ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ကို အနီးၾကည့္ အေ၀းၾကည့္ အပိုင္း (၁၀၃)

(ျပည္သူ႕ေခတ္ဂ်ာနယ္၊ အတြဲ ၁၊ အမွတ္ ၂၇၊ ဇူလိုင္လ ၃၀ ရက္၊ ၂၀၁၅၊ စာမ်က္ႏွာ ၁၄)

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ကို အနီးၾကည့္ အေ၀းၾကည့္

ေအာင္ဒင္

အပိုင္း (၁၀၃) လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားဥပေဒၾကမ္း (ဃ)

#အက်ဥ္းေထာင္တြင္း ျပစ္မႈမ်ား

ဒီဥပေဒၾကမ္းရဲ့ အခန္း (၄) မွာ အက်ဥ္းေထာင္ျပစ္မႈမ်ားနဲ႕ ျပစ္ဒဏ္မ်ားကို ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ပုဒ္မ (၄၃) မွာ ပုဒ္မခြဲ (က) ကေန (ဏ) အထိ အက်ဥ္းေထာင္တြင္းမွာ အက်ဥ္းသားတို႕ေရွာင္က်ဥ္ရမည့္ ျပစ္မႈ (၁၅) မ်ိဳးကို ေဖာ္ျပထားျပီး ပုဒ္မ (၄၄)၊ ပုဒ္မခြဲ (က)၊ ပုဒ္မငယ္ (၁) ကေန (၈) အထိ ျပစ္ဒဏ္အမ်ိဳးအစား (၈) မ်ိဳးကို ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ပုဒ္မ (၄၄)၊ ပုဒ္မခြဲ (ခ) မွာေတာ့ တာဝန္ခံအရာရွိက ျပစ္ဒဏ္ေပးျခင္းခံရတဲ့ အက်ဥ္းသားဟာ ျပစ္ဒဏ္က မမွ်တဘူးထင္ရင္ ညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္ထံ အယူခံခြင့္ရွိျပီး ညြန္ၾကားေရးမႉးရဲ့ အဆုံးအျဖတ္သည္ အျပီးအျပတ္ျဖစ္သည္လို႕ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ မလုံေလာက္ပါ။

ေထာင္ထဲမွာ ၄ ႏွစ္ေက်ာ္ေနခဲ့ရတဲ့ အေတြ႕အၾကံုအရ အက်ဥ္းသားတစ္ေယာက္အတြက္ ေထာင္တြင္းမွာ ဆုရဖို႕မလြယ္ေပမည့္ အျပစ္ရဖို႕ အင္မတန္လြယ္ပါတယ္။ သက္ဆိုင္ရာ ေထာင္မႉး၊ ေထာင္ပိုင္၊ ေထာင္ဝန္ထမ္းက အက်ဥ္းသားတစ္ဦးတစ္ေယာက္အေပၚ မၾကည္မလင္ မ်က္မာန္ရွျပီဆိုရင္ အျပစ္ေတြ႕ေတာ့တာပါပဲ။ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြဘဝက ပိုဆိုးပါတယ္။ ေထာင္အာဏာပိုင္ေတြရဲ့ တာဝန္ေပးခ်က္အရ ရာဇဝတ္အက်ဥ္းသားေတြက ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားကို မသိမသာ စုံစမ္းေထာက္လွမ္းေနၾကျပီး ေထာင္အာဏာပိုင္ေတြဆီက ဆုလဒ္ရေအာင္ မဟုတ္မမွန္သတင္းေတြ လုပ္ၾကံေပးတတ္ၾကပါတယ္။ အဲဒီ သတင္းမွားေတြကို ေထာင္အာဏာပိုင္ေတြက အလြယ္တကူ ယံုၾကည္ျပီး ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြကို ျပစ္ဒဏ္ေပးၾကပါတယ္။ အျပစ္ရွိတယ္ဆိုျပီး ေထာင္တြင္းရုံးမွာ စစ္ေဆးခံရတဲ့ အက်ဥ္းသားမွာလည္း ကိုယ့္ကိုယ္ကို ခုခံကာကြယ္ေျဖရွင္းခြင့္မရွိပဲ ေထာင္အာဏာပိုင္မ်ား တခ်က္လႊတ္အမိန္႕နဲ႕ ခ်မွတ္တဲ့ ျပစ္ဒဏ္ကို ခါးစီးခံစားၾကရပါတယ္။ ျပစ္ဒဏ္ေတြကလည္း ႐ိုက္ႏွက္ကန္ေၾကာက္တာ၊ ေျခသလုံးကို ၾကိမ္လုံးနဲ႕ ႐ိုက္တာ၊ ေျခေထာက္ႏွစ္ေခ်ာင္းကို သံေျခခ်င္းခတ္တာ၊ သံေျခခ်င္းကိုမွ ႏွစ္ပိသာအေလး၊ သုံးပိသာအေလး၊ ၅ ပိသာအေလး စတဲ့ အေလးခ်ိန္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ အညိႈးၾကီးမႈအလိုက္ ေျခခ်င္းခတ္တာ၊ သံေျခခ်င္းအျပင္ ေျခႏွစ္ေခ်ာင္းၾကားမွာ သံေထာက္ထည့္တာ၊ တိုက္ပိတ္တာ၊ ဆန္ၾကမ္းထမင္းကို သဲေရာျပီးေကြၽးတာ၊ အေမွာင္တိုက္ထဲထည့္တာ၊ ေထာင္ဝင္စာပိတ္တာ၊ ေလွ်ာ့ရက္ျဖတ္တာ၊ ေနာက္မႈနဲ႕ တရားစြဲတာ စတဲ့ မတရားမႈမ်ိဳးစံုျဖစ္ပါတယ္။  အဲဒီမတရားမႈေတြ ထပ္မံမျဖစ္ပြါးေစဖို႕ ဒီအက်ဥ္းေထာင္မ်ားဥပေဒမွာ အက်ဥ္းသားမ်ားရဲ့ ခုခံေခ်ပခြင့္နဲ႕ ပါတ္သက္ျပီး ရွင္းရွင္းလင္းလင္းထည့္သြင္းဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ကုလသမဂၢစီးပြါးေရးႏွင့္ လူမႈေရးေကာင္စီက ခ်မွတ္ထားတဲ့ ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားကို ကိုးကားျပီး အက်ဥ္းေထာင္မ်ားဥပေဒၾကမ္းမွာ ေအာက္ပါအခ်က္မ်ား ထည့္သြင္းေရးဆြဲရန္ အၾကံျပဳပါတယ္။

၁။ အက်ဥ္းသားမ်ားကို ဥပေဒအရသတ္မွတ္ထားေသာ ေထာင္တြင္းျပစ္မႈမ်ားမွ အပ အျခားျပစ္မႈမ်ားျဖင့္ အေရးယူျခင္းမျပဳရ။

၂။ အက်ဥ္းေထာင္ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သည္ဟု စြပ္စြဲခံရေသာ အက်ဥ္းသားအား ၎အား စြပ္စြဲထားသည့္ ျပစ္မႈအေၾကာင္းကို ေသေသခ်ာခ်ာ သိရွိနားလည္ေစ၍ ၎စြပ္စြဲခ်က္ကို ခုခံေျဖရွင္းရန္ အခြင့္အေရးအလံုအေလာက္ ေပးရမည္။

၃။ အက်ဥ္းေထာင္/စခန္း တာဝန္ခံအရာရွိမွ တာဝန္ေပးေသာ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖြဲ႕က စြပ္စြဲခ်က္ႏွင့္ ခုခံေခ်ပခ်က္မ်ားကို ၾကားနာျပီး အမႈျဖစ္စဥ္ကို ေသခ်ာစြာ စံုစမ္းစစ္ေဆးရမည္။

၄။ စစ္ေဆးေရးအဖြဲ႕၏ အၾကံျပဳခ်က္အေပၚ အေျခခံ၍ အက်ဥ္းေထာင္/စခန္း တာဝန္ခံအရာရွိမွ အမႈႏွင့္ပါတ္သက္သည့္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ကို ခ်မွတ္ရမည္။

၅။ အျပစ္ေပးခံရသူက ေက်နပ္မႈမရွိလ်င္ အက်ဥ္းဦးစီး႒ာန ညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္ထံ အယူခံတင္ျပခြင့္ရွိသည္။ ညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္မွ အျခားေသာ အက်ဥ္းေထာင္/စခန္းမွ အရာရွိမ်ားပါဝင္သည့္ အဖြဲ႕ျဖင့္ အမႈကို ထပ္မံစစ္ေဆးရမည္။ ၎အဖြဲ႕၏ အၾကံျပဳခ်က္ျဖင့္ ညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္က အယူခံအေပၚ အဆုံးအျဖတ္ေပးရမည္။ ညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္၏ ဆုံးျဖတ္ခ်က္သည္ အျပီးအျပတ္ျဖစ္သည္။

၆။ အက်ဥ္းသားမ်ားအား အျပစ္ေပးရာတြင္ ႐ိုက္ႏွက္ညွင္းပန္းျခင္း၊ အေမွာင္တိုက္ထဲတြင္ တိုက္ပိတ္ျခင္း၊ လူ႕ဂုဏ္သိကၡာကို ထိခိုက္ေစာ္ကားနိမ့္က်ေစျခင္း၊ လက္ထိပ္ခတ္ျခင္း၊ သံေျခခ်င္းခတ္ျခင္း၊ သံေျခခ်င္းႏွင့္ သံေထာက္ခတ္ျခင္း၊ မိသားစုႏွင့္ အလြန္ေဝးလံေသာ ေထာင္မ်ားသို႕ ေျပာင္းေရႊ႕ျခင္း၊ စသည္မ်ား လုံးဝမျပဳလုပ္ရ။

#ပယ္ဖ်က္သင့္ေသာ ျပစ္ဒဏ္မ်ား

ဒီဥပေဒၾကမ္း အခန္း (၄)၊ ပုဒ္မ (၄၄)၊ ပုဒ္မခြဲ (က)၊ ပုဒ္မငယ္ (၅) မွာ "ကာလအတိုင္းအတာတစ္ခုအထိ လက္ထိပ္ သို႕မဟုတ္ သံေျခခ်င္းခတ္ျခင္း စသည္တို႕ျဖင့္ ျပစ္ဒဏ္ေပးျခင္း" ဆိုျပီး ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အခန္း (၂)၊ ပုဒ္မ (၆)၊ ပုဒ္မခြဲ (င) မွာလည္း "ညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္သည္ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းႏွင့္အညီ သုံးလအထိ သံေျခခ်င္းခတ္ထားေသာ အက်ဥ္းသားအား သုံးလထက္ေက်ာ္လြန္၍ သံေျခခ်င္းခတ္သင့္ေၾကာင္း တာဝန္ခံအရာရွိ၏ တင္ျပခ်က္အေပၚ စီစစ္၍ ခြင့္ျပဳႏိုင္သည္" ဟု ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ပုဒ္မ (၇)၊ ပုဒ္မခြဲ (ဆ) မွာ "တာဝန္ခံအရာရွိသည္ အက်ဥ္းေထာင္အေျခအေနအရျဖစ္ေစ၊ အက်ဥ္းသား၏ စ႐ိုက္လကၡဏာအရျဖစ္ေစ၊ လံုျခံုစြာ ထိန္းသိမ္းထားရွိရန္လိုအပ္သည္ဟု ယူဆရသည့္ မည္သည့္အက်ဥ္းသားကို မဆို သံေျခခ်င္းခတ္ထားႏိုင္သည္။ လိုအပ္ပါက သီးသန္႕အခန္းတြင္ သီးျခားခြဲထားႏိုင္သည္" ဟု ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

အထက္ပါေဖာ္ျပခ်က္မ်ားအရ ေထာင္တာဝန္ခံအရာရွိဟာ မည္သည့္အက်ဥ္းသားကို မဆို "အက်ဥ္းေထာင္အေျခအေနအရျဖစ္ေစ၊ အက်ဥ္းသား၏ စ႐ိုက္လကၡဏာအရျဖစ္ေစ၊ လံုျခံုစြာ ထိန္းသိမ္းထားရွိရန္လိုအပ္သည္ဟု ယူဆရသည့္" ဆိုတဲ့ အင္မတန္က်ယ္ျပန္႕တဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္နဲ႕ သုံးလအထိ သံေျခခ်င္းခတ္ႏိုင္ျပီး လိုအပ္ရင္ ညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္ရဲ့ ခြင့္ျပဳခ်က္နဲ႕ သုံးလထက္ပိုျပီး သံ ေျခခ်င္းခတ္ႏိုင္ပါတယ္။ အက်ဥ္းေထာင္ျပစ္ဒဏ္မ်ားမွာလည္း လက္ထိပ္၊ သံေျခခ်င္း၊ သံေထာက္မ်ားနဲ႕ ျပစ္ဒဏ္ေပးႏိုင္တာ ေတြ႕ရပါတယ္။

ကုလသမဂၢ၊ စီးပြါးေရးႏွင့္ လူမႈေရးေကာင္စီက လက္ထိပ္၊ သံေျခခ်င္း၊ သံေထာက္ စတဲ့ လူ႕လႈပ္ရွားမႈကို ကန္႕သတ္ခ်ဳပ္ေႏွာင္တဲ့ ပစၥည္းမ်ား (Instruments of Restraint) ကို အက်ဥ္းသားမ်ားအား အျပစ္ေပးရန္ လုံးဝအသုံးမျပဳရလို႕ တားျမစ္ထားပါတယ္။ အက်ဥ္းသားမ်ားကို ေထာင္ေျပာင္းေရႊ႕တဲ့အခါမွာလည္း လက္ထိပ္ကလြဲလို႕ သံေျခခ်င္း၊ သံေထာက္မ်ားကို လုံးဝအသုံးမျပဳဖို႕လည္း တားျမစ္ပါတယ္။ အက်ဥ္းသားကို လက္ထိပ္ခတ္ျပီး ေထာင္ေျပာင္းေရႊ႕တာေတာင္မွ ေျပာင္းေရႊ႕ရမည့္ ေနရာကို ေရာက္လို႕ သက္ဆိုင္ရာအာဏာပိုင္မ်ားရဲ့ အုပ္ထိန္းမႈေအာက္ ေရာက္ေရာက္ျခင္း လက္ထိပ္ျဖဳတ္ေပးရမယ္လို႕ ျပ႒ာန္းထားပါတယ္။ အက်ဥ္းသားတစ္ဦးရဲ့ စိတ္ေဖာက္ျပန္မႈေၾကာင့္ ၎အက်ဥ္းသားကိုယ္တိုင္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အျခားအက်ဥ္းသားမ်ားကိုေသာ္လည္းေကာင္း အႏၲရာယ္ရွိႏိုင္တဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးမွာ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းရဲ့ ေထာက္ခံအၾကံျပဳခ်က္ျဖင့္သာ တာဝန္ခံအရာရွိက လက္ထိပ္ကို အသုံးျပဳရန္ ညႊန္ၾကားႏိုင္တယ္လို႕လည္း ျပ႒ာန္းထားပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္မို႕ အထက္ပါ အခန္း (၄) ပုဒ္မ (၄၄) ပုဒ္မခြဲ (က) ပုဒ္မငယ္ (၅) ၊ အခန္း (၂) ပုဒ္မ (၆) ပုဒ္မခြဲ (င) ၊ ပုဒ္မ (၇) ပုဒ္မခြဲ (ဆ) စတဲ့ ပုဒ္မမ်ားကို ဒီဥပေဒၾကမ္းထဲက ဖယ္ရွားသင့္ပါတယ္။

#တရားစီရင္ေရးစနစ္၏ အစစ္ေဆးခံျခင္း (Judicial Review)

လက္ရွိ ျပည္ေထာင္စုတရားစီရင္ေရးဥပေဒအရ ျပည္ေထာင္စုတရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ တရားသူၾကီးမ်ားဟာ ျပည္ေထာင္စုတစ္ဝန္းလုံးရွိ အက်ဥ္းစခန္းမ်ား၊ ရဲဘက္စခန္းမ်ား၊ ရဲတပ္ဖြဲ႕အခ်ဳပ္စခန္းမ်ားကို အနည္းဆုံး တစ္ႏွစ္တစ္ၾကိမ္ စစ္ေဆးၾကည့္႐ႈႏိုင္ပါတယ္ (ပုဒ္မ ၆၇)။ တိုင္းေဒသၾကီးနဲ႕ ျပည္နယ္တရားသူၾကီးမ်ား၊ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရတိုင္းနဲ႕ ခ႐ိုင္တရားသူၾကီးမ်ားဟာလည္း ၎တို႕ စီရင္ပိုင္ခြင့္ရွိရာဒသအတြင္းရွိ အက်ဥ္းစခန္းမ်ား၊ ရဲဘက္စခန္းမ်ား၊ ရဲတပ္ဖြဲ႕အခ်ဳပ္စခန္းမ်ားကို အနည္းဆုံး ေျခာက္လတစ္ၾကိမ္ စစ္ေဆးၾကည့္႐ႈႏိုင္ပါတယ္ (ပုဒ္မ ၆၈)။ ဒါဟာျဖင့္ ျပည္ေထာင္စုတရားစီရင္ေရးစနစ္က အက်ဥ္းေထာင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို စစ္ေဆးပိုင္ခြင့္အာဏာရွိေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားတာျဖစ္ပါတယ္။ တရားသူၾကီးမ်ားက အက်ဥ္းေထာင္မ်ားကို စစ္ေဆးရာမွာလည္း ျပစ္ဒဏ္က်ခံေနရသူမ်ား၊ အခ်ဳပ္ခံေနရသူမ်ား ဥပေဒႏွင့္အညီ ရသင့္ရထိုက္ေသာ အခြင့္အေရးမ်ား ခံစားႏိုင္ေရးႏွင့္ အမႈမ်ားစစ္ေဆးရာတြင္ ၾကန္႕ၾကာမႈမရွိေစေရး ကို ဦးစားေပး စစ္ေဆးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္မို႕ "အက်ဥ္းေထာင္မ်ားဥပေဒ" မွာ ဥပေဒအရ ရသင့္ရထိုက္ေသာ အခြင့္အေရးမ်ား အျပည့္အဝမရရွိသည့္ (သို႕မဟုတ္) ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရသည့္ အက်ဥ္းသား/အခ်ဳပ္သားမ်ားက သက္ဆိုင္ရာ ခ႐ိုင္တရားသူၾကီးထံ တရားဝင္တိုင္တန္းခြင့္ႏွင့္ ခ႐ိုင္တရားသူၾကီးမွ တိုင္တန္းခ်က္အား စစ္ေဆးဆုံးျဖတ္ခြင့္ေတြကို ေအာက္ပါအတိုင္း ထည့္သြင္းေရးဆြဲသင့္ပါတယ္။

"အက်ဥ္းသား သို႕မဟုတ္ အခ်ဳပ္သားမ်ားသည္ ဥပေဒအရ အက်ဥ္းေထာင္တြင္း ခံစားခြင့္ရွိေသာ အခြင့္အေရးမ်ား မရရွိျခင္း၊ အခြင့္အေရးမ်ား ခ်ိဳးေဖာက္ခံေနရျခင္း၊ အက်ဥ္းေထာင္အာဏာပိုင္မ်ား၏ လူသားမဆန္ေသာ ဖိႏွိပ္ခ်ိဳးႏွိမ္ခံရျခင္းမ်ား ေတြ႕ၾကံုခံစားရပါက တစ္ဦးခ်င္းျဖစ္ေစ၊ အမ်ားျဖင့္ျဖစ္ေစ မိသားစုမ်ားမွ တဆင့္၊ သို႕မဟုတ္ ၎တို႕၏ ေရွ႕ေနမွတဆင့္ သက္ဆိုင္ရာအက်ဥ္းေထာင္တည္ရွိရာေဒသကို စီရင္ပိုင္ခြင့္ရွိေသာ ခ႐ိုင္တရားသူၾကီးထံ တိုင္တန္းႏိုင္သည္။ ခ႐ိုင္တရားသူၾကီးမွ အက်ဥ္းသား၏ တိုင္တန္းခ်က္ကို ရရွိျပီး ရက္တစ္ပါတ္အတြင္း အက်ဥ္းေထာင္သို႕ သြားေရာက္၍ တိုင္တန္းသူ အက်ဥ္းသားမ်ား၊ ေထာင္အာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္ အသိသက္ေသမ်ားကို သီးျခားစီ စစ္ေဆးေမးျမန္းရမည္။ တိုင္တန္းခ်က္မ်ားမွန္ကန္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါက သက္ဆိုင္ရာအက်ဥ္းေထာင္အာဏာပိုင္မ်ားအား လိုအပ္သလို အေရးယူရန္ အက်ဥ္းဦးစီး႒ာန ညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္ထံ အေၾကာင္းၾကားရမည္။ တိုင္တန္းသူအက်ဥ္းသားမ်ား၏ ဆုံးရွုံးေနေသာ အခြင့္အေရးမ်ား မွန္မွန္ကန္ကန္ ရရွိေစရန္၊ ညွင္းပန္းႏွိပ္စက္မႈမ်ားကို ရပ္တန္႕ရန္ ေထာင္တာဝန္ခံအရာရွိအား ညႊန္ၾကားရမည္။

တိုင္တန္းသူအက်ဥ္းသားမ်ားအား မည္သည္နည္းႏွင့္မွ် ေထာင္အာဏာပိုင္မ်ားက ဂလဲ့စားေခ်၊ ဒါဏ္ခတ္ျခင္း မျပဳလုပ္ရ။"

#အခ်ဳပ္အက်ဥ္းသား

ဒီဥပေဒၾကမ္း၊ ပုဒ္မ (၃၉) နဲ႕ (၄၀) မွာ တရားမအက်ဥ္းသားမ်ားနဲ႕ အခ်ဳပ္အက်ဥ္းသားမ်ားနဲ႕ ပါတ္သက္ျပီး ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အခ်ဳပ္အက်ဥ္းသားမ်ားနဲ႕ ပါတ္သက္လို႕ ကုလသမဂၢစီးပြါးေရးႏွင့္ လူမႈေရးေကာင္စီက ေအာက္ပါအတိုင္း ျပ႒ာန္းထားတာကို အက်ဥ္းေထာင္မ်ားဥပေဒမွာ ထည့္သြင္းျပ႒ာန္းသင့္ပါတယ္။

"ရဲစခန္းအခ်ဳပ္၌ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းထားသည္ျဖစ္ေစ၊ အက်ဥ္းေထာင္တြင္း၌ ထိန္းသိမ္းထားသည္ျဖစ္ေစ တရားရုံးတြင္ အမႈရင္ဆိုင္ေနရဆဲ (သို႕မဟုတ္) တရားရုံးတြင္ အမႈရင္ဆိုင္ရန္ ေစာင့္ေနရဆဲ အခ်ဳပ္သားတစ္ေယာက္ကို တရားရုံးမွ ျပစ္ဒဏ္မခ်မခ်င္း အျပစ္မဲ့သူဟု သတ္မွတ္ရမည္ျဖစ္၍ အျပစ္မဲ့သူအျဖစ္ ဆက္ဆံရမည္။"

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ကို အနီးၾကည့္ အေ၀းၾကည့္ အပိုင္း (၁၀၂)

(ျပည္သူ႕ေခတ္ဂ်ာနယ္၊ အတြဲ ၁၊ အမွတ္ ၂၆၊ ဇူလိုင္လ ၂၃ ရက္၊ ၂၀၁၅၊ စာမ်က္ႏွာ ၁၄)

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ကို အနီးၾကည့္ အေ၀းၾကည့္

ေအာင္ဒင္

အပိုင္း (၁၀၂) လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားဥပေဒၾကမ္း (ဂ)

#အက်ဥ္းသားမ်ားအား ဆက္ဆံရာတြင္ ထားရွိရမည့္ အနည္းဆုံးအဆင့္လိုအပ္ခ်က္မ်ား

ကုလသမဂၢစီးပြါးေရးႏွင့္ လူမႈေရးေကာင္စီ (United Nations Economic and Social Council) က ၁၉၅၇ ခုႏွစ္က စတင္အတည္ျပဳခဲ့ျပီး ၁၉၇၇ ခုႏွစ္မွာ ထပ္မံအတည္ျပဳခဲ့တဲ့ "အက်ဥ္းသားမ်ားအား ဆက္ဆံရာတြင္ ထားရွိရမည့္ အနည္းဆုံးအဆင့္ လိုက္နာရမည့္စည္းမ်ဥ္းမ်ား" (Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners) မွာ အက်ဥ္းသားမ်ားအား စီမံခန္႕ခြဲျခင္းနဲ႕ ပါတ္သက္ျပီး  "အိပ္စက္ရန္ ေနရာခ်ထားျခင္း" (Accommodation)၊ သန္႕ရွင္းေရး (Personal Hygiene)၊ အဝတ္အထည္ႏွင့္ အိပ္ယာ (Clothing and Bedding)၊ အစားအေသာက္ (Food)၊ ေလ့က်င့္ခန္းႏွင့္ အားကစား (Exercise and Sport)၊ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ (Medical Services)  စတဲ့ ေခါင္းစဥ္ခြဲေတြနဲ႕ စုစုေပါင္း စည္းမ်ဥ္း (၁၈) ခု ျပ႒ာန္းထားေပမည့္ ျပည္ထဲေရးဝန္ၾကီး႒ာနက ေရးဆြဲတဲ့ ဒီဥပေဒၾကမ္းမွာေတာ့ ပုဒ္မ (၂၅) တစ္ခုထဲ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ မလံုေလာက္ပါ။ ကုလသမဂၢစီးပြါးေရးႏွင့္ လူမႈေရးေကာင္စီက ခ်မွတ္ထားတဲ့ ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားကို ကိုးကားျပီး၊ က်ေနာ္တို႕ အက်ဥ္းေထာင္ထဲမွာ ေနခဲ့ရတဲ့ အေတြ႕အၾကံုမ်ားကို သတိရျပီး အက်ဥ္းေထာင္မ်ားဥပေဒၾကမ္းမွာ ေအာက္ပါအခ်က္မ်ား ထည့္သြင္းေရးဆြဲရန္ အၾကံျပဳပါတယ္။

၁။ အက်ဥ္းသားမ်ား၏ အိပ္စက္ရာေနရာသည္ တိုက္ခန္းမ်ား ျဖစ္ပါက ၎တိုက္ခန္းမ်ားတြင္ ညအိပ္ခ်ိန္၌ အက်ဥ္းသားတစ္ဦးတည္းသာ အိပ္စက္ေစရမည္။ တစ္ခါတစ္ရံ ေထာင္တြင္ အက်ဥ္းသားဦးေရအလြန္မ်ားျပားသည့္အခ်ိန္မ်ိဳးတြင္ ေထာင္အာဏာပိုင္မ်ားက ဤသတ္မွတ္ခ်က္ကို ခ်ိဳးေဖာက္ႏိုင္ေသာ္လည္း အက်ဥ္းသား ႏွစ္ဦးကို တိုက္ခန္းတစ္ခုအတြင္း အတူအိပ္ေစျခင္းအား တတ္ႏိုင္သမွ် ေရွာင္က်ဥ္ရမည္။

၂။ အက်ဥ္းသားမ်ား၏ အိပ္စက္ရာေနရာသည္ အိပ္ေဆာင္ျဖစ္ပါက တစ္ေယာက္ႏွင့္တစ္ေယာက္ သင့္ျမတ္မည္ဟုယံုၾကည္ရေသာ အက်ဥ္းသားမ်ားအား အိပ္ေဆာင္က လက္ခံႏိုင္သမွ်သာ ေရြးခ်ယ္ထားရွိရမည္။ ၎အိပ္ေဆာင္မ်ားသည္ ညဖက္တြင္ ေထာင္အာဏာပိုင္မ်ား၏ အနီးကပ္ေစာင့္ၾကပ္ၾကည့္႐ႉမႈေအာက္တြင္ ရွိရမည္။

၃။ အက်ဥ္းသားမ်ား၏ အိပ္စက္ရန္ေနရာမ်ားသည္ တိုက္ခန္းျဖစ္ေစ၊ အိပ္ေဆာင္ျဖစ္ေစ ေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းမြန္ျခင္း၊ သန္႕ရွင္းျခင္း၊ လူတစ္ကိုယ္အိပ္စက္ရန္ လံုေလာက္ေသာအက်ယ္အဝန္း၊ မီးအလင္းေရာင္၊ အပူဓာတ္၊ အေအးဓာတ္ စသည့္ က်န္းမာေရးအတြက္ လိုအပ္ခ်က္မ်ားအားလုံး ျပည့္စံုရမည္။

၄။ အက်ဥ္းသားမ်ား တစ္ကိုယ္ေရသန္႕ရွင္းေရးႏွင့္ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား မျဖစ္ပြါးေစေရးအတြက္ ေန႕စဥ္ သန္႕ရွင္းေသာ ေသာက္ေရအလံုအေလာက္ရရွိေရး၊ ခ်ိဳးေရအလံုအေလာက္ ရရွိေရး၊ သန္႕ရွင္းစင္ၾကယ္ေသာ အိမ္သာမ်ား အသုံးျပဳခြင့္ရွိေရးမ်ားကို အက်ဥ္းေထာင္တာဝန္ခံက တာဝန္ယူရမည္။ အိမ္သာသုံးပစၥည္းမ်ားကို အက်ဥ္းေထာင္/စခန္းမွ အလုံအေလာက္ ေထာက္ပံ့ရမည္။

၅။ မိမိတို႕၏ ကိုယ္ပိုင္အဝတ္ကို ဝတ္ဆင္ခြင့္မရေသာ အက်ဥ္းသားမ်ားအတြက္ ရာသီဥတုႏွင့္ကိုက္ညီေသာ အဝတ္အထည္မ်ားကို အက်ဥ္းေထာင္/စခန္းမွ အလံုအေလာက္ ေထာက္ပံ့ရမည္။ ၎အဝတ္အထည္မ်ား သန္႕ရွင္းသပ္ရပ္ေနေအာင္ ပံုမွန္ ေလွ်ာ္ဖြတ္ေပးရမည္။

၆။ မိမိတို႕၏ ကိုယ္ပိုင္အဝတ္အထည္မ်ားကို ဝတ္ဆင္ခြင့္ရွိေသာ အခ်ဳပ္အက်ဥ္းသားမ်ားအတြက္ လံုေလာက္ေသာ အဝတ္အထည္မ်ား ရရွိေရး ေထာင္အာဏာဏာပိုင္မ်ားက ၎တို႕၏ မိသားစုမ်ားႏွင့္ ဆက္သြယ္စီစဥ္ေပးရမည္။ ၎အဝတ္အထည္မ်ား သန္႕ရွင္းသပ္ရပ္ေနေအာင္ ပံုမွန္ ေလွ်ာ္ဖြတ္ေပးရမည္။

၇။ အက်ဥ္းသားအားလုံးအတြက္ သန္႕ရွင္းစင္ၾကယ္ေသာ သီးျခားေမြ႕ယာ၊ ေစာင္၊ ျခင္ေထာင္ႏွင့္ ကုတင္/ကြပ္ပ်စ္မ်ားကို အက်ဥ္းေထာင္/စခန္းမွ ေထာက္ပံ့ေပးရမည္။ ယင္းပစၥည္းမ်ားကို အခ်ိန္ကာလသတ္မွတ္ခ်က္ျဖင့္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ပ်က္စီးေဆြးေျမ့ျခင္းေၾကာင့္ေသာ္လည္းေကာင္း အစားထိုးလဲလွယ္ေပးရန္ အက်ဥ္းေထာင္/စခန္းတြင္ တာဝန္ရွိသည္။ 

၈။ အက်ဥ္းသားမ်ားအတြက္ သတ္မွတ္ထားေသာ အစားအေသာက္မ်ားကို ေန႕စဥ္ ပံုမွန္ အလံုအေလာက္၊ အခ်ိန္မွန္မွန္ရရွိေရးအတြက္ အက်ဥ္းေထာင္/စခန္းတာဝန္ခံမွ တာဝန္ယူရမည္။ ၎အစားအေသာက္မ်ားသည္ က်န္းမာေရးလိုအပ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ ျပည့္စံု၍ အရည္အေသြးျပည့္ဝရန္ အက်ဥ္းေထာင္/စခန္းမွ တာဝန္ယူရမည္။

၉။ အက်ဥ္းသားမ်ားသည္ သတ္မွတ္ခ်ိန္အတြင္း အစာစားေသာက္ရာတြင္ စားပြဲရွည္၊ ထိုင္ခံုတန္းရွည္မ်ားပါဝင္သည့္ အက်ဥ္းေထာင္တြင္း စားေသာက္ေဆာင္မ်ား၌ စည္းကမ္းတက်စားေသာက္ရမည္။ သန္႕ရွင္းစင္ၾကယ္ေသာ၊ က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္ေသာ စားေသာက္ေဆာင္မ်ားကို အက်ဥ္းေထာင္/စခန္းတာဝန္ခံက အက်ဥ္းေထာင္အတြင္း ဖြဲ႕စည္း/ တည္ေဆာက္ေပးရမည္။ 

၁၀။ အက်ဥ္းသားမ်ား၏ က်န္းမာေရးအတြက္ အက်ဥ္းေထာင္/စခန္းထဲတြင္ အားကစားေလ့က်င့္ရန္ ေနရာမ်ား အက်ဥ္းေထာင္မွ စီစဥ္ေပးရမည္။ တိုက္ခန္းမ်ား၌ ေနရေသာ အက်ဥ္းသားမ်ားအား တစ္ေန႕လ်င္ အနည္းဆုံး ႏွစ္နာရီ တိုက္ခန္းျပင္ပ၌ က်န္းမာေရး ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ခြင့္ေပးရမည္။

၁၁။ အက်ဥ္းသားမ်ား၏ က်န္းမာေရးအတြက္ အက်ဥ္းေထာင္/စခန္းတိုင္းတြင္ က်န္းမာေရးဝန္ၾကီး႒ာနမွ အသိအမွတ္ျပဳေသာ ဆရာဝန္ အနည္းဆုံးတစ္ေယာက္ ထားရွိရမည္။ ေဆးဝါးပစၥည္းအျပည့္အစံုရွိေသာ ေဆးခန္း သို႕မဟုတ္ ေဆး႐ံုႏွင့္ ကြၽမ္းက်င္ေသာ သူနာျပဳမ်ား၊ ေဆးဝါးကြၽမ္းက်င္သူမ်ားကိုလည္း ခန္႕ထားေပးရမည္။ အက်ဥ္းသားမ်ားအား ေဆးမႉးအျဖစ္ ခန္႕အပ္တာဝန္ေပးျခင္းကို လုံးဝမျပဳလုပ္ရ။

၁၂။ အထူးကုဆရာဝန္ၾကီးမ်ား၏ ကုသမႈလိုအပ္ေသာ အက်ဥ္းသားလူနာမ်ားအား အထူးကုဆရာဝန္ၾကီးမ်ားတာဝန္က်သည့္ ျပင္ပေဆးရုံမ်ားသို႕ လႊဲေျပာင္းကုသေပးရမည္။

၁၃။ သြား၊ ခံတြင္းႏွင့္ပါတ္သက္ေသာ ေရာဂါခံစားေနရသည့္ အက်ဥ္းသားမ်ားအား ျပင္ပမွ သြားဖက္ဆိုင္ရာေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းမ်ားသို႕ ေရႊ႕ေျပာင္းကုသေပးရမည္။

၁၄။ အက်ဥ္းေထာင္၏ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း (ဆရာဝန္) သည္
(က) အက်ဥ္းသားမ်ားအားေကြၽးေသာ အစားအစာမ်ား၏ ခ်က္ျပဳတ္ ျပင္ဆင္မႈ၊ အရည္အေသြး၊ ပမာဏ
(ခ) အက်ဥ္းသားမ်ားႏွင့္ အက်ဥ္းေထာင္၏ သန္႕ရွင္းစင္ၾကယ္မႈ၊ အနံ႕အသက္
(ဂ) အက်ဥ္းေထာင္၏ ေရဆိုးစြန္႕စနစ္၊ အမိႈက္သိမ္းစနစ္၊ မိလႅာစနစ္၊ အလင္းေရာင္၊ အပူ၊ အေအး၊ ေလဝင္ေလထြက္
(ဃ) အက်ဥ္းသားမ်ား၏ အဝတ္အထည္ႏွင့္ အိပ္ယာမ်ား
(င) အက်ဥ္းသားမ်ား၏ က်န္းမာေရးေလ့က်င့္မႈမ်ား
(စ) အက်ဥ္းသားမ်ား အလုပ္လုပ္ရသည့္ လုပ္ငန္းခြင္မ်ား
ကို ပံုမွန္စစ္ေဆးျပီး လိုအပ္သည္မ်ားကို အက်ဥ္းေထာင္/စခန္း တာဝန္ခံအရာရွိအား အၾကံေပးရမည္။

၁၅။ အက်ဥ္းေထာင္/စခန္း တာဝန္ခံအရာရွိသည္ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း၏ အၾကံျပဳခ်က္မ်ားကို ၎၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္အတြင္းျဖစ္ပါက ခ်က္ခ်င္းအေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ရမည္။ ၎၏ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာထက္ ေက်ာ္လြန္ေနပါက က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း၏ ေထာက္ခံခ်က္ျဖင့္ အက်ဥ္းဦးစီး႒ာန ညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္ထံ အစီရင္ခံတင္ျပရမည္။  

၁၆။ အက်ဥ္းေထာင္/စခန္းမ်ားတြင္ အက်ဥ္းသားမ်ားအတြက္ စာၾကည့္တိုက္မ်ား ထားရွိေပးရမည္။ ယင္းစာၾကည့္တိုက္မ်ားတြင္ ေန႕စဥ္သတင္းစာမ်ား၊ ဂ်ာနယ္မ်ား၊ မဂၢဇင္းမ်ားႏွင့္ စာအုပ္မ်ားစုေဆာင္းထားရွိျပီး အက်ဥ္းသားမ်ားအား အခ်ိန္သတ္မွတ္၍ ဖတ္႐ႈခြင့္ေပးရမည္။

၁၇။ အက်ဥ္းသားမ်ားအား မိသားစုႏွင့္ ပံုမွန္ ေထာင္ဝင္စာေတြ႕ဆံုခြင့္ႏွင့္ စာေရးဆက္သြယ္ခြင့္ ေပးရမည္။

၁၈။ အက်ဥ္းသားမ်ားအား သက္ဆိုင္ရာ ဘာသာတရားအလိုက္ လြတ္လပ္စြာ ကိုးကြယ္ခြင့္ေပးရမည္။ အက်ဥ္းေထာင္/စခန္းတာဝန္ခံအရာရွိသည္ လူမ်ားစုျဖစ္ေသာ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားအတြက္ တရားေဟာေျပာပြဲမ်ား၊ တရားစခန္းမ်ား၊ ဘာသာေရးအခန္းအနားမ်ား အခါအားေလ်ာ္စြာ စီစဥ္ေပးသလို အျခားဘာသာကိုးကြယ္သူမ်ားအတြက္လည္း သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္သည့္ ဘာသာေရးအခန္းအနားမ်ား၊ ဝတ္ျပဳဆုေတာင္းပြဲမ်ား ေဆာင္ရြက္ခြင့္ျပဳရမည္။

၁၉။ အက်ဥ္းသားမ်ားအား ျမန္မာ့တပ္မေတာ္၏ စစ္ဆင္ေရးမ်ားအတြက္ ေရွ႕တန္းလုပ္အားေပးေပၚတာမ်ားအျဖစ္ အသုံးခ်ျခင္း လုံးဝမျပဳလုပ္ရ။

၁၉၈၉ ခုႏွစ္ကေန ၁၉၉၃ ခုႏွစ္အထိ အင္းစိန္ေထာင္နဲ႕ သရက္ေထာင္မ်ားမွာ ေလးႏွစ္ေက်ာ္အက်ဥ္းက်ခဲ့စဥ္က က်ေနာ္ဟာ အလ်ား ၈ ေပ၊ အနံ ၁၂ ေပေလာက္ရွိတဲ့ တိုက္ခန္းထဲမွာ ငါးေယာက္အထိ စုျပံုေနခဲ့ရပါတယ္။ သံမံတလင္းၾကမ္းျပင္ေပၚမွာ ဝါးဖ်ာၾကမ္းတစ္ခ်ပ္ခင္းျပီး အိပ္ၾကရပါတယ္။ အိပ္ေဆာင္ကို ေရာက္ေတာ့ အခန္းတစ္ခန္းမွာ အက်ဥ္းသား ၁၅၀ ေလာက္ သံမံတလင္းၾကမ္းျပင္ေပၚမွာ ၾကပ္ၾကပ္သိပ္သိပ္ ပူးကပ္ျပီး အိပ္ၾကရပါတယ္။ တိုက္မွာ ထမင္းစားေတာ့ အခန္းအျပင္ကေန တံခါးၾကားက ထိုးေပးတဲ့ ထမင္းပန္းကန္ကို ယူျပီး အခန္းတြင္းမွာပဲ စားရပါတယ္။ အိပ္ေဆာင္မွာက်ေတာ့ အက်ဥ္းသား တစ္ေထာင္ေက်ာ္ေလာက္ဟာ အိပ္ေဆာင္ရဲ့ ေကာ္ရစ္ဒါၾကမ္းျပင္ေပၚမွာပဲ ယင္ေကာင္ေတြ၊ ပုရြက္ဆိတ္ေတြ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာဝိုင္းရံျပီး အလုအယက္ ထိုင္စားၾကရပါတယ္။ ဒီလို လူသားမဆန္ ႏွိမ့္ခ်ခံရမႈေတြ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားအတြင္းမွာ ေပ်ာက္ကြယ္ေစခ်င္ပါတယ္။ 

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ကို အနီးၾကည့္ အေ၀းၾကည့္ အပိုင္း (၁၀၁)

(ျပည္သူ႕ေခတ္ဂ်ာနယ္၊ အတြဲ ၁၊ အမွတ္ ၂၅၊ ဇူလိုင္လ ၁၆ ရက္၊ ၂၀၁၅၊ စာမ်က္ႏွာ ၁၄)

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ကို အနီးၾကည့္ အေ၀းၾကည့္

ေအာင္ဒင္

အပိုင္း (၁၀၁) လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားဥပေဒၾကမ္း (ခ)

#ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားျဖစ္ေၾကာင္း ဆုံးျဖတ္ျခင္း

ဒီဥပေဒမွာ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားျဖစ္ေၾကာင္း ဘယ္လိုဆုံးျဖတ္မလဲဆိုတာကိုလည္း ထည့္သြင္းေရးဆြဲရမွာပါ။ မဆလပါတီအစိုးရလက္ထက္ ၁၉၈၀ ခုႏွစ္မွာ ႏိုင္ငံေတာ္ေကာင္စီ အမိန္႕အမွတ္ ၂/၈၀ ႏွင့္ အေထြေထြလြတ္ျငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ေပးစဥ္က ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား အားလုံးကို ခြၽင္းခ်က္မရွိလႊတ္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ထိုစဥ္က အက်ဥ္းဦးစီး႒ာန၏ ေမတၱာရပ္ခံခ်က္အရ ႏိုင္ငံေတာ္ေကာင္စီက ေအာက္ပါအတိုင္း  ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားကို သတ္မွတ္ေပးခဲ့ပါတယ္။

(က) ၁၉၀၈ ခုႏွစ္ မတရားအသင္း အက္ဥပေဒအရ ျပစ္မႈမ်ား
(ခ) ျပစ္မႈဥပေဒ ပုဒ္မ-၁၂၁ မွ ၁၃၀(ခ) အထိပါ အစိုးရကိုဆန္႔က်င္ေသာ ျပစ္မႈမ်ား
(ဂ) ျပစ္မႈဥပေဒ အခန္း (၈) ပါ ႏိုင္ငံေတာ္ျငိမ္၀ပ္ေရးကို ပ်က္ေစေသာ ျပစ္မႈမ်ားႏွင့္ပတ္သတ္၍ ျပစ္မႈဆိုင္ရာ ဥပေဒပုဒ္မ ၁၄၃၊ ၁၄၄၊ ၁၄၅၊ ၁၄၇၊ ၁၄၈၊ ၁၅၁၊ ၁၅၂၊ ၁၅၃၊ ၁၅၃(က) အရ ျပစ္မႈမ်ား
(ဃ) ၁၉၅၀-ျပည့္ႏွစ္ အေရးေပၚစီမံမႈ အက္ဥပေဒအရ ျပစ္မႈမ်ား ဥပမာ- ပုဒ္မ ၅(ည)
(င) ႏိုင္ငံေတာ္ကိုဦးေဆာင္ေသာ လမ္းစဥ္ပါတီအား ကာကြယ္သည့္ ဥပေဒအရ ျပစ္မႈမ်ား
(စ) ႏိုင္ငံေတာ္အား ေႏွာင့္ယွက္ဖ်က္ဆီးလိုသူမ်ား၏ ေဘးအႏၱရယ္မွ ကာကြယ္သည့္ ဥပေဒအရ ျပစ္မႈမ်ား ပုဒ္မ ၁၀(က)၊ ၁၀(ခ) ႏွင့္
(ဆ) ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ ျပည္သူ႔ေကာင္စီအဆင့္ဆင့္ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ျခင္းဆိုင္ရာ ဥပေဒအရ ျပစ္မႈမ်ား အားလုံးသည္ “ႏိုင္ငံေရးျပစ္မႈ” ဆိုသည့္ စကားရပ္တြင္ အက်ံဳး၀င္သည္။

ဒီဘက္ေခတ္မွာေတာ့ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားျဖစ္ေၾကာင္း ဆုံးျဖတ္ခြင့္ကို ခ႐ိုင္အဆင့္တရားသူၾကီးတစ္ဦးကို တာဝန္ေပးသင့္ပါတယ္။ တရားရုံးမ်ားမွာ တရားသူၾကီးမ်ားက အမိန္႕ခ်မွတ္ရာမွာ ဥပေဒနဲ႕ကိုက္ညီတဲ့ ျပစ္ဒဏ္ကိုသာ ခ်မွတ္မွာျဖစ္ျပီး ျပစ္ဒဏ္က်အက်ဥ္းသားသည္ "ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားျဖစ္သည္" လို႕ ဆုံးျဖတ္ေပးရန္တာဝန္မရွိပါ။ အက်ဥ္းေထာင္အာဏာပိုင္မ်ားကလည္း တရားရုံးက လႊဲေျပာင္းေပးလိုက္တဲ့ ျပစ္ဒဏ္က်သူကို သာမာန္အက်ဥ္းသားအျဖစ္ပဲ သတ္မွတ္ဆက္ဆံမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအတြက္ ျပစ္ဒဏ္က်ခံရသူက ၎သည္ "ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားျဖစ္သည္" ဟု ယံုၾကည္လ်င္ သက္ဆိုင္ရာ ခ႐ိုင္တရားသူၾကီးထံကို "ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား" အျဖစ္ သတ္မွတ္ေပးရန္ ဦးတိုက္ေလွ်ာက္ထားရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ခ႐ိုင္တရားသူၾကီးက ေလွ်ာက္လႊာလက္ခံရရွိတဲ့ေန႕မွ ရက္ ႏွစ္ပါတ္အတြင္းမွာ အဆုံးအျဖတ္ေပးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႕ ေအာက္ပါျပ႒ာန္းခ်က္ကို အခန္း (၁) မွာပဲ "ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား" အဓိပၸာယ္ေဖာ္ျပခ်က္နဲ႕ ဆက္ျပီး ျပ႒ာန္းသင့္ပါတယ္။

"တရားရုံးတြင္ တရားရင္ဆိုင္ေနရေသာ အခ်ဳပ္သား သို႕မဟုတ္ တရားရုံးမွ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္လိုက္ေသာ အက်ဥ္းသားသည္ "ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား" ျဖစ္ေၾကာင္းကို ခ႐ိုင္အဆင့္တရားသူၾကီးတစ္ဦးဦးမွ ဆုံးျဖတ္ႏိုင္သည္။ သက္ဆိုင္ရာ တာဝန္ခံအရာရွိသည္ သက္ဆိုင္ရာအခ်ဳပ္သား သို႕မဟုတ္ အက်ဥ္းသားအား ၎၏ ေရွ႕ေနမွတဆင့္ျဖစ္ေစ၊ အက်ဥ္းေထာင္မွ တဆင့္ျဖစ္ေစ အက်ဥ္းေထာင္တည္ရွိရာေဒသကို စီရင္ပိုင္ခြင့္ရွိေသာ ခ႐ိုင္တရားရုံးသို႕ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားအဆင့္သတ္မွတ္ေရး ေလွ်ာက္ထားလႊာကို အျမန္ဆုံးတင္သြင္းႏိုင္ရန္ ကူညီစီစဥ္ေပးရမည္။ သက္ဆိုင္ရာ ခ႐ိုင္တရားသူၾကီးမွ အခ်ဳပ္သား/အက်ဥ္းသား၏ ေလွ်ာက္ထားလႊာရရွိသည့္ေန႕မွ ရက္ ႏွစ္ပါတ္အတြင္း အဆုံးအျဖတ္ေပးရမည္။ တရားသူၾကီး၏ အဆုံးအျဖတ္အတိုင္း အက်ဥ္းေထာင္ တာဝန္ခံအရာရွိက ဆက္လက္အေကာင္အထည္ေဖာ္ရမည္။"

#က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း

ဒီဥပေဒၾကမ္း အခန္း (၁) အမည္ႏွင့္ အဓိပၸာယ္ေဖာ္ျပခ်က္၊ ပုဒ္မ ၂၊ ပုဒ္မခြဲ (ရ) မွာ "က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း" ဆိုသည္မွာ အက်ဥ္းဦးစီး႒ာနတြင္ အခ်ိန္ျပည့္ သို႕မဟုတ္ အခ်ိန္ပိုင္းတာဝန္ထမ္းေဆာင္ရန္ က်န္းမာေရးဝန္ၾကီး႒ာနႏွင့္ ညွိႏိႈင္း၍ျဖစ္ေစ၊ ဝန္ၾကီး႒ာနမွ တိုက္႐ိုက္ျဖစ္ေစ တရားဝင္အသိအမွတ္ျပဳခန္႕ထားေသာ ဝန္ထမ္းကို ဆိုလိုသည္" ဟု အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုထားပါတယ္။ မလံုေလာက္ပါ။ ဒီ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ကို ျပင္ဆင္ေရးသားဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

"က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း" ဆိုတာ အက်ဥ္းသားမ်ားအတြက္ အင္မတန္အေရးၾကီးပါတယ္။ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈအတြက္သာမကပါ။ ဒီဥပေဒၾကမ္း ပုဒ္မ (၂၇)၊ ပုဒ္မခြဲ (က)၊ (ခ) နဲ႕ (ဂ) မ်ားအရ အက်ဥ္းသားမ်ားအား အျခားအက်ဥ္းေထာင္သို႕ မေျပာင္းေရႊ႕မီ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းက စစ္ေဆးၾကည့္႐ႉရမွာျဖစ္ပါတယ္။ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းရဲ့ က်န္းမာေရးေဆးစစ္ခ်က္ႏွင့္ ေျပာင္းေရႊ႕ရန္အေျခအေနသင့္ေၾကာင္း ေထာက္ခံခ်က္ပါမွ အက်ဥ္းသားကို အျခားေထာင္သို႕ ေျပာင္းေရႊ႕ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းက ေျပာင္းေရႊ႕ရန္မသင့္လို႕ မွတ္ခ်က္ေပးတဲ့ အက်ဥ္းသားကို အျခားေထာင္သို႕ ေျပာင္းလို႕မရပါ။ အဲဒီလို အေရးၾကီးတဲ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြခ်မွတ္ႏိုင္တဲ့ "က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း" ဆိုတာကို ဥပေဒမွာ ခိုင္ခိုင္မာမာ လံုလံုေလာက္ေလာက္ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုျခင္းမရွိရင္ အဲဒီ "က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း" ဆိုတာ ေထာင္ထဲမွာ "မည္သူမဆို" ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းဆိုတာ အက်ဥ္းဦးစီး႒ာနရုံးမွာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ဖို႕ မဟုတ္ပဲ အက်ဥ္းေထာင္မ်ား၊ စခန္းမ်ားမွာ အခ်ိန္ျပည့္တာဝန္ထမ္းေဆာင္ဖို႕ ျဖစ္ပါတယ္။

က်ေနာ္ ေထာင္က်ခဲ့စဥ္က (၁၉၈၉-၁၉၉၃) အင္းစိန္ေထာင္မွာ ေထာင္ဆရာဝန္ ႏွစ္ဦးပဲရွိပါတယ္။ ဒီဆရာဝန္ႏွစ္ဦးက ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ အခ်ဳပ္သား၊ အက်ဥ္းသားေတြအားလုံးကို တာဝန္မယူႏိုင္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ အက်ဥ္းဦးစီး႒ာန ဝန္ထမ္းအခ်ိဳ႕ကို ေဆးသင္တန္းေပးျပီး ေဆးမႉးခန္႕ပါတယ္။ အက်ဥ္းဦးစီးဝန္ထမ္းေဆးမႉးေတြက သာမာန္တပ္သား သို႕မဟုတ္ ဒုတပ္ၾကပ္အဆင့္ေတြျဖစ္ျပီး တစ္ေထာင္လုံးမွ ၃/၄ ေယာက္ပဲ ရွိပါတယ္။ ဒီဝန္ထမ္းေဆးမႉးေတြဟာ တကယ္ေတာ့ က်န္းမာေရးဝန္ၾကီး႒ာနက သင္တန္းဆင္း၊ လိုင္စင္ရ သူနာျပဳမ်ား၊ က်န္းမာေရးမႉးမ်ားလို ေဆးပညာတကယ္ တတ္ကြၽမ္းသူမ်ားမဟုတ္ၾကပဲ ေဆးအမ်ိဳးအစားခြဲျခားတတ္႐ံုေလာက္၊ ေဆးထိုးအပ္ကိုင္တတ္႐ံုေလာက္သာ နားလည္ၾကတာပါ။ ဒါေပမည့္ သူတို႕ကပဲ တစ္ေထာင္လုံးကို လွည့္ျပီး ေဆးကုေနၾကတာပါ။  ေနာက္ေတာ့ အက်ဥ္းသားေဆးမႉးေတြ ေပၚလာျပန္ပါတယ္။ ဝန္ထမ္းေဆးမႉးေတြနဲ႕တင္ မလံုေလာက္တဲ့အခါက်ေတာ့ အက်ဥ္းသားမ်ားထဲက ပညာအရည္အခ်င္းအတန္အသင့္ရွိသူ၊ ေဆးအမည္ေတြ ေရးတတ္၊ ဖတ္တတ္သူ၊ ဒါမွမဟုတ္ အာဏာပိုင္မ်ားက ေစာင့္ေရွာက္ၾကည့္႐ႉရမည့္သူအခ်ိဳ႕ကို အက်ဥ္းသားေဆးမႉးအျဖစ္ တာဝန္ေပးျပန္ပါတယ္။ ဆရာဝန္ဆိုတာကို အက်ဥ္းသားေတြက ေထာင္ပိုင္တန္းစီလွည့္တဲ့ေန႕မွပဲ ေထာင္ပိုင္နဲ႕အတူ ပါလာတတ္တာကို ေတြ႕ဖူးၾကတာပါ။ ဒါေၾကာင့္မို႕ "က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း" ဆိုတာကို အတိအက်အဓိပၸာယ္မဖြင့္ဆိုရင္ အက်ဥ္းေထာင္ထဲမွာ "ဆရာဝန္၊ ဝန္ထမ္းေဆးမႉး၊ အက်ဥ္းသားေဆးမႉး" စသည္ျဖင့္ မည္သူမဆို ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႕ အဆိုပါ ပုဒ္မ ၂၊ ပုဒ္မခြဲ (ရ) ကို ေအာက္ပါအတိုင္း ျပင္ဆင္သင့္ပါတယ္။

"က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း ဆိုသည္မွာ အက်ဥ္းဦးစီး႒ာန လက္ေအာက္ခံ အက်ဥ္းေထာင္မ်ား၊ စခန္းမ်ားတြင္ အခ်ိန္ျပည့္တာဝန္ထမ္းေဆာင္ရန္ က်န္းမာေရးဝန္ၾကီး႒ာနႏွင့္ ညွိႏိႈင္း၍ျဖစ္ေစ၊ ဝန္ၾကီး႒ာနမွ တိုက္႐ိုက္ျဖစ္ေစ တရားဝင္အသိအမွတ္ျပဳခန္႕ထားေသာ အနည္းဆုံး လက္ေထာက္ဆရာဝန္အဆင့္ရွိသူမ်ားကို ဆိုသည္။"

#အက်ဥ္းသားမ်ားကို စီမံခန္႕ခြဲျခင္း

ဒီဥပေဒၾကမ္း၊ အခန္း (၃) က "အက်ဥ္းသားမ်ားကို စီမံခန္႕ခြဲျခင္း" နဲ႕ ပါတ္သက္ပါတယ္။ "အက်ဥ္းသားမ်ားကို ခြဲျခားထားရွိျခင္း" ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာ ပုဒ္မ ၂၄၊ ပုဒ္မခြဲ (က) ကေန (စ) အထိ အက်ဥ္းသားမ်ားကို အမ်ိဳးသမီး၊ အမ်ိဳးသား ခြဲျခားထားရွိရန္၊ အသက္ (၁၆) ႏွစ္ျပည့္ျပီး (၁၈) ႏွစ္ မျပည့္ေသးတဲ့ လူငယ္အက်ဥ္းသားမ်ားအား အျခားအက်ဥ္းသားမ်ားႏွင့္ ခြဲျခားထားရွိရန္၊ အသက္ (၁၆) ႏွစ္ မျပည့္ေသးတဲ့ ကေလးသူငယ္မ်ားကို အက်ဥ္းေထာင္မ်ားမွာ အက်ဥ္းသားအျဖစ္ လက္ခံျခင္းမျပဳရန္၊ အခ်ဳပ္အက်ဥ္းသားႏွင့္ ျပစ္ဒဏ္က်အက်ဥ္းသားမ်ားကို ခြဲျခားထားရွိရန္၊ ျပစ္ဒဏ္က်အက်ဥ္းသားမ်ားႏွင့္ တရားမအက်ဥ္းသားမ်ားကို ခြဲျခားထားရွိရန္၊ ေသဒဏ္က်ခံရေသာ အက်ဥ္းသားမ်ားအား အျခားအက်ဥ္းသားမ်ားႏွင့္ ခြဲျခားျပီး သီးသန္႕အခန္းတြင္ ထားရန္၊ စတာေတြကိုေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒီပုဒ္မ ၂၄ မွာ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားအတြက္ ေအာက္ပါအတိုင္း ထည့္သြင္းေရးဆြဲသင့္ပါတယ္။

"ခ႐ိုင္အဆင့္တရားသူၾကီးတစ္ဦးဦးမွ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားျဖစ္သည္ဟု ဆုံးျဖတ္ေသာ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားအား အျခားအက်ဥ္းသားမ်ားႏွင့္ ခြဲျခားထားရွိရမည္။"

အက်ဥ္းေထာင္မ်ားထဲမွာ ျဖစ္တတ္တဲ့ ျပႆနာတစ္ခုက ေယာက်္ားခ်င္း၊ မိန္းမခ်င္း ခိုးေၾကာင္ခိုးဝွက္ လိင္တူဆက္ဆံၾကတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေထာင္ထဲမွာ ျပစ္ဒဏ္ႏွစ္ၾကီးၾကီးက်တဲ့ ရာဇဝတ္အက်ဥ္းသားမ်ားက ျပစ္ဒဏ္နည္းျပီး အင္အားခ်ိဳ႕တဲ့တဲ့ အျခားအက်ဥ္းသားမ်ားကို ႏိုင္႕ထက္စီးနင္းဖိအားေပးျပီး လိင္တူဆက္ဆံၾကတာေတြ ရွိပါတယ္။ ေယာက်္ားစစ္စစ္ကိုေတာင္ ျခိမ္းေျခာက္အႏိုင္က်င့္ျပီး လိင္စိတ္ေျပာင္းေအာင္ လုပ္တတ္ၾကတဲ့ အက်ဥ္းေထာင္ထဲမွာ မိန္းမစိတ္ေပါက္ေနတဲ့ အမ်ိဳးသားေတြကို အျခားအမ်ိဳးသားမ်ားနဲ႕ အတူထားရင္၊ ေယာက်္ားစိတ္ေပါက္ေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြကို  အျခားအမ်ိဳးသမီးမ်ားနဲ႕ အတူထားရင္ ျပႆနာပိုျပီး ၾကီးမားႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေအာက္ပါအခ်က္ကိုလည္း ပုဒ္မ ၂၄ မွာ ထည့္သြင္းေရးဆြဲသင့္ပါတယ္။

"မိန္းမစိတ္ေပါက္ေနသည့္အမ်ိဳးသားမ်ားကို အျခားအမ်ိဳးသားမ်ားႏွင့္ ခြဲျခား၍ သီးသန္႕အခန္းတြင္ထားရွိရမည္။ ေယာက်္ားစိတ္ေပါက္ေနေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို အျခားအမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္ ခြဲျခား၍ သီးသန္႕အခန္းတြင္ထားရွိရမည္။"

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ကို အနီးၾကည့္ အေ၀းၾကည့္ အပိုင္း (၁၀၀)

(ျပည္သူ႕ေခတ္ဂ်ာနယ္၊ အတြဲ ၁၊ အမွတ္ ၂၄၊ ဇူလိုင္လ ၉ ရက္၊ ၂၀၁၅၊ စာမ်က္ႏွာ ၁၄)

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ကို အနီးၾကည့္ အေ၀းၾကည့္

ေအာင္ဒင္

အပိုင္း (၁၀၀) လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားဥပေဒၾကမ္း (က)

#ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ အက်ဥ္းေထာင္မ်ား

၂၀၁၅ ခုႏွစ္၊ ဇြန္လ ၅ ရက္ေန႕ထုတ္ အစိုးရပိုင္သတင္းစာမ်ားမွာ ျပည္ထဲေရးဝန္ၾကီး႒ာနက ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ကို တင္သြင္းထားတဲ့ "အက်ဥ္းေထာင္မ်ားဥပေဒၾကမ္း" ကို ျပည္သူမ်ား သိရွိေလ့လာအၾကံျပဳႏိုင္ရန္ဆိုျပီး ေဖာ္ျပထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ အက်ဥ္းေထာင္ဆိုတာ တရားဥပေဒနဲ႕ ဖြဲ႕စည္းတဲ့ ႏိုင္ငံတစ္ခုအတြက္၊ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုအတြက္ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ယႏၲရားတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတစ္ခုအတြင္းမွာ ေနထိုင္ၾကတဲ့ ႏိုင္ငံသားမ်ားအားလုံးဟာ  ဥပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္က ျပ႒ာန္းထားတဲ့၊ ႏိုင္ငံတဝွမ္းဩဇာသက္ေရာက္တဲ့ ဥပေဒမ်ားကို လိုက္နာဖို႕ တာဝန္ရွိပါတယ္။ ဥပေဒခ်ိဳးေဖာက္သူမ်ား၊ ဥပေဒကို အလြဲသုံးစားလုပ္သူမ်ားကို အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကိုင္စြဲတဲ့ အစိုးရက ဖမ္းဆီးျပီး တရားစီရင္ေရးအာဏာပိုင္မ်ားထံမွာ တရားစြဲဆိုပါတယ္။ တရားရုံးမ်ားက စြပ္စြဲခံရသူမွာ အျပစ္ရွိေၾကာင္း ဆုံးျဖတ္ျပီးတဲ့ေနာက္ ဥပေဒအရ ထိုက္သင့္တဲ့ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ျပီး ေထာင္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံရသူျဖစ္ရင္ အက်ဥ္းဦးစီး႒ာနအား အက်ဥ္းသားအား သတ္မွတ္ထားတဲ့ ျပစ္ဒဏ္ကာလမွာ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ဖို႕ တာဝန္ေပးအပ္ပါတယ္။ အက်ဥ္းဦးစီး႒ာနက တရားရုံးမ်ားမွာ တရားရင္ဆိုင္ေနဆဲ အခ်ဳပ္သားမ်ားနဲ႕ တရားရုံးမ်ားမွ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံရတဲ့ အက်ဥ္းသားမ်ားကို အက်ဥ္းေထာင္မ်ားမွာ တာဝန္ယူခ်ဳပ္ေႏွာင္ထိန္းသိမ္းရပါတယ္။

ေထာင္ဒဏ္ဆိုတာက တစ္စံုတစ္ေယာက္ကို လူ႕အဖြဲအစည္းအတြင္းကေန ကာလအကန္႕အသတ္နဲ႕ ထုတ္ပယ္ထားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တရားရုံးမ်ားမွ ေထာင္ဒဏ္ခ်မွတ္လိုက္သူမ်ားကို လူ႕အဖြဲ႕အစည္းနဲ႕ ခြဲျခားျပီး ကန္႕သတ္ခ်ဳပ္ေႏွာင္ဖို႕ အက်ဥ္းေထာင္ဆိုတာ လိုအပ္လာပါတယ္။ ဒါေပမည့္ အဲဒီ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားဟာ ျပစ္ဒဏ္က်ခံရသူမ်ားကို စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ညွင္းပန္းႏွိပ္စက္ရာ ႒ာနၾကီးမ်ား မျဖစ္ရပါ။ ဥပေဒခ်ိဳးေဖာက္သူကို အာဏာပိုင္မ်ားက ဂလဲ့စားေခ်ရာ ႒ာနၾကီးမ်ား မျဖစ္ရပါ။ ျပစ္ဒဏ္က်ခံရသူမ်ားဟာ ကာလအကန္႕အသတ္နဲ႕ ျပစ္ဒဏ္က်ခံရတာမို႕ သူတို႕ရဲ့ ျပစ္ဒဏ္ကာလျပည့္ေျမာက္ျပီး လူ႕အဖြဲ႕အစည္းထဲ ျပန္လည္ဝင္ေရာက္ၾကတဲ့ အခ်ိန္မွာ အရင္ကမွားခဲ့တာေတြကို ေနာင္တရျပီး ေနာက္ေနာင္ ထပ္မမွားေအာင္ ေရွာင္ၾကဥ္ဖို႕ အသိတရားရွိလာသူေတြ၊ က်ဴးလြန္ခဲ့မိေသာ အမွားအယြင္းမ်ားအတြက္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကို အလုပ္နဲ႕ ျပန္လည္ေပးဆပ္ခ်င္သူေတြျဖစ္လာေအာင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေပးရာ ႒ာနၾကီးမ်ားသာ ျဖစ္သင့္ပါတယ္။

၁၉၆၂ ခုႏွစ္ကစလို႕ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္အထိ စစ္အစိုးရအဆက္ဆက္  အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားဟာ ႏိုင္ငံေရးသေဘာထားမတူညီသူမ်ား၊ လူ႕အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားသူမ်ား၊ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးသမားမ်ား၊ အစိုးရအာဏာကို ဖီဆန္သူမ်ား၊ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးသမားမ်ားကို ဖမ္းဆီးခ်ဳပ္ေႏွာင္ျပီး ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ညွင္းပန္းႏွိပ္စက္ရာ႒ာနၾကီးမ်ား ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာရဲ့ စြက္ဖက္မႈၾကီးမားျပီး ေငြမ်ားတရားႏိုင္တဲ့ တရားစီရင္ေရးစနစ္ေၾကာင့္ ႐ိုးသားေျဖာင့္မတ္သူမ်ား၊ မတရားစြပ္စြဲခံရသူမ်ား ျပစ္ဒဏ္က်ျပီး ဘဝဖ်က္ဆီးခံရတဲ့ ႒ာနၾကီးမ်ား ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ျပစ္ဒဏ္က်ခံရသူမ်ားကို လူသားအျဖစ္က အဆင့္ႏွိမ့္ခ်လိုက္တဲ့ ႒ာနၾကီးမ်ားျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အက်ဥ္းေထာင္တြင္း အာဏာပိုင္မ်ားရဲ့ အဂတိလိုက္စားမႈမ်ားနဲ႕ အက်ဥ္းသားအခ်င္းခ်င္း ႏိုင့္ထက္စီးနင္း အႏိုင္က်င့္အုပ္ခ်ဳပ္ေစမႈမ်ားေၾကာင့္ သာမာန္မွားယြင္းခဲ့သူမ်ားကို ပိုျပီးေကာက္က်စ္ရက္စက္တဲ့ ရာဇဝတ္မႈၾကီးမ်ားက်ဴးလြန္ႏိုင္ေအာင္ မေကာင္းမႈသင္တန္းေပးရာ ႒ာနၾကီးမ်ား ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈအားနည္းတာ၊ အစားအေသာက္နဲ႕ သန္႕ရွင္းတဲ့ေရ အလံုအေလာက္မေထာက္ပံ့ႏိုင္တာမို႕ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား အလြန္အမင္းကူးစက္ပ်ံ႕ပြါးရာ ႒ာနၾကီးမ်ား၊ အင္အားခ်ိဳ႕တဲ့သူမ်ားရဲ့ သခႎ်ဳင္းမ်ား ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အက်ဥ္းဦးစီးဝန္ထမ္းမ်ားက အက်ဥ္းသားမ်ားကို ဂုတ္ေသြးစုပ္ရာ႒ာနၾကီးမ်ား ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္အတြက္ လုပ္အားေပးေပၚတာမ်ား ေထာက္ပံ့ေပးရာ ႒ာနၾကီးမ်ား ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။  

ဒါေၾကာင့္မို႕ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က အသစ္ျပ႒ာန္းမည့္ "အက်ဥ္းေထာင္မ်ား ဥပေဒ" မွာ ျပီးခဲ့တဲ့ အာဏာရွင္ေခတ္အက်ဥ္းေထာင္မ်ားမွာ ရွိခဲ့တဲ့ အမွားအယြင္းမ်ား၊ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ား၊ အက်င့္စ႐ိုက္မ်ား မပါဝင္ေအာင္ စီစစ္ဖယ္ရွားႏိုင္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံတစ္ခုမွာ ရွိသင့္ရွိထိုက္တဲ့ "အက်ဥ္းသားမ်ားရဲ့ အခြင့္အေရးမ်ား" ကို အာမခံထည့္သြင္းဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ အက်ဥ္းေထာင္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ဟာ အက်ဥ္းသားမ်ားအေနနဲ႕ အမွားေတြကို တာဝန္သိသိျပင္ဆင္ျပီး ျပစ္ဒဏ္ကာလျပီးေျမာက္တဲ့အခါ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းထဲကို တာဝန္သိႏိုင္ငံသားတစ္ေယာက္အျဖစ္ ျပန္လည္ဝင္ေရာက္ႏိုင္ဖို႕ ျပဳျပင္ေလ့က်င့္ေပးတဲ့ စနစ္မ်ိဳးျဖစ္ေအာင္ ျပ႒ာန္းေပးဖို႕လိုအပ္ပါတယ္။ အဲဒီေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႕ "အက်ဥ္းေထာင္မ်ား ဥပေဒၾကမ္း" ကို ေအာက္ပါအတိုင္း ေဆြးေႏြးအၾကံျပဳခ်င္ပါတယ္။

#ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား

ဒီဥပေဒၾကမ္းမွာ "ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို လုံးဝရွာမေတြ႕ပါ။ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားက "ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား" နဲ႕ ပါတ္သက္တဲ့ ျပ႒ာန္းခ်က္ေတြကို ဥပေဒၾကမ္းမွာ ျဖည့္စြက္ထည့္သြင္းဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ေယဘူယ်အားျဖင့္ အစိုးရမ်ားက "ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား" ဆိုတာမရွိဘူးလို႕ ျငင္းဆိုေလ့ရွိၾကပါတယ္။ နဝတ၊ နဝဖစစ္အစိုးရမ်ားလက္ထက္မွာလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ "ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား" မရွိဘူးလို႕ အၾကိမ္ၾကိမ္ျငင္းဆိုခဲ့ပါတယ္။ လက္ရွိ သမၼတဦးသိန္းစိန္ကလည္း ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အထိ အလားတူျငင္းဆိုခဲ့ျပီး ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွ "ယံုၾကည္ခ်က္ေၾကာင့္အက်ဥ္းက်သူမ်ား" လို႕ လက္ခံခဲ့တာပါ။

တကယ္ေတာ့ ႏိုင္ငံေရးအျမင္မတူသူေတြကို ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ဖို႕ ဖန္တီးထားတဲ့ မတရားတဲ့ဥပေဒေတြ၊ လူတစ္ေယာက္ရဲ့ ေမြးရာပါလူ႕အခြင့္အေရးေတြကို ကန္႕သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္တဲ့ ဥပေဒေတြရွိေနသ၍၊ ယင္းဥပေဒမ်ားကို အသုံးခ်ျပီး ဖမ္းဆီးေထာင္ခ်ထားသူေတြရွိေနသ၍ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားဆိုတာ ရွိေနမွာပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ မတရားမမွ်တတဲ့ ဥပေဒမ်ားျဖစ္ၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္အားေႏွာက္ယွက္ဖ်က္ဆီးလိုသူမ်ား၏ အႏၲရာယ္မွ ဟန္႕တားကာကြယ္သည့္ဥပေဒ (၁၉၇၅ ခုႏွစ္)၊ ၁၉၀၈ မတရားသင္းအက္ဥပေဒ၊ ၁၉၅၀ ျပည့္ႏွစ္ အေရးေပၚစီမံခ်က္အက္ဥပေဒ၊ စတဲ့ ဥပေဒမ်ားက ယေန႕အထိ တည္ဆဲဥပေဒမ်ား ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ေသဒဏ္အထိ အျပစ္ေပးႏိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္သစၥာေဖာက္ဖ်က္ပုန္ကန္ျခင္းဆိုတဲ့ ရာဇသတ္ၾကီးဥပေဒ၊ ပုဒ္မ ၁၂၂ (၁)၊ ၁၂၂ (၂)၊ ၁၂၃၊ ၁၂၄၊ ၁၂၄ (က)၊ ၁၂၄ (ခ) တို႕လည္း ရွိေနပါေသးတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရကို အၾကည္ညိဳပ်က္ေစတယ္ဆိုတဲ့ ရာဇသတ္ၾကီးဥပေဒ၊ ပုဒ္မ ၅၀၅ (ခ) ဆိုတာလည္း ရွိပါေသးတယ္။  ပထမအၾကိမ္ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က ျပ႒ာန္းခဲ့တဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းစြာစုေဝးခြင့္ႏွင့္ ျငိမ္းခ်မ္းစြာစီတန္းလွည့္လည္ခြင့္ဆိုင္ရာဥပေဒ (၂၀၁၁ ခုႏွစ္) ဆိုတာလည္း ရွိပါေသးတယ္။ စစ္အစိုးရမ်ားလက္ထက္က ဒီဥပေဒေတြကို အသုံးျပဳျပီး ႏိုင္ငံေရးအျမင္ကြဲလြဲသူမ်ား၊ အစိုးရကို ေဝဘန္သူမ်ားကို ျပစ္ဒဏ္ေပး၊ ေထာင္ခ်ခဲ့တာပါ။ အရပ္သားအစိုးရလက္ထက္မွာ အထက္ပါ ပုဒ္မမ်ားအျပင္ လႊတ္ေတာ္အသစ္က ျပ႒ာန္းတဲ့ ျငိမ္းစုစီ ဥပေဒကိုပါ အသုံးခ်ျပီး ႏိုင္ငံေရးလႈပ္ရွားသူမ်ားကို ဖမ္းဆီးအေရးယူေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။ မတရားမမွ်တတဲ့ ဥပေဒမ်ား၊ အမိန္႕အာဏာမ်ားကို မဖ်က္သိမ္းပဲ ဆက္လက္က်င့္သုံးေနသ၍၊ ႏိုင္ငံေရးအရ အတိုက္အခံျပဳသူမ်ားကို အေရးယူဖမ္းဆီးေနသ၍ "ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား" ဆိုတာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဆက္ရွိေနဦးမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ "အက်ဥ္းေထာင္မ်ားဥပေဒ" မွာ "ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား" မ်ားရဲ့ အခန္းက႑ကို ထည့္သြင္းေရးဆြဲဖို႕ အထူးလိုအပ္လွပါတယ္။

ဥပေဒၾကမ္းရဲ့ အခန္း (၁) က "အမည္ႏွင့္ အဓိပၸာယ္ေဖာ္ျပခ်က္မ်ား" ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအခန္းမွာ "နိင္ငံေရးအက်ဥ္းသား" အဓိပၸာယ္ေဖာ္ျပခ်က္ထည့္သြင္းဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္၊ မတ္လ ၁၃ ရက္ေန႕မွာ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားေစာင့္ေရွာက္ကူညီေရးအသင္း (ေအေအပီပီ)၊ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေဟာင္းမ်ားအသင္း (FPPS) အပါအဝင္ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ လူထုအေျချပဳအဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား၊ ဥပေဒပညာရွင္မ်ားပါဝင္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားဆိုင္ရာ အလုပ္႐ံုေဆြးေႏြးပြဲတစ္ခုကို ရန္ကုန္ျမိဳ႕မွာပဲ က်င္းပခဲ့ျပီး အဲဒီေဆြးေႏြးပြဲကေန ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္တစ္ရပ္ကို ေအာက္ပါအတိုင္းအမ်ားသေဘာတူ သတ္မွတ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။

"မည္သူမဆို၊ မည္သည့္အေၾကာင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေစ လြတ္လပ္မႈ၊ တရားမွ်တမႈ၊ တန္းတူညီမွ်မႈ၊ လူ႔အခြင့္ အေရးႏွင့္ တိုင္းရင္းသားအားလံုး ပါ၀င္သည့္ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရးတို႔အတြက္ တိုက္ရိုက္ျဖစ္ေစ၊ သြယ္၀ိုက္၍ျဖစ္ေစ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ အားေပးကူညီျခင္း၊ ပူးေပါင္းၾကံစည္ပါ၀င္ျခင္း၊ ဆက္စပ္ပတ္သက္ျခင္း တို႔ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေရးရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ျပစ္မႈေၾကာင္းအရျဖစ္ေစ၊ တရားမေၾကာင္းအရျဖစ္ေစ ဖမ္းဆီး၊ ထိန္းသိမ္း၊ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံရသူမ်ား အားလံုးကိုလည္းေကာင္း၊ ထ႔ိုအျပင္ ဖြဲ႔စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ အရျဖစ္ေစ၊ ဥပေဒတစ္ ရပ္ရပ္ အရျဖစ္ေစ၊ ဖြဲ႔စည္းေပၚေပါက္လာေသာ မ႑ိဳင္ (၃)ရပ္ႏွင့္ လုပ္ငန္းအဖြဲ႔မ်ား (သို႔မဟုတ္) ျပည္ေထာင္စုအဖဲြ႔၀င္ လုပ္ငန္းအဖြဲ႔မ်ား၏ ရပ္တည္ခ်က္၊ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားအေပၚ နည္းလမ္းအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ တစ္ဦးခ်င္းျဖစ္ေစ၊ စုေပါင္း၍ျဖစ္ေစ၊ ကန္႔ကြက္ျခင္း၊ ေဟာေျပာျခင္း၊ ေရးသားပံုႏွိပ္ ထုတ္ေ၀ျဖန္႔ခ်ီျခင္း၊ ဆႏၵထုတ္ေဖၚျခင္း၊ မေက်နပ္ေၾကာင္း၊ ကန္႔ကြက္ေၾကာင္းကို အျခားပံုသ႑ာန္ တစ္ခုခုျဖင့္လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ အားေပးကူညီျခင္း၊ ပူးေပါင္းၾကံစည္ျခင္း ဆက္စပ္ပတ္သက္ျခင္း စသည္တို႔ေၾကာင့္ ျပစ္မႈေၾကာင္းအရျဖစ္ေစ၊ တရားမေၾကာင္းအရျဖစ္ေစ ဖမ္းဆီး၊ ထိန္းသိမ္း၊ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံရသူမ်ား အားလံုးကို လည္းေကာင္းႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားဟုသတ္မွတ္သည္။"

အထက္ပါ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ကို "အက်ဥ္းေထာင္မ်ားဥပေဒ" ရဲ့ အခန္း (၁) မွာ ထည့္သြင္းျပ႒ာန္းသင့္ပါတယ္။