ဖို႕ အၾကံဉဏ္ေတာင္းခံသင့္ပါတယ္၊ ရုံးမွာလဲ ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းဝန္ထမ္းကို လႊတ္ေတာ္အမတ္ကိုယ္တိုင္ကေရာ အျခားဝန္ထမ္းမ်ားကပါ အထူးအခြင့္အေရးမေပးရပါ၊

(စ) လႊတ္ေတာ္အမတ္နဲ႕ အဆင့္ျမင့္အရာရွိေတြ၊ အၾကီးတန္းဝန္ထမ္းေတြဟာ လႊတ္ေတာ္တာဝန္ေတြကို စြန္႕ခြါျပီး ျပင္ပအလုပ္တစ္ခုကို ေျပာင္းေရႊ႕လုပ္ကိုင္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ အဲဒီလို ေျပာင္းေရႊ႕ဖို႕ ျပင္ပကုမၸဏီ၊ အဖြဲ႕အစည္းနဲ႕ စတင္ညွိႏိႈင္းတဲ့ရက္ကစလို႕ သုံးရက္အတြင္း က်င့္ဝတ္ေကာ္မီတီကို စာနဲ႕ မပ်က္မကြက္ ေရးသားတင္ျပရပါမယ္၊

အျခားက်င့္ဝတ္မ်ား

လႊတ္ေတာ္အမတ္တစ္ေယာက္ဟာ မဲဆနၵနယ္က ျပည္သူေတြနဲ႕ ဆက္ဆံရာမွာ မိမိကို မဲေပးသူ၊ ေရြးေကာက္ပြဲရန္ပံုေငြထည့္ဝင္လႉဒါန္းသူကိုသာ ဦးစားေပးဆက္ဆံျပီး က်န္သူမ်ားကို ခြဲျခားဆက္ဆံတာမ်ိဳး မလုပ္ရပါ၊ ပုဂၢလိက အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ကုမၸဏီမ်ားနဲ႕ ပူးတြဲျပီး အခန္းအနားေတြကို ကမကထျပဳခြင့္မရွိပါ၊ လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဦးေဆာင္က်င္းပတဲ့ လႊတ္ေတာ္ဆိုင္ရာ အခန္းအနားေတြမွာ ျပင္ပအဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ေငြေၾကးေသာ္၎၊ ပစၥည္းေသာ္၎ထည့္ဝင္ျခင္းကို လုံးဝလက္မခံရပါ၊ မိန္႕ခြန္းေျပာလို႕၊ ေဆာင္းပါးေရးလို႕၊ အမွာစာေရးလို႕၊ အခန္းအနားတက္ေရာက္လို႕ ဆိုျပီး ခ်ီးျမႇင့္တဲ့ ေငြ (Honoraria) ကို လက္ခံခြင့္မရွိပါ၊ အဲဒီ ဂုဏ္ျပဳေငြက ေဒၚလာ ၂၀၀၀ ထက္မမ်ားဘူးဆိုရင္ ဂုဏ္ျပဳမည့္အဖြဲ႕အစည္းက လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဆနၵျပဳတဲ့ လူမႈေရးအဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုကို တိုက္႐ိုက္လႉဒါန္းႏိုင္ပါတယ္၊ စသျဖင့္ အျခားက်င့္ဝတ္ေတြအမ်ားၾကီးရွိေသးတာကို ေဆာင္းပါးသိပ္ရွည္ေနျပီမို႕ မေဖာ္ျပေတာ့ပါ၊

အေရးယူျခင္း

အေမရိကန္ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္က က်င့္ဝတ္ေတြျပ႒န္းထားတာ၊ က်င့္ဝတ္ေကာ္မီတီေတြ ခန္႕အပ္တာဝန္ေပးထားတာကေတာ့ ဟုတ္ပါျပီ၊ က်င့္ဝတ္ေတြကို ခ်ိဳးေဖာက္ေတာ့ေရာ အမွန္တကယ္အေရးယူရဲ့လားလို႕ ေမးခြန္းထုတ္စရာရွိပါတယ္၊ က်င့္ဝတ္ေကာ္မီတီေတြက လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြ အမွန္တကယ္က်င့္ဝတ္ခ်ိဳးေဖာက္ျပီဆိုရင္ လႊတ္ေတာ္ဆိုင္ရာ စည္းကမ္းမ်ားအရေရာ၊ ရာဇဝတ္မႈနဲ႕ပါ အေရးယူပါတယ္၊ လတ္တေလာ ျပႏိုင္တဲ့ ဥပမာတစ္ခုက ေအာက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ ဂ်က္စီဂ်က္ဆင္ (အငယ္) (Congressman Jesse Jackson Junior) ပါ၊

အသက္ ၄၇ ႏွစ္ပဲရွိေသးတဲ့ ဂ်က္စီဂ်က္ဆင္ (အငယ္) ဟာ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီရဲ့ ထင္ရွားလာတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ငယ္တစ္ေယာက္ပါ၊ ထင္ရွားတဲ့ အေမရိကန္လူမဲေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့ ဘုန္းေတာ္ၾကီး  ဂ်က္စီဂ်က္ဆင္ (အၾကီး) ရဲ့ သားတစ္ေယာက္ျဖစ္ျပီး ပညာတတ္၊ ထက္ျမက္သူတစ္ေယာက္ျဖစ္လို႕ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ေအာက္လႊတ္ေတာ္ကို အီလီႏိြဳင္ျပည္နယ္၊ လႊတ္ေတာ္ မဲဆနၵနယ္အမွတ္ (၂) ကေန ၁၉၉၅ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အေရြးခ်ယ္ခံျပီး ေရာက္ရွိခဲ့တာပါ၊ ၁၉၉၇-၁၉၉၈၊ ၁၉၉၉-၂၀၀၀၊ ၂၀၀၁-၂၀၀၂၊ ၂၀၀၃-၂၀၀၄၊ ၂၀၀၅-၂၀၀၆၊ ၂၀၀၇-၂၀၀၈၊ ၂၀၀၉-၂၀၁၀၊ ၂၀၁၁-၂၀၁၂၊ စသျဖင့္ ႏွစ္ႏွစ္သက္တမ္း ၈ ၾကိမ္ဆက္တိုက္အေရြးခံရျပီး ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီတြင္းမွာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ရွိတဲ့၊ အလားအလာေကာင္းတဲ့ ေခါင္းေဆာင္တစ္ေယာက္ျဖစ္လာသူပါ၊ ျပီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၂ ႏိုဝင္ဘာလေရြးေကာက္ပြဲ မွာလဲ ၂၀၁၃-၂၀၁၄ ႏွစ္ႏွစ္သက္တမ္းအတြက္ ထပ္မံအေရြးခ်ယ္ခံရပါတယ္၊ 

ဒါေပမည့္ ေရြးေကာက္ပြဲႏိုင္ျပီး ၁၆ ရက္အၾကာမွာ သူ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ဘဝက ႏႈတ္ထြက္ေၾကာင္းေၾကညာပါတယ္၊ အေၾကာင္းျပခ်က္ကေတာ့ သူ႕က်န္းမာေရးမေကာင္းတာရယ္၊ ေအာက္လႊတ္ေတာ္က်င့္ဝတ္ေကာ္မီတီက သူ႕ရဲ့ က်င့္ဝတ္ခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကို စံုစမ္းစစ္ေဆးေနျပီး မၾကာခင္အေရးယူေတာ့မွာရယ္မို႕ပါ၊

ေအာက္လႊတ္ေတာ္ က်င့္ဝတ္ေကာ္မီတီက ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဇြန္လဆန္းကစလို႕ ဂ်က္စီဂ်က္ဆင္ နဲ႕ သူ႕ဇနီး စနီီီၵဂ်က္ဆင္ (Sandi Jackson) တို႕ကို ေရြးေကာက္ပြဲရန္ပံုေငြေတြအလြဲသုံးစားလုပ္တယ္ဆိုတဲ့ စြပ္စြဲခ်က္ေတြနဲ႕ စံုစမ္းစစ္ေဆးေနတာပါ၊ အခ်က္အလက္ေတြ ခိုင္လံုလို႕ ေကာ္မီတီ ရဲ့ တိုက္တြန္းခ်က္နဲ႕ ျပည္ေထာင္စုေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႕ (Federal Bureau of Investigation/FBI) ကလဲ တစ္ခ်ိန္ထဲမွာ စံုစမ္းေနတာပါ၊ ၂၀၁၃ ေဖေဖာ္ဝါရီလဆန္းမွာေတာ့ သူတို႕ လင္မယားႏွစ္ေယာက္စလုံးက ေရြးေကာက္ပြဲရန္ပံုေငြ ေဒၚလာ ၇သိန္း ၅ေသာင္းကို ကိုယ္ေရးကိုယ္တာသုံးစြဲခဲ့ေၾကာင္း ဝန္ခံခ်က္ေပးပါတယ္၊ လႊတ္ေတာ္က်င့္ဝတ္ေကာ္မီတီက ဆုံးျဖတ္ခ်က္မခ်ခင္ လႊတ္ေတာ္အမတ္အျဖစ္က ႏႈတ္ထြက္သြားလို႕ လႊတ္ေတာ္ဆိုင္ရာအေရးယူမႈကို ရင္မဆိုင္ရေပမည့္ ရာဇဝတ္ေၾကာင္းအရ  ျပည္ေထာင္စုေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႕က တရားစြဲတာကိုေတာ့ ေရွာင္လို႕မရပါ၊ လာမည့္ ဇြန္လ ၂၈ ရက္ေန႕မွာ ခ်ီကာဂိုျမိဳ႕မွာရွိတဲ့ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရရဲ့ ခ႐ိုင္တရားရုံးက လင္မယားႏွစ္ေယာက္စလုံးကို ျပစ္ဒါဏ္စီရင္ပါလိမ့္မယ္၊ ဂ်က္စီဂ်က္ဆင္အေနနဲ႕ ေထာင္ဒါဏ္ ၄၆လကေန ၅၅လအထိက်ႏိုင္ျပီး သူ႕ဇနီးကေတာ့ ေထာင္ဒါဏ္ တစ္ႏွစ္ကေန ႏွစ္ႏွစ္အထိက်ႏိုင္တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္၊ ဒါ့အျပင္ သူတို႕ အလြဲသုံးထားတဲ့ ေဒၚလာ ခုႏွစ္သိန္းငါးေသာင္း ကိုလဲ ျပန္လည္ေပးဆပ္ဖို႕အတြက္ ရွိသမွ်ပစၥည္းေတြကို တရားရုံးက သိမ္းမွာပါ၊

က်င့္ဝတ္ရွိေသာ လႊတ္ေတာ္ျဖစ္ဖို႕

က်ေနာ္ကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ကို သန္႕ရွင္းစင္ၾကယ္ေသာ၊ ယံုၾကည္အားကိုးရေသာ ျပည္သူ႕ကိုယ္စားလွယ္မ်ားရဲ့ ဥပေဒျပဳအေဆာက္အအံုၾကီးျဖစ္ေစခ်င္တာပါ၊ ျပည္သူေတြလိုက္နာရမည့္ ဥပေဒေတြကို ျပ႒န္းေနတဲ့ လႊတ္ေတာ္က လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ လိုက္နာရမည့္ က်င့္ဝတ္ေတြလဲ ျပ႒န္းသင့္ပါတယ္၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကို က်င့္ဝတ္နဲ႕ တိုင္းတာျပီး စံုစမ္းစစ္ေဆးအေရးယူမည့္ လႊတ္ေတာ္က်င့္ဝတ္ေကာ္မီတီမ်ားလဲ အျမန္ေပၚေပါက္လာေစခ်င္ပါတယ္၊ ဥပေဒရဲ့ အထက္မွာ မည္သူမွ်မရွိရပါ၊

ေလးစားစြာ

ေအာင္ဒင္
ေဖေဖာ္ဝါရီ ၂၅၊ ၂၀၁၃

 

Burma's Parliament Watch Part 13

(ျပည္သူ႕ေခတ္ဂ်ာနယ္၊ အတြဲ ၃၊ အမွတ္ ၁၃၇၊ မတ္လ ၁၄ရက္၊ ၂၀၁၃၊ စာမ်က္ႏွာ ၁၈)

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ကို အနီးၾကည့္ အေ၀းၾကည့္

ေအာင္ဒင္

အပိုင္း (၁၃) ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ ဆိုင္ရာ ဥပေဒမ်ားကို ေလ့လာသုံးသပ္ျခင္း (ဃ) 

လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ႏွင့္ ေစာင့္ထိန္းသင့္ေသာ ကိုယ္က်င့္တရား

အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္မွာ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ကေရာ၊ အထက္လႊတ္ေတာ္ကေရာ လႊတ္ေတာ္အမတ္မ်ား၊ ၎တို႕က ခန္႕အပ္ထားတဲ့ ဝန္ထမ္းမ်ား၊ လႊတ္ေတာ္ဆိုင္ရာအရာရွိမ်ား အားလုံးလိုက္နာရမည့္ က်င့္ဝတ္ေတြကို တရားဝင္ထုတ္ျပန္ထားရာမွာ စာမ်က္ႏွာေပါင္း ၄၀၀ ေက်ာ္ ရွိပါတယ္၊ အဲဒီထဲက ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ အေျခအေနနဲ႕ ကိုက္ညီမည့္က်င့္ဝတ္အက်ဥ္းခ်ဳပ္ကို က်ေနာ္တို႕ ျမန္မာႏိုင္ငံက လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားနဲ႕ျပည္သူမ်ား သိရွိႏိုင္ဖို႕ တင္ျပခ်င္ပါတယ္၊ အဲဒီက်င့္ဝတ္ဆိုင္ရာ စည္းကမ္းသတ္မွတ္ခ်က္အခ်ိဳ႕ကေတာ့့ (၁) လက္ေဆာင္ေပးျခင္း/လက္ခံျခင္း (Gifts) (၂) ခရီးသြားလာျခင္း (Travel) (၃) ပိုင္ဆိုင္မႈႏွင့္ ဝင္ေငြကို ထုတ္ျပန္ေၾကညာျခင္း (Financial Disclosure) (၄) ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာလႈပ္ရွားမႈ (Campaign Activities) နဲ႕ (၅) အက်ိဳးစီးပြါးဆိုင္ရာ ပဋိပကၡျဖစ္မႈ (Conflict of Interest) တို႕ျဖစ္ၾကပါတယ္၊

(၁) လက္ေဆာင္ေပးျခင္း/လက္ခံျခင္း (Gifts)

ေငြေၾကးတန္ဘိုး တစ္စံုတစ္ရာရွိတဲ့ မည္သည္႕လက္ေဆာင္မ်ားကို မဆို လက္မခံဖို႕ တားျမစ္ထားပါတယ္၊ ျခြင္းခ်က္အေနနဲ႕ ေအာက္ပါလက္ေဆာင္မ်ားကိုေတာ့ လက္ခံႏိုင္ပါတယ္၊

(က) လက္ေဆာင္ရဲ့တန္ဘိုးဟာ ေဒၚလာ ၅၀ ထက္နည္းျပီး လက္ေဆာင္ေပးသူဟာလဲ မွတ္ပံုတင္ထားတဲ့ အစိုးရနဲ႕ ကြန္ဂရက္ကို ေလာ္ဘီလုပ္သူ (Registered Lobbyist)၊ ျပည္ပႏိုင္ငံအစိုးရ၊ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုရဲ့ ကိုယ္စားလွယ္မဟုတ္သူ (Foreign Agent)၊ ျပည္ပအစိုးရ၊ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားရဲ့ ဝန္ထမ္းမဟုတ္သူဆိုရင္ လက္ခံႏိုင္ပါတယ္၊ ဒါေတာင္မွ အဲဒီလက္ေဆာင္မ်ိဳးကို တစ္ႏွစ္ကို ေဒၚလာ ၁၀၀ ထက္ေက်ာ္ျပီး လက္ခံခြင့္မရွိပါ၊

(ခ) ေဒၚလာ ၁၀ ထက္နည္းတဲ့ တီရွပ္လို၊ ဦးထုတ္လို သာမာန္အမွတ္တရပစၥည္းမ်ိဳးကို လက္ခံႏိုင္ပါတယ္၊

(ဂ) ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းအရင္းအခ်ာမ်ားကေပးတဲ့ လက္ေဆာင္ကို လက္ခံႏိုင္ပါတယ္၊ အဲဒီထဲမွာ ေယာကၡမ၊ ေယာကၹ စတဲ့ မိမိရဲ့ အရင္းအခ်ာနဲ႕စပ္ျပီးေတာ္သူမ်ားလဲပါဝင္ပါတယ္၊

(ဃ) အဆင့္တူပုဂိၢဳလ္ခ်င္း (လႊတ္ေတာ္အမတ္တစ္ေယာက္က လႊတ္ေတာ္အမတ္တစ္ေယာက္ကို၊ လႊတ္ေတာ္အရာရွိတစ္ေယာက္က မိမိနဲ႕ အဆင့္တူအျခားအရာရွိတစ္ေယာက္ကို) ေပးတဲ့ လက္ေဆာင္ကိုလက္ခံႏိုင္ပါတယ္၊ အဆင့္နိမ့္သူထံက လက္ေဆာင္ကို ေမြးေန႕လို အထူးအခန္းအနားမ်ိဳးမွလြဲ၍ လက္ခံခြင့္မရွိပါ၊

(င) ျပည္ေထာင္စုအစိုးရ၊ ျပည္နယ္အစိုးရမ်ား၊ ေဒသဆိုင္ရာအစိုးရမ်ား၊ ႏိုင္ငံပိုင္ တကၠသိုလ္မ်ားက ဂုဏ္ျပဳျပီး ေပးတဲ့ လက္ေဆာင္မ်ားကို လက္ခံႏိုင္ပါတယ္၊

(စ) အက်ိဳးစီးပြါးမပါပဲ ပုဂိၢဳလ္ေရးခင္မင္မႈနဲ႕ ေပးတဲ့လက္ေဆာင္မ်ားကို လက္ခံႏိုင္ပါတယ္၊ ဒါေတာင္မွ လက္ေဆာင္ရဲ့ တန္ဘိုးက ေဒၚလာ ၂၅၀ ေက်ာ္ရင္ လႊတ္ေတာ္က်င့္ဝတ္ေကာ္မီတီထံက ၾကိဳတင္ခြင့္ျပဳခ်က္စာကို ရယူဖို႕လိုပါတယ္၊

(ဆ) လႊတ္ေတာ္အမတ္ရဲ့ ရုံးကို ေပးပို႕လာတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ဆိုင္ရာ အေထာက္အထားေတြ (စာအုပ္စာတမ္း၊ မဂၢဇင္း၊ ဒီဗီဒီ၊ ဂ်ာနယ္မ်ား) ကို လက္ခံႏိုင္ပါတယ္၊

(ဇ) မိမိရဲ့ မဲဆနၵနယ္ေျမက ထုတ္လုပ္ျပီး အမ်ားျပည္သူအတြက္ နမူနာသေဘာ ျဖန္႕ခ်ိတဲ့ တန္ဘိုးအနည္းငယ္ပဲရွိတဲ့ ပစၥည္းေတြကို လက္ခံႏိုင္ပါတယ္၊

(စ်) အခန္းအနားတစ္ခုခုမွာ ဂုဏ္ျပဳေပးအပ္ျပီး မိမိအမည္ကို ထြင္းထုထားတဲ့ ဆုဖလားလို လက္ေဆာင္မ်ိဳးကို လက္ခံႏိုင္ပါတယ္၊

လက္ေဆာင္ဆိုတာ လူတစ္ေယာက္နဲ႕ တစ္ေယာက္ၾကားမွာ အေရးၾကီးတဲ့ ဆက္သြယ္ေရးၾကိယာတစ္ခုပါ၊ လူသာမာန္ေတြအဖို႕ေတာ့ တစ္ေယာက္နဲ႕ တစ္ေယာက္သတိရေနဖို႕၊ တစ္ေယာက္ရဲ့ အခ်စ္ကို တစ္ေယာက္က နားလည္ဖို႕၊ ေက်းဇူးရွိသူကို တံု႕ျပန္ျခင္း၊ စသျဖင္႕ အဓိပၸယ္ ရွင္းလင္း၊ အျပစ္ကင္း႐ိုးသားၾကေပမည့္ အက်ိဳးစီးပြါးနဲ႕ပါတ္သက္တဲ့ လက္ေဆာင္ေပးမႈ၊ လက္ေဆာင္ရယူမႈ၊ လက္ေဆာင္ေပးဖို႕ေတာင္းခံမႈေတြကေတာ့ တာဝန္ရွိသူေတြမွာ လာဘ္စားမႈ၊ ကိုယ္က်င့္တရားပ်က္ျပားမႈေတြ ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္၊ သာမာန္လူအခ်င္းခ်င္း လံုခ်ည္တစ္ထည္၊ ထဘီတစ္ထည္၊ ျခဳံပုဝါတစ္ထည္ လက္ေဆာင္ေပးတာ ျပႆနာမဟုတ္ေပမည့္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္တစ္ေယာက္ကို အျပင္လူတစ္ေယာက္ သို႕မဟုတ္ အမ်ားက အဲဒီလို လက္ေဆာင္ေပးရင္၊ တစ္ခါ ေပးတာကလဲ တစ္ထည္မက အထည္ေပါင္းမ်ားစြာ၊ အၾကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေပးတယ္ဆိုရင္၊ ေနဖို႕အိမ္၊ စီးဖို႕ကားေတြ၊ လႉတန္းဖို႕ ပိုက္ဆံေတြ၊ ခိုင္းဖို႕အေစအပါးေတြ ေထာက္ပံ့တယ္ဆိုရင္ ဒါ အေတာ္ၾကီးတဲ့ ျပႆနာျဖစ္လာပါျပီ၊ ေပးသူက ေပးရဲတာေတာင္မွ ဒီလိုလက္ေဆာင္ေတြကို လက္ခံရဲတဲ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ရဲ့ ကိုယ္က်င့္သီလကို ေမးခြန္းထုတ္စရာျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္၊

(၂) ခရီးသြားလာျခင္း (Travel)

အေမရိကန္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားနဲ႕ သူတို႕ရဲ့ ဝန္ထမ္းမ်ား ခရီးသြားလာျခင္းနဲ႕ပါတ္သက္ျပီး ေအာက္ပါက်င့္ဝတ္မ်ားကို လိုက္နာရပါတယ္၊

(က) ျပင္ပအဖြဲ႕အစည္းမ်ားက အကုန္အက်ခံတဲ့ ခရီးစဥ္မ်ားအတြက္ လႊတ္ေတာ္က်င့္ဝတ္ေကာ္မီတီရဲ့ ခြင့္ျပဳခ်က္ကို ၾကိဳတင္ရယူရပါမယ္၊ လႊတ္ေတာ္အမတ္ဟာ ခရီးစဥ္နဲ႕ပါတ္သက္ျပီး ေကာ္မီတီကို လိုအပ္တဲ့အေထာက္အထားမ်ား၊ ခရီးစဥ္အေသးစိတ္ နဲ႕ စားရိတ္က်ခံမည့္ အဖြဲ႕အစည္းဆိုင္ရာအခ်က္အလက္ေတြ အနည္းဆုံး ၁၄ရက္ၾကိဳျပီး တင္ျပေလွ်ာက္ထားရမွာျဖစ္ပါတယ္၊

(ခ) ကုန္က်စားရိတ္တာဝန္ယူမည့္အဖြဲ႕အစည္းက အေမရိကန္ တကၠသိုလ္၊ ေကာလိပ္မ်ား နဲ႕ ျပည္ပကိုယ္စားလွယ္ (သို႕မဟုတ္) အစိုးရနဲ႕ ကြန္ဂရက္ကို ေလာ္ဘီလုပ္သူေတြ ခန္႕အပ္မထားတဲ့ အဖြဲအစည္းမ်ားျဖစ္တယ္ဆိုရင္ လႊတ္ေတာ္အမတ္ရဲ့ ခရီးစဥ္ကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအတြင္းမွာဆိုရင္ ၄ ရက္၊ ျပည္ပခရီးဆိုရင္ ၇ ရက္ တာဝန္ယူခြင့္ရွိပါတယ္၊ ဒီ႕ထက္ပိုခြင့္မရွိပါ၊

(ဂ) ကုန္က်စားရိတ္တာဝန္ယူမည့္အဖြဲ႕အစည္းက ျပည္ပကိုယ္စားလွယ္ (Foreign Agent) (သို႕မဟုတ္) အစိုးရနဲ႕ ကြန္ဂရက္ကို ေလာ္ဘီလုပ္သူ (Lobbyist) ေတြခန္႕အပ္ထားတဲ့ အဖြဲအစည္းမ်ားျဖစ္တယ္ဆိုရင္ လႊတ္ေတာ္အမတ္ရဲ့ ခရီးစဥ္ကို တစ္ေန႕ (သို႕မဟုတ္) တစ္ညပဲ တာဝန္ယူခြင့္ရွိပါတယ္၊ ဒါေပမည့္  ျပည္ပကိုယ္စားလွယ္ (သို႕မဟုတ္) အစိုးရနဲ႕ ကြန္ဂရက္ကို ေလာ္ဘီလုပ္သူေတြ လႊတ္ေတာ္အမတ္နဲ႕ ခရီးစဥ္မွာ လိုက္ပါခြင့္မရွိပါ၊ ထူးျခားတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးမွာ ေကာ္မီတီက ဒီခရီးစဥ္ကို တစ္ေန႕၊ တစ္ည တိုးျပီးခြင့္ျပဳႏိုင္ပါတယ္၊

(ဃ) ခရီးစဥ္ကို တာဝန္ခံစီစဥ္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းဟာ သြားေရာက္တဲ့ ေဒသ၊အခန္းအနားနဲ႕ တိုက္႐ိုက္ပါတ္သက္ရမွာျဖစ္ျပီး ခရီးစဥ္ရဲ့ အဓိကရည္ရြယ္ခ်က္ဟာလဲ လႊတ္ေတာ္အမတ္ရဲ့ တရားဝင္တာဝန္မ်ားနဲ႕ သက္ဆိုင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္၊

(င) ခရီးစဥ္အတြင္းမွာ လိုအပ္တဲ့ သယ္ယူပို႕ေဆာင္ေရး၊ အစားအစာ၊ တည္းခိုခန္း၊ ညီလာခံဝင္ေၾကး၊ နဲ႕ စာရြက္စာတမ္းမ်ားကို လက္ခံခြင့္ရွိပါတယ္၊

(စ) ခရီးစဥ္အျပီး ၁၅ ရက္အတြင္းမွာ လႊတ္ေတာ္အမတ္ဟာ ဒီခရီးစဥ္ပါတ္သက္တဲ့ အေထာက္အထားေတြကို ေကာ္မီတီကို တင္ျပရမွာျဖစ္ပါတယ္၊

(ဆ) ဒီက်င့္ဝတ္ေတြဟာ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရ၊ ျပည္နယ္နဲ႕ ေဒသဆိုင္ရာအစိုးရမ်ား၊ ျပည္ပအစိုးရမ်ားက စီစဥ္တာဝန္ခံတဲ့ ခရီးစဥ္မ်ားနဲ႕ မပါတ္သက္ပါ၊ လႊတ္ေတာ္အမတ္ရဲ့ ျပန္လည္အေရြးခံရေရးလႈပ္ရွားမႈ (Re-election Campaign) နဲ႕လဲမပါတ္သက္ပါ၊ ျပန္လည္အေရြးခံရေရးနဲ႕ ပါတ္သက္တဲ့ ႏိုင္ငံေရး ခရီးစဥ္ေတြမွာေတာ့ ကုန္က်စားရိတ္ကို သက္ဆိုင္ရာပါတီရန္ပံုေငြကျဖစ္ေစ၊ လႊတ္ေတာ္အမတ္ရဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာရန္ပံုေငြကျဖစ္ေစ သုံးစြဲရျပီး ကုန္က်စားရိတ္ကို ျပည္ေထာင္စုေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ ကို ေရြးေကာက္ပြဲကုန္က်စားရိတ္အျဖစ္ တင္ျပရပါမယ္၊

အထက္ပါ က်င့္ဝတ္ေတြမွာ က်ေနာ္တို႕အတြက္ မ်က္စိရွုပ္မွာကေတာ့ "ျပည္ပကိုယ္စားလွယ္ (သို႕မဟုတ္) အစိုးရနဲ႕ ကြန္ဂရက္ကို ေလာ္ဘီလုပ္သူေတြ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးေတြျဖစ္ပါလိမ့္မယ္၊ အဲဒါေတြက က်ေနာ္တို႕ႏိုင္ငံမွာ အခုထိေတာ့ မရွိေသးပါ၊ ဒီလို မ်က္စိရွုပ္္မႈအနည္းငယ္ကလြဲရင္ က်င့္ဝတ္ေတြအားလုံးဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံက လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ လိုက္နာသင့္တဲ့ က်င့္ဝတ္ေတြပါ၊ ျမန္မာလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြဟာလဲ တာဝန္အရ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပခရီးေတြ ထြက္ေနၾက၊ ထြက္ၾကမွာပါ၊ အဲဒီခရီးစဥ္ေတြမွာ အစိုးရအစီအစဥ္နဲ႕ သြားတာရွိသလို ပုဂၢလိကအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ကုမၸဏီမ်ားစီစဥ္တာလဲ ရွိမွာပါ၊ ဒီခရီးစဥ္ေတြဟာ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားရဲ့ တာဝန္ဆိုတဲ့ ေဘာင္ထဲမွာရွိေနဖို႕ရယ္၊ ပုဂၢလိကအဖြဲ႕အစည္းမ်ားရဲ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္အေပၚလႊမ္းမိုးမႈကို ကန္႕သတ္တားဆီးႏိုင္ဖို႕ရယ္အတြက္ က်င့္ဝတ္ေတြသတ္မွတ္ဖို႕လိုပါတယ္၊ ဒီက်င့္ဝတ္ေတြမရွိရင္ တာဝန္လို႕အေၾကာင္းျပျပီး ပုဂၢလိကကုမၸဏီမ်ားရဲ့ ေက်းဇူးနဲ႕ ငပလီတို႕၊ ေငြေဆာင္တို႕မွာ ကမ္းေျခက သဲမ်ားအရည္အေသြးေကာင္းမေကာင္း သြားေရာက္စစ္ေဆးမည့္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ၊ ေနျပည္ေတာ္နဲ႕ မိမိရဲ့ အိမ္ရွိရာကို ေလယဥ္အခမဲ့စီးျပီး အပါတ္တိုင္းအျမဲျပန္ေနတဲ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ ေပၚလာမွာစိုးမိပါတယ္၊

ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ အက်င့္ပ်က္ဆုံး၊ လာဘ္အစားဆုံးႏိုင္ငံတစ္ခုအျဖစ္ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကစလို႕ အခုအထိ ဆက္လက္တည္ရွိေနတာပါ၊ ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတကိုယ္တိုင္က အဂတိလိုက္စားမႈေတြကို တိုက္ဖ်က္မယ္လို႕ ေႂကြးေၾကာ္ျပီး ဒုသမၼတ ေဒါက္တာ စိုင္းေမာက္ခမ္း ေခါင္းေဆာင္တဲ့ အဂတိလိုက္စားမႈတိုက္ဖ်က္ေရးေကာ္မီတီတစ္ခုဖြဲ႕ထားပါေသးတယ္၊ တိုင္းျပည္ရဲ့ ဥပေဒျပဳအာဏာကို ကိုင္တြယ္ထားတဲ့၊ လူထုက ေရြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ထားတဲ့ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားကလဲ အဂတိတိုက္စားမႈတိုက္ဖ်က္ေရး မွာ တစ္တပ္တစ္အားပါဝင္ျပီး မိမိတို႕ကိုယ္တိုင္ မွန္ကန္ေျဖာင့္မတ္တဲ့ က်င့္ဝတ္ေတြခ်မွတ္ျပီး ခိုင္ခိုင္မာမာ ေစာင့္သိၾကဖို႕လိုပါတယ္၊ ေခါင္ကလံုမွ မိုးမယိုမွာပါ၊

ဆက္ေရးပါ့မယ္၊

ေလးစားစြာ

ေအာင္ဒင္
ေဖေဖာ္ဝါရီ ၂၄၊ ၂၀၁၃

 

Burma Preview 2013, Part IV, The Challenge to Peace

The Northern Shan State Special Area Two, the Wa area, from the Chinese side of the border. Source: treasuresthouhast's flickr photostream, used under a creative commons license.

Burma Preview 2013: United Wa State Army – The Challenge to Peace (CSIS Asia Policy Blog)

Mar 11th, 2013

http://cogitasia.com/burma-preview-2013-united-wa-state-army-the-challenge-to-peace/

 

By Aung Din

Editor’s Note: Key players will shape Burma in 2013, for better or worse. As a guest contributor to cogitASIA, Aung Din will examine their current role in Burma, and their potential impact in the coming year, in a short blog series, “The People to Watch in 2013.” Part IV examines the role the United Wa State Army and Party, and its impact on government relations with ethnic minorities, as well as its relations with other ethnic groups. See Part I, Part II, and Part III. The author has requested the use of Burma to refer to the country. 

The United Wa State Army (UWSA) launched no significant military actions in 2012. However, the strongest ethnic army in Burma has been working quietly on the ground to expand its authority and areas of control. The UWSA, which emerged from the collapse of the Burma Communist Party (BCP) in 1989 and is notorious for its drug production and trafficking, is of concern to both the Burmese government and other ethnic groups.

The UWSA was a major ally of the Burmese military regime. It was the first ethnic armed group to establish a ceasefire agreement with the regime following the BCP collapse. Since then it has controlled territory in Shan State, known as Shan State (North) Special Region (2), and conducted business freely, with special privileges including in the drug trade. The UWSA’s business group, named Hong Pang Group, is one of the largest conglomerates in Burma and controls business in several  sectors, including construction, gems and minerals, hotels, logging, petroleum, electronics and telecommunications, department stores, factories, banks, and a private airline.

The UWSA helped the Burmese military fight the Shan State Army in Southern Shan State in 1996-1997, which led to the surrender of the drug lord Khun San and his Mong Tai Army. It also participated in the regime’s national convention, the 14-year on-again-off-again process between 1993 and 2007 which produced the draft of the 2008 constitution, and in exchange for its loyalty the Burmese military regime created a “Wa Self-Administered Division,” with six townships in Northern Shan State in the 2008 constitution.

However, tension between the regime and the UWSA has increased since 2009. The UWSA refused to accept the regime’s plan to reduce its troops and transform them into Border Guard Forces under the command of the Burmese army.


The UWSA does not accept the status of the “Wa Self-Administered Division” and wants the status of “state” as well as more land area, including in Northern Shan State and three townships in Southern Shan State on the Thai-Burmese border, currently under the UWSA’s control. The UWSA declared its territory in Northern and Southern Shan State as the “Wa State Government Special Administrative Region” in 2009, making the Burmese government and Shan people nervous and concerned.

Burma’s Election Commission was unable to hold elections in these townships in the 2010 parliament elections and the 2012 by-elections, because the UWSA refused to contest in or allow the holding of elections in its controlled area.

It seems that the UWSA will not change its demands and abandon its areas of control. Its army has 30,000 permanent soldiers and 10,000 militias that are well equipped, experienced and disciplined, and have modern weapons, including armored vehicles and ground-to-surface missiles. Although it does not have good relations with the Burmese government at this time, UWSA did not join with other ethnic armed groups in forming the United Nationalities Federal Council (UNFC) either.

Shan State is the largest state in Burma with more than 60,000 square miles and nearly five million people. Although the Shan are a major ethnic group, there are many other ethnic groups living in Shan State as well, and all of them want a piece of the state as their own territory with state-level status.

Except for the UWSA and its major ally, the Mong La Group , other ethnic armies in Shan State are members of UNFC, and find unacceptable the UWSA’s unilateral declaration of a “Wa State” over areas in Southern and Northern Shan State.

Meanwhile, one of the ethnic political parties in Burma, the Shan Nationalities League for Democracy (SNLD), led by prominent Shan leader and former political prisoner Hkun Htun Oo, is organizing an “All Shan State Conference,” scheduled for April 2013, with participation of all Shan state-based political parties, civil society organizations, and armed resistance groups. This planned conference is a follow up to a previous Shan conference held in Yangon on November 26-28, 2012, that reiterated the call for a genuinely federal union. The UWSA surely will be invited to the conference, but its participation is not yet certain.

Mr. Aung Din is a democracy and human rights activist and former political prisoner.