Peace...Still Far Away, Part Three

ျငိမ္းခ်မ္းေရး…. ဟိုး… အေဝးမွာ (၃)

ေအာင္ဒင္

(ကုမုျဒာသတင္းဂ်ာနယ္၊ အတြဲ ၃၊ အမွတ္ ၂၈၊ ေအာက္တိုဘာလ ၁၅ ရက္၊ ၂၀၁၃)
==================
 

အစိုးရ၏ မေရရာေသာ လမ္းျပေျမပံု

အစိုးရဘက္က ျငိမ္းခ်မ္းေရးေဖာ္ေဆာင္ေရးနဲ႕ ပါတ္သက္ျပီး အေျပာင္းအလဲအခ်ိဳ႕လုပ္ခဲ့ေပမည့္ ဦးသိန္းစိန္ရဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းျပေျမပံုကေတာ့ တရားဝင္ အေျပာင္းအလဲမရွိ ဆက္လက္တည္ရွိေနဆဲျဖစ္ပါတယ္၊ တိုင္းရင္းသားမ်ားဘက္က တပ္ေတြစြန္႕၊ ပါတီေထာင္၊ ေရြးေကာက္ပြဲဝင္ျပီး လႊတ္ေတာ္ထဲေရာက္မွ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ျပင္ဖို႕ဆိုတာကို လက္မခံပဲ အပစ္အခတ္ရပ္စဲျပီးတာနဲ႕ အားလုံးပါဝင္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ားက်င္းပျပီး ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုကို လႊတ္ေတာ္ျပင္ပကေန ျပင္ဖို႕ ေတာင္းဆိုထားေပမည့္ အစိုးရဘက္က တရားဝင္ လက္မခံေသးပါ၊ ဒါ့အျပင္ ႏိုင္ငံေရး ေဆြးေႏြးပြဲမ်ားကို ဘယ္လိုဘယ္ပံုလုပ္မယ္ ဆိုတဲ့ ရွင္းလင္းေသခ်ာတဲ့ အစီအစဥ္လည္း ရွိပံုမရပါ၊ ရွိရင္လည္း တိုင္းရင္းသားေခါင္းေဆာင္မ်ားကိုေရာ၊ ျပည္သူလူထုကိုပါ တရားဝင္ခ်ျပျခင္းမရွိေသးပါ၊

ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ားနဲ႕ ပါတ္သက္ျပီး အစိုးရတာဝန္ရွိသူမ်ားက အမ်ိဳးမ်ိဳးေျပာေနၾကတာကလည္း ျပည္သူလူထုအၾကား စိတ္ရွုပ္ေထြးစရာပါ၊ ကရင့္အမ်ိဳးသားအစည္းအရုံး (Karen National Union, KNU) ရဲ့ ဥကၠ႒သစ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီး ေစာမူတူးေစးဖိုး နဲ႕ ေနျပည္ေတာ္မွာ ေတြ႕ဆံုေတာ့ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္က ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ားကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ထဲမွာပဲ ေဆြးေႏြးသင့္တယ္လို႕ ေျပာခဲ့ပါတယ္၊ ဝန္ၾကီး ဦးေအာင္မင္းကက်ေတာ့ "သက္ဆိုင္သူအားလုံးပါဝင္တဲ့ ပင္လံုညီလာခံလို လူထုအစည္းအေဝးၾကီးတစ္ခုကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝးနဲ႕ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာ က်င္းပမယ္၊ ပင္လုံလို ညီလာခံၾကီးမွာ ေဆြးေႏြးအေျဖထုတ္လို႕ရတာေတြကို ဆုံးျဖတ္ျပီး အဲဒီ ညီလာခံက ဆုံးျဖတ္လို႕မရတာေတြကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ကို တင္ပို႕ျပီး ဆုံးျဖတ္ေစမယ္" လို႕ေျပာျပန္ပါတယ္၊ 

၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၂၈ ရက္ေန႕ကက်င္းပတဲ့ ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္အစည္းအေဝးမွာ ဦးေအာင္မင္းက ျငိမ္းခ်မ္းေရးေဖာ္ေဆာင္ေရးနဲ႕ ပါတ္သက္ျပီး အစိုးရကိုယ္စား လႊတ္ေတာ္သို႕အစီရင္ခံရာမွာ "တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ားနဲ႕ တစ္ႏိုင္ငံလုံးအတိုင္းအတာအပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး လက္မွတ္ထိုးျပီးရင္ ေနာက္ပိုင္းမွာ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ားကို လႊတ္ေတာ္မွ ဦးစီးေဆာင္ရြက္ႏိုင္ရန္အတြက္ လႊဲေျပာင္းေပးရန္ အစီအစဥ္ရွိေၾကာင္း" ေျပာျပန္ပါတယ္၊

ဒီေတာ့ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အင္အားစုမ်ား ေမွ်ာ္လင့္ေတာင့္တေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ား တကယ္ျဖစ္လာမွာလား၊ ျဖစ္ရင္ေရာ ဘယ္လို ပံုသဏၰန္နဲ႕ ျဖစ္မွာလဲ၊ ဘယ္သူက ဦးေဆာင္မွာလဲ၊ အစိုးရလား၊ လႊတ္ေတာ္လား၊ စသျဖင့္ ေမးခြန္းေတြက ပိုျပီးမ်ားျပားလာပါတယ္၊

လႊတ္ေတာ္မွာလည္း သူရဦးေရႊမန္း နာယကအျဖစ္ တာဝန္ယူျပီးကတည္းက ျငိမ္းခ်မ္းေရးေဖာ္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းမ်ားမွာ ထိထိေရာက္ေရာက္ပါဝင္ဖို႕ ၾကိဳးစားေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္၊ ၂၀၀၈ခုႏွစ္ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ျပင္ဆင္သင့္၊ မျပင္ဆင္သင့္ ေလ့လာသုံးသပ္ဖို႕ လႊတ္ေတာ္ႏွစ္ရပ္ပူးေပါင္းေကာ္မီတီ တစ္ခုကို လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ၁၀၉ ဦးနဲ႕ ဖြဲ႕စည္းထားျပီး အဲဒီေကာ္မီတီက ေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္ေတြကို ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလကုန္ ေနာက္ဆုံးထားျပီး တင္ျပရမယ္လို႕ ဆိုပါတယ္၊ ဒါေပမည့္ ဒီပူးေပါင္းေကာ္မီတီမွာ ၾကံ့ခိုင္ေရးပါတီကိုယ္စားလွယ္ ၅၂ ဦးနဲ႕ တပ္မေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ၂၅ ဦးတို႕က အမ်ားစုလႊမ္းမိုးထားျပီး အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္က (၇) ဦးနဲ႕ တိုင္းရင္းသားပါတီကိုယ္စားလွယ္မ်ားက ၂၅ ဦးသာပါဝင္တာေၾကာင့္ ဒီေကာ္မီတီရဲ့ ေလ့လာသုံးသပ္မႈဟာ တိုင္းရင္းသားမ်ား ေမွ်ာ္လင့္သေလာက္ တန္းတူညီမွ်အခြင့္အေရးေတြရဖို႕ မျဖစ္ႏိုင္ပါ၊ တစ္ခါ လႊတ္ေတာ္မွာပဲ "တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုမ်ားအခြင့္အေရးကာကြယ္ေရး ဥပေဒၾကမ္း" ကို ေရးဆြဲေနတယ္လို႕ သိရပါတယ္၊ ဥပေဒတိုင္းဟာ တည္ဆဲ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုကို အေျခခံေရးဆြဲရျပီး၊ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုကိုယ္ႏိႈက္က တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ားရဲ့ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္၊ ကိုယ္ပိုင္ျပ႒န္းခြင့္ေတြကို ကန္႕သတ္ထားတာမို႕ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုကိုအေျခခံ ေရးဆြဲမည့္ "တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုမ်ား အခြင့္အေရးကာကြယ္ေရး ဥပေဒၾကမ္း" ဟာလည္း တိုင္းရင္းသားမ်ားရဲ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႕ ကိုက္ညီလိမ့္မယ္မထင္ပါ၊

အပစ္ရပ္လိုက္၊ ျပန္တိုက္လိုက္

ျမန္မာ့တပ္မေတာ္နဲ႕ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အင္အားစုမ်ား အပစ္အခတ္ရပ္စဲၾကတယ္ဆိုတာ ႏိုင္ငံေရးအရ ေဆြးေႏြးညွိႏိႈင္းမႈမ်ားရဲ့ ပထမေျခလွမ္းျဖစ္ျပီး စစ္ပြဲမ်ားအျပီးတိုင္ရပ္စဲေရးအတြက္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈလည္း ျဖစ္သင့္ပါတယ္၊ အပစ္အခတ္ရပ္စဲျခင္းဟာ ေနာင္တစ္ခ်ိန္မွာ ျပန္လည္တိုက္ခိုက္ဖို႕ အားေမြးတဲ့ သေဘာ၊ တစ္ဘက္နဲ႕ တစ္ဘက္ အျပန္အလွန္လွည့္စားၾကတဲ့ သေဘာမျဖစ္သင့္ပါ၊ အခုျမင္ေတြ႕ေနရတဲ့ အပစ္ရပ္မႈကေတာ့ ႏွစ္ဘက္တပ္ေတြ စစ္တိုက္တာ ခဏနား၊ လက္နက္၊ ရိကၡာနဲ႕ စစ္သည္အင္အားျဖည့္၊ ျပီးေတာ့ အလြယ္တကူေတြ႕ႏိုင္တဲ့ အမွားတစ္ခုခု၊ အေၾကာင္းျပခ်က္တစ္ခုနဲ႕ ျပန္တိုက္ေနၾကသလိုပါ၊ အစိုးရသစ္တက္ျပီး လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္း ၁၇ ဖြဲ႕နဲ႕ ျပည္နယ္အဆင့္၊ ၁၈ ဖြဲ႕နဲ႕ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲဖို႕ သေဘာတူျပီးျပီဆိုေပမည့္ တိုက္ပြဲေတြကေတာ့ ဆက္လက္ျဖစ္ပြါးေနဆဲပါ၊ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ေမလမွ ဩဂုတ္လအထိ ေလးလတာကာလအတြင္း ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ရွမ္းျပည္နယ္၊ ကရင္ျပည္နယ္နဲ႕ မြန္ျပည္နယ္ေတြမွာ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္နဲ႕ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ေတြအၾကား တိုက္ပြဲေပါင္း ၆၀ ေက်ာ္ျဖစ္ပြါးခဲ့တယ္လို႕ သိရပါတယ္၊

ျပည္တြင္းစစ္ေၾကာင့္ ႏွစ္ဘက္တပ္ေတြ ေသေၾကပ်က္စီးၾက၊ ဒဏ္ရာရၾကသလို တိုင္းရင္းသားျပည္သူေတြအမ်ားၾကီး အတိဒုကၡေရာက္ၾကရပါတယ္၊ ျပည္တြင္းစစ္မွာ ၾကားညပ္ျပီး ေသဆုံးခဲ့ၾကရတဲ့ အျပစ္မဲ့တိုင္းရင္းသားျပည္သူေတြ ေသာင္းနဲ႕ခ်ီျပီး ရွိမယ္လို႕ ခန္႕မွန္းရပါတယ္၊ ေနအိမ္ရပ္ရြာကို စြန္႕ခြါထြက္ေျပးၾကရတဲ့ ဒုကၡသည္ေပါင္း သုံးသိန္းခြဲေက်ာ္ရွိျပီး ရြာပုံးရြာေရွာင္ေတြမွာ ခိုေအာင္းေနထိုင္ရတဲ့ ျပည္သူေတြ ေလးသိန္း ေျခာက္ေသာင္းေက်ာ္ရွိပါတယ္၊ ဒီတိုင္းရင္းသားျပည္သူေတြရဲ့ ဘဝဟာ တိုက္ပြဲေတြျဖစ္ေနတုန္းမွာ အဆိုးဝါးဆုံးခံစားခဲ့ၾကရသလို တိုက္ပြဲေတြ ရပ္နားထားေတာ့လည္း အဆုံးဆုံးဘဝက မလြတ္ေျမာက္ႏိုင္ၾကပါ၊ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးက မခိုင္မာတာမို႕ ႏွစ္ဘက္တပ္မ်ားက လက္နက္၊ ရိကၡာ၊ စစ္သည္စုေဆာင္းၾကတဲ့အခါ ဒီျပည္သူေတြအေပၚပဲ ဒဏ္ပိလာတာပါ၊ အဓမၼဆက္ေၾကးေကာက္ခံမႈ၊ အဓမၼလုပ္အားေပးခိုင္းေစမႈ၊ အဓမၼစစ္သားစုေဆာင္းမႈ၊ အဓမၼဖမ္းဆီးအႏိုင္က်င့္ သတ္ျဖတ္မႈေတြကို ဒီတိုင္းရင္းသားျပည္သူေတြပဲ ဆက္လက္ခံစားေနၾကရတာပါ၊

အစိုးရကေတာ့ အစီအစဥ္အတိုင္း ေအာက္တိုဘာလထဲမွာ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ ဦးေဆာင္တဲ့ တစ္ႏိုင္ငံလုံးအတိုင္းအတာျဖင့္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးစာခ်ဳပ္လက္မွတ္ေရးထိုးပြဲကို တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ား အားလုံးမတက္ေရာက္ရင္ေတာင္မွ မျဖစ္မေနက်င္းပပါလိမ့္မယ္၊ ဖက္ဒရယ္ေကာင္စီကလည္း တက္မယ္၊ မတက္ဘူးဆိုတာကို သေဘာထားမေပးႏိုင္ေသးဘူး ဆိုတဲ့ အဆင့္ကေန စက္တင္ဘာလကုန္မွာ က်င္းပမည့္ ဖက္ဒရယ္ေကာင္စီရဲ့ အလုပ္အမႈေဆာင္အစည္းအေဝးမွာ ေဆြးေႏြးဆုံးျဖတ္မယ္လို႕ အေထြေထြအတြင္းေရးမႉး ႏိုင္ဟံသာက စက္တင္ဘာလ ၁၅ ရက္ေန႕မွာ ေျပာပါတယ္၊ ေသခ်ာတာက ေအာက္တိုဘာလက္မွတ္ေရးထိုးပြဲကို ဖက္ဒရယ္ေကာင္စီအဖြဲ႕ဝင္ လက္နက္ကိုင္တပ္မ်ား အားလုံးမဟုတ္ေတာင္ ကရင္အမ်ိဳးသားအစည္းအရုံး (KNU) နဲ႕ ဖက္ဒရယ္ေကာင္စီအဖြဲ႕ဝင္အခ်ိဳ႕၊ ဖက္ဒရယ္ေကာင္စီမွာမပါတဲ့ ရွမ္းျပည္နယ္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးေကာင္စီ (RCSS) အပါအဝင္ အျခားတိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အေတာ္မ်ားမ်ား တက္ေရာက္ၾကပါလိမ့္မယ္၊ ဒါေပမည့္ အဲဒီ လက္မွတ္ေရးထိုးပြဲေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အမွန္တကယ္ပဲ ေသနတ္သံေတြ ရပ္စဲသြားမွာလား၊ က်ေနာ္ကေတာ့ သံသယရွိေနဆဲပါ၊

အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး ရွည္ၾကာ ခိုင္မာဖို႕

ႏွစ္ဘက္စစ္တပ္မ်ား ျငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးဖို႕ အပစ္အခတ္ရပ္စဲၾကတဲ့အခါ ဒီအပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးကို ကာလရွည္ၾကာထိန္းသိမ္းဖို႕အတြက္ အေရးတၾကီးလိုအပ္ခ်က္ ႏွစ္ခုရွိပါတယ္၊ (၁) ၾကားေနအဖြဲ႕အစည္းမ်ား သို႕မဟုတ္ ႏွစ္ဘက္ပူးတြဲေကာ္မီတီဖြဲ႕စည္းျပီး အပစ္အခတ္ရပ္စဲမႈကို ေစာင့္ၾကပ္ထိန္းသိမ္းေရးနဲ႕ (၂) ႏိုင္ငံေရးအရ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးအေျဖရွာေရး တို႕ျဖစ္ၾကပါတယ္၊ လက္ရွိ ျမန္မာ့ျငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ အဆိုပါအေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္ႏွစ္ခုစလုံး လစ္ဟာေနပါတယ္၊

ၾကားေနအဖြဲ႕အစည္းမ်ားနဲ႕ သို႕မဟုတ္ ႏွစ္ဘက္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားနဲ႕ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းကိုယ္စားလွယ္မ်ားပါဝင္တဲ့ "အပစ္အခတ္ရပ္စဲမႈ ေစာင့္ၾကပ္ထိန္းသိမ္းေရးေကာ္မီတီ" တစ္ရပ္ဖြဲ႕စည္းဖို႕လိုအပ္ပါတယ္၊ ဒီေကာ္မီတီက ႏွစ္ဘက္စစ္တပ္မ်ားရဲ့ တပ္ေနရာခ်ထားမႈ၊ တပ္ေရြ႕လ်ားမႈ ေတြကို ႏွစ္ဘက္သေဘာတူညီထားတဲ့အတိုင္း ထိန္းသိမ္းေအာင္ ေစာင့္ၾကပ္သတိေပးေနရမွာပါ၊ တစ္ဘက္နဲ႕ တစ္ဘက္ နားလည္မႈလြဲစရာ အေၾကာင္းရွိရင္လည္း စစ္ပြဲနဲ႕ မေျဖရွင္းပဲ ေကာ္မီတီက ၾကားဝင္ေျဖရွင္းေပးတာကို ႏွစ္ဘက္တပ္မ်ားက လိုက္နာရပါမယ္၊ အထူးသျဖင့္ စစ္မက္ျဖစ္ပြါးရာေနရာေဒသက တိုင္းရင္းသားျပည္သူေတြရဲ့ လံုျခံုေရးနဲ႕ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈအကူအညီမ်ား ရရွိေစေရးကိုလည္း ဒီေကာ္မီတီက တာဝန္ယူရမွာပါ၊ ႏွစ္ဘက္တပ္ေတြက သတ္မွတ္ထားတဲ့ စည္းကမ္းေတြ မခ်ိဳးေဖာက္ေအာင္ ေစာင့္ၾကပ္ကြပ္ကဲဖို႕ တာဝန္ရွိသလို ႏွစ္ဘက္တပ္မ်ား နားလည္မႈရွိလာခ်ိန္၊ တစ္ဘက္မွာလည္း ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ား အေတာ္ခရီးေရာက္ေနခ်ိန္မွာ ႏွစ္ဘက္စစ္တပ္မ်ား ျမႇဳတ္ႏွံထားတဲ့ ေျမျမဳတ္မိုင္းေတြကို စနစ္တက်ရွင္းလင္းဖို႕၊ ဒုကၡသည္မ်ားကို ေနရပ္ေဒသ ျပန္ပို႕ႏိုင္ဖို႕၊ ဒုကၡသည္မ်ားရဲ့ ဘဝျပန္လည္တည္ေဆာက္ေရးမ်ားကိုလည္း ကူညီဖို႕ ဒီေကာ္မီတီမွာ တာဝန္ရွိပါတယ္၊

ႏွစ္ဘက္စစ္တပ္မ်ားမွာလည္း သတ္မွတ္ထားတဲ့ က်င့္ဝတ္ေတြကို လိုက္နာရမွာပါ၊ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္က အခုတေလာမွာ အပစ္အခတ္ရပ္စဲထားတဲ့ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ားနဲ႕ ပါတ္သက္တဲ့ မူဝါဒ (၆) ခ်က္ကို ခ်မွတ္ထားတယ္လို႕ ဆိုပါတယ္၊ အဲဒီမူဝါဒေတြက (၁) လူမသတ္ရန္၊ (၂) အဓမၼ တပ္သားစုေဆာင္းျခင္း မျပဳရန္ႏွင့္ ဆက္ေၾကး မေကာက္ရန္၊ (၃) တပ္ေနရာသစ္ တိုးခ်ဲ႕ တည္ေဆာက္ျခင္း မျပဳရန္၊ (၄) မဟာမိတ္ တပ္ဖြဲ႔မ်ားအတြင္းသို႔ အပစ္ရပ္ထားေသာ အဖြဲ႔မွ တပ္သားမ်ား ထည့္သြင္း တိုက္ခိုက္ျခင္း မျပဳရန္၊ (၅) အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းတြင္ ၀င္ေရာက္ စြက္ဖက္ျခင္း မျပဳရန္ႏွင့္ (၆) တပ္မေတာ္၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ ေအာက္ရွိ ျပည္သူ႔စစ္ တပ္ဖြဲ႔မ်ားကို တိုက္ခိုက္ျခင္း မျပဳရန္တို႔ ျဖစ္ၾကပါတယ္၊ ျဖစ္သင့္တာက အဲဒီလို စည္းကမ္းခ်က္ေတြ (Military Code of Conduct) ကို ႏွစ္ဘက္တပ္ဖြဲ႕မ်ား သေဘာတူခ်မွတ္ရမွာ ျဖစ္ျပီး ႏွစ္ဘက္တပ္ဖြဲ႕မ်ားက လိုက္နာရမွာ ျဖစ္ပါတယ္၊ လိုက္နာမႈရွိမရွိကိုလည္း  "အပစ္အခတ္ရပ္စဲမႈ ေစာင့္ၾကပ္ထိန္းသိမ္းေရးေကာ္မီတီ" က ေစာင့္ၾကပ္ေလ့လာေနရမွာပါ၊ တစ္ဘက္သတ္ခ်မွတ္တဲ့ စည္းကမ္းမ်ား မျဖစ္သင့္ပါ၊

ေနာက္ထပ္အေရးတၾကီးလိုအပ္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ား က်င္းပေရးကလည္း အခုအခ်ိန္အထိ ဇေဝဇဝါ ျဖစ္ဆဲပါ၊ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ားက်င္းပဖို႕အတြက္ အစိုးရဘက္မွာ စနစ္တက် ျပင္ဆင္ထားတာမရွိသလို တိုင္းရင္းသားအင္အားစုမ်ားက တင္ျပတဲ့ အစီအစဥ္ကိုလည္း အစိုးရက အျပည့္အဝလက္မခံပါ၊ ေအာက္တိုဘာ လက္မွတ္ေရးထိုးပြဲအျပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲေတြကို ဦးသိန္းစိန္အစိုးရက ဆက္လက္ဦးေဆာင္ေဆြးေႏြးမွာလား၊ လႊတ္ေတာ္နဲ႕ ဆက္ေဆြးေႏြးၾကဆိုျပီး တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ေတြကို လႊတ္ေတာ္လက္ထဲ ထားခဲ့မွာလား၊ ဒါမွမဟုတ္ အစိုးရနဲ႕ လႊတ္ေတာ္ ပူးေပါင္းျပီး တိုင္းရင္းသားေတြနဲ႕ ေဆြးေႏြးမွာလား၊ ေဆြးေႏြးပြဲေတြက်င္းပရင္ အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ ၾကာမလဲ၊ အဆင့္ ဘယ္ႏွစ္ဆင့္ရွိမလဲ၊ က်ေနာ္တို႕ ဘာမွမသိရပါ၊

အခုလို အဓိကလိုအပ္ခ်က္ၾကီးႏွစ္ခုျဖစ္တဲ့ "အပစ္အခတ္ရပ္စဲမႈ ေစာင့္ၾကပ္ထိန္းသိမ္းေရးေကာ္မီတီ" နဲ႕ "တိက်ခိုင္မာေသာ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲလုပ္ငန္းစဥ္" မ်ားမပါရွိေသးတဲ့ တစ္ႏိုင္ငံလုံးအတိုင္းအတာနဲ႕ အပစ္အခတ္ရပ္စဲမႈဟာ အမွန္တကယ္ရွည္ၾကာပါ့မလား၊ ခိုင္မာပါ့မလား၊ က်ေနာ္ သံသယရွိမိပါတယ္၊

ဆက္ပါဦးမယ္၊

ေလးစားစြာ၊

ေအာင္ဒင္
စက္တင္ဘာ ၁၆၊ ၂၀၁၃

Burma's Parliament Watch Part 39

(ျပည္သူ႕ေခတ္ဂ်ာနယ္၊ အတြဲ ၄၊ အမွတ္ ၁၆၇၊ ေအာက္တိုဘာလ ၁၇ ရက္၊ ၂၀၁၃၊ စာမ်က္ႏွာ ၁၈၊ ၃၂)

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္ကို အနီးၾကည့္ အေ၀းၾကည့္

ေအာင္ဒင္

အပိုင္း (၃၉) လႊတ္ေတာ္ႏွင့္ ျပည္သူမ်ား၏ သိပိုင္ခြင့္ (Right to Know) (က)

ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံေတြမွာ ျပည္သူလူထုဟာ အာဏာရွင္ေခတ္ကလို အေမွာင္ထုထဲမွာ အေၾကာက္တရားနဲ႕ အမိန္႕နာခံေနရတာမ်ိဳး မရွိသင့္ေတာ့ပါ၊ ျပည္သူလူထုဟာ အေျခခံလူ႕အခြင့္အေရးေတြကို ခံစားပိုင္ခြင့္ရွိသလို လႊတ္ေတာ္ကလည္း ျပည္သူလူထုရဲ့ အေျခခံလူ႕အခြင့္အေရးေတြကို အကာအကြယ္ေပးတဲ့ ဥပေဒေတြ ေရးဆြဲ ျပ႒န္းရပါတယ္၊ ျပည္သူလူထုဟာ လြတ္လပ္စြာ ေရးသားခြင့္၊စည္းရုံးခြင့္၊ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးခြင့္၊ ဖြဲ႕စည္းခြင့္၊ ကိုးကြယ္ခြင့္၊ စီတန္းလွည့္လည္ခြင့္၊ သြားလာေနထိုင္ခြင့္ေတြ ရွိရမွာျဖစ္သလို တိုင္းျပည္တစ္ခုလုံးနဲ႕သက္ဆိုင္တဲ့ ကိစၥေတြကို သိပိုင္ခြင့္လည္း ရွိရမွာျဖစ္ပါတယ္၊ တိုင္းျပည္ကို အုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ အစိုးရ အဖြဲ႕ဝင္မ်ား၊ တရားသူၾကီးမ်ား၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားရဲ့ ေနာက္ေၾကာင္းသမိုင္းနဲ႕ ပိုင္ဆိုင္မႈေတြ၊ အစိုးရက ျပည္ပႏိုင္ငံမ်ား၊ ျပည္ပကုမၸဏီမ်ားနဲ႕ ခ်ဳပ္ဆိုထားတဲ့ စာခ်ဳပ္ေတြ၊ တိုင္းျပည္ဘဏၰာကို ခြဲေဝသုံးစြဲပံုေတြ၊ ႏိုင္ငံေတာ္မွ ရရန္၊ ေပးရန္တာဝန္ရွိေငြ၊ စသျဖင့္ အာဏာရွင္ေခတ္က လူထုမသိေအာင္ တားျမစ္ပိတ္ပင္ထားတဲ့ တိုင္းျပည္အေရးကိစၥေတြကို ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံတစ္ခုက ျပည္သူေတြ သိခြင့္ရွိရပါမယ္၊ အဲဒီလို ျပည္သူလူထု သိသင့္တာကို သိခြင့္ေပးရမည့္ ဥပေဒမ်ိဳးကို ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္က ျပ႒န္းသင့္ပါတယ္၊ ဒီေဆာင္းပါးမွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ျပ႒န္းက်င့္သုံးေနတဲ့ "သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားလြတ္လပ္ခြင့္ဆိုင္ရာ ဥပေဒ" (Freedom of Information Act/ FOIA) ကို တင္ျပခ်င္ပါတယ္၊ အစိုးရရဲ့ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ (Transparency) ကို သက္ေသျပတဲ့၊ ျပည္သူလူထုရဲ့ သိပိုင္ခြင့္ (Right to Know) ကို အာမခံခ်က္ေပးတဲ့ ဥပေဒပါ၊

"သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားလြတ္လပ္ခြင့္ဆိုင္ရာ ဥပေဒ"

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ "သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားလြတ္လပ္ခြင့္ဆိုင္ရာ ဥပေဒ" (FOIA) ကို ၁၉၆၅ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၁၃ ရက္ေန႕မွာ အထက္လႊတ္ေတာ္က အတည္ျပဳ၊ ၁၉၆၆ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၂၀ ရက္ေန႕မွာ ေအာက္လႊတ္ေတာ္က အတည္ျပဳျပီး သမၼတၾကီး လင္ဒန္ဂြၽန္ဆင္က ၁၉၆၆ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၄ ရက္ေန႕မွာ လက္မွတ္ေရးထိုးအတည္ျပဳပါတယ္၊ အဲဒီေနာက္ တစ္ႏွစ္အၾကာ ၁၉၆၇ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၄ ရက္ေန႕ကစျပီး ဒီဥပေဒ စတင္အသက္ဝင္ပါေတာ့တယ္၊ ဒီဥပေဒရဲ့ အဓိကဖြင့္ဆို ျပ႒န္းခ်က္ကေတာ့ "ႏိုင္ငံသားတိုင္းမွာ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရရဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ၊ မွတ္တမ္းေတြကို ေလ့လာခြင့္ရွိျပီး အဲဒီလို ေလ့လာခြင့္ေပးဖို႕ အစိုးရထံ တိုက္႐ိုက္ေတာင္းဆိုႏိုင္တယ္၊ တကယ္လို႕ အစိုးရက ျငင္းဆန္ရင္ ျပည္ေထာင္စုတရားရုံးကို ေလွ်ာက္ထားျပီး ျပည္ေထာင္စုတရားရုံးမွ အစိုးရကို ေတာင္းဆိုတဲ့မွတ္တမ္းေတြကို ေလ့လာခြင့္ေပးဖို႕ အမိန္႕ထုတ္ျပန္ေစႏိုင္တယ္" လို႕ ျဖစ္ပါတယ္၊ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရရဲ့ ဝန္ၾကီး႒ာနမ်ားအားလုံးဟာ ျပည္သူလူထုသိခ်င္တဲ့ မွတ္တမ္းမ်ားကို ဥပေဒမွာ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ခြၽင္းခ်က္ ကိုးမ်ိဳးနဲ႕ အထူးဥပေဒ သုံးခုနဲ႕ ကန္႕သတ္ထားတဲ့ အစိုးရလွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္မ်ားကလြဲရင္ မွတ္တမ္းအားလုံးကို ျဖစ္ေစ၊ မွတ္တမ္းမ်ားရဲ့ တစိတ္တပိုင္းကိုျဖစ္ေစ အခ်ိန္မီထုတ္ျပန္ေပးရမယ္လို႕လည္း ျပ႒န္းထားပါတယ္၊ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္၊ အစိုးရနဲ႕ ဗဟိုတရားရုံးခ်ဳပ္တို႕အားလုံးက ဒီဥပေဒကို ဒီမိုကေရစီစနစ္ရဲ့ အေရးအၾကီးဆုံးေသာ အစိတ္အပိုင္း (Vital Part of Democracy) အျဖစ္ ေလးစားလိုက္နာၾကပါတယ္၊

ဒီဥပေဒျပ႒န္းဖို႕ ၾကိဳးစားရာမွာလည္း အေခ်အတင္ေဆြးေႏြးျငင္းခုန္မႈေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္၊ အစိုးရရဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြအားလုံးကို အမ်ားျပည္သူသိခြင့္ရွိရမယ္လို႕ ယံုၾကည္ၾကသူေတြနဲ႕ ပုဂိၢဳလ္ေရးအက်ိဳးစီးပြါးကို ကာကြယ္ဖို႕နဲ႕ တိုင္းျပည္အတြက္အတိမ္းအေစာင္းမခံႏိုင္တဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးကို ကာကြယ္ဖို႕ အစိုးရရဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္အခ်ိဳ႕ဟာ အမ်ားျပည္သူသိခြင့္မရွိပဲ လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္အျဖစ္နဲ႕ ထိန္းသိမ္းရမယ္လို႕ ယံုၾကည္ၾကသူေတြပါ၊ ဒီျငင္းခံုေဆြးေႏြးမႈကေန ထြက္ေပၚလာတဲ့ အေျဖကေတာ့ "သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ဆိုင္ရာ ဥပေဒ" နဲ႕ အဲဒီ ဥပေဒမွာပါဝင္တဲ့ “ခြၽင္းခ်က္ ကိုးမ်ိဳး”ပါ၊  အစိုးရရဲ့ လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္အျဖစ္ထိန္းသိမ္းထားဖို႕ ခြင့္ျပဳတဲ့ မွတ္တမ္း ကိုးမ်ိဳးက ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္ပါတယ္၊

(၁) ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးႏွင့္ ႏိုင္ငံျခားေရးရာမူဝါဒမ်ား၏ အက်ိဳးအတြက္ ႏိုင္ငံေတာ္လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္အျဖစ္ ထိန္းသိမ္းရန္လိုအပ္သည္ဟု သမၼတ၏ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးရာအမိန္႕မ်ား (Presidential Executive Order) ျဖင့္ညြန္ၾကားထားေသာ မွတ္တမ္းမ်ား၊ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ၏ ညႊန္ၾကားခ်က္ျဖင့္ ထိပ္တန္းလွ်ိဳ႕ဝွက္ဟု သတ္မွတ္ေသာ မွတ္တမ္းမ်ား၊

(၂) အစိုးရ႒ာနအတြင္း ဝန္ထမ္းေရးရာႏွင့္ ဌာနမ်ား၏ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ားႏွင့္သာ သက္ဆိုင္ေသာ မွတ္တမ္းမ်ား၊

(၃) အျခားေသာ ျပည္ေထာင္စုအထူးဥပေဒမ်ားျဖင့္ ျပည္သူလူထုအားခ်ျပရန္မသင့္ဟု အကာအကြယ္ေပးထားေသာ မွတ္တမ္းမ်ား၊

(၄) အစိုးရ၏ စီးပြါးေရးဆိုင္ရာ လွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္မ်ား (Trade Secrets) ကူးသန္းေရာင္းဝယ္ေရး သို႕မဟုတ္ ေငြေရးေၾကးေရးဆိုင္ရာ လွ်ိဳ႕ဝွက္မွတ္တမ္းမ်ား (Confidential Commercial or Financial Information)၊

(၅) တရားစီရင္ေရးဆိုင္ရာအခြင့္အေရးမ်ား (Legal Privileges) ျဖင့္အကာအကြယ္ေပးထားသည့္ အစိုးရ၏ ႒ာနတစ္ခု အတြင္း သို႕မဟုတ္ ႒ာနမ်ားအၾကား ဆက္သြယ္မႈမ်ား၊

(၆) အျခားေသာ ပုဂိၢဳလ္တစ္ေယာက္၏ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာလြတ္လပ္ခြင့္ကို ထိခိုက္ေစႏိုင္သည့္ သတင္းမွတ္တမ္းမ်ား၊

(၇) တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးႏွင့္ ပါတ္သက္ျပီး ေအာက္ပါထိခိုက္မႈမ်ားကို ျဖစ္ေစႏိုင္သည့္ မွတ္တမ္းမ်ား၊

က၊ အစိုးရ၏ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားကို အေႏွာက္အယွက္အဟန္႕အတားျဖစ္ေစႏိုင္သည္ဟု ယံုၾကည္ႏိုင္ေသာ အေၾကာင္းရွိလ်င္

ခ၊ ပုဂိၢဳလ္တစ္ေယာက္၏ မွ်တစြာ တရားစီရင္ခံပိုင္ခြင့္ ႏွင့္ ဘက္မလိုက္ေသာ တရားစီရင္ေရးကို ဆုံးရွုံးေစႏိုင္သည္ဟု ယူဆရန္အေၾကာင္းခိုင္မာလ်င္

ဂ၊ ပုဂိၢဳလ္တစ္ေယာက္၏ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာလြတ္လပ္ခြင့္ကို မလိုလားအပ္ပဲ ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္သည္ဟု ယံုၾကည္ရန္အေၾကာင္းရွိလ်င္

ဃ၊ အစိုးရ၏ လွ်ိဳ႕ဝွက္သတင္းအရင္းအျမစ္မ်ားေပါက္ၾကားႏိုင္သည္ဟု ယံုၾကည္ရန္အေၾကာင္းရွိလ်င္

င၊ အစိုးရ၏ ေဆာင္ရြက္ေနဆဲ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးဆိုင္ရာ နည္းလမ္း၊ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ားႏွင့္ တရားစြဲဆိုရန္ျပင္ဆင္မႈမ်ား ေပါက္ၾကားေစႏိုင္လ်င္၊

စ၊ ပုဂိၢဳလ္ တစ္ဦးတစ္ေယာက္၏ အသက္အနၲရာယ္ႏွင့္ ဘဝကို ထိခိုက္နစ္နာေစႏိုင္သည္ဟု ယံုၾကည္ရန္အေၾကာင္းရွိလ်င္

(၈) အစိုးရ၏ ေငြေရးေၾကးေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ စီမံခန္႕ခြဲမႈဆိုင္ရာ မွတ္တမ္းမ်ား၊

(၉) ေရတြင္းေရကန္မ်ားႏွင့္ ေရအရင္းအျမစ္မ်ား၏ ေျမျပင္ေပၚတြင္တည္ရွိမႈဆိုင္ရာ မွတ္တမ္းမ်ား၊

ဒီဥပေဒက ျပည္ေထာင္စုအဆင့္မွာ ျပ႒န္းထားတာျဖစ္လို႕ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရနဲ႕ပဲ သက္ဆိုင္ပါတယ္၊ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္မ်ားကလည္း သက္ဆိုင္ရာ ျပည္နယ္အစိုးရမ်ားနဲ႕ သက္ဆိုင္တဲ့ ျပည္နယ္အလိုက္ "သတင္းအခ်က္အလက္လြတ္လပ္ခြင့္ ဥပေဒ" မ်ား ျပ႒န္းအတည္ျပဳၾကပါတယ္၊ ဒီဥပေဒေတြမွာ ျပည္နယ္တစ္ခုခ်င္းရဲ့ အေျခအေနအလိုက္ ကြဲျပားမႈအနည္းငယ္ရွိၾကေပမည့္ အႏွစ္သာရကေတာ့အတူတူပါ၊ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရနဲ႕ ျပည္နယ္အစိုးရမ်ားဟာ ျပည္သူလူထုအေပၚ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိရပါမယ္၊ ျပည္သူလူထုကို အစိုးရရဲ့ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားကို အတတ္ႏိုင္ဆုံးအသိေပးရပါမယ္၊

ဘယ္လို သိခြင့္ေတာင္းသလဲ၊ ဘယ္သူက တာဝန္ခံေျဖရွင္းသလဲ

ဒီဥပေဒအရ ျပည္သူလူထုရဲ့ သိခြင့္ေတာင္းခံမႈကို ျပန္လည္ေျဖရွင္းေပးဖို႕ အဓိက တာဝန္ရွိသူက အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုသမၼတကိုယ္တိုင္ျဖစ္ပါတယ္၊ အေမရိကန္သမၼတက သူ႕ကိုယ္စား တာဝန္ယူဖို႕ ျပည္ေထာင္စုေရွ႕ေနခ်ဳပ္ကို တာဝန္လႊဲအပ္ျပီး တရားေရးဝန္ၾကီး႒ာနလက္ေအာက္မွာ "သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားဆိုင္ရာမူဝါဒေရးရာ ႒ာန" (Office of Information Policy/OIP) ကို ဖြဲ႕စည္းျပီး အစိုးရရဲ့ ဝန္ၾကီး႒ာနမ်ားအားလုံးဟာ "သတင္းအခ်က္အလက္လြတ္လပ္ခြင့္ဆိုင္ရာဥပေဒ" အရ ျပည္သူလူထုက ေတာင္းခံလာတဲ့ သတင္းမွတ္တမ္းေတြကို မွန္မွန္ကန္ကန္၊ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ထုတ္ျပန္ေပးေစဖို႕ ၾကီးၾကပ္စီမံပါတယ္၊ လက္ရွိသမၼတ အိုဘားမားက သူ႕ရဲ့အစိုးရကို အပြင့္လင္းဆုံးအစိုးရျဖစ္ေစရမယ္လို႕ ကတိကဝတ္ျပဳထားသူပါ၊ ဒါေၾကာင့္ အေမရိကန္အစိုးရ႒ာနမ်ားအားလုံးကို ဒီ "သတင္းအခ်က္အလက္လြတ္လပ္ခြင့္ ဥပေဒ" ရဲ့ အႏွစ္သာရနဲ႕ စိတ္ဓာတ္ကို အျမင့္မားဆုံး ထိန္းသိမ္းၾကျပီး ျပည္သူလူထုရဲ့ စံုစမ္းေမးျမန္းမႈေတြကို အထိေရာက္ဆုံးျပန္ၾကားဖို႕ ညႊန္ၾကားထားပါတယ္၊

ဒီေတာ့ အေမရိကန္ျပည္သူတစ္ေယာက္က သူသိခ်င္တဲ့ အစိုးရရဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ဘယ္လို ေတာင္းခံမလဲ၊ ပထမဆုံးေတာ့ သူလိုခ်င္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြဟာ ဘယ္ဝန္ၾကီး႒ာနမွာ ရွိမလဲ၊ ဘယ္႒ာနနဲ႕ သက္ဆိုင္မလဲ၊ ဆိုတာ အေသအခ်ာသိဖို႕လိုပါတယ္၊ ဒုတိယအေနနဲ႕ ကိုယ္သိခ်င္တဲ့ သတင္းမွတ္တမ္းေတြဟာ ဘယ္လိုေခါင္းစဥ္ေအာက္မွာရွိႏိုင္မလဲ၊ ဘယ္လို ဖြင့္ဆိုရွင္းျပမလဲ၊ ဘယ္လိုအေၾကာင္းအရာလဲ၊ စတာေတြကိုလဲ အေသအခ်ာသိဖို႕လိုအပ္ပါတယ္၊ ျပီးေတာ့မွ သက္ဆိုင္ရာ႒ာနရဲ့ ဝက္ဆိုက္ကို သြားၾကည့္ျပီး "သတင္းအခ်က္အလက္လြတ္လပ္ခြင့္ဥပေဒ" အရ သိခြင့္ေတာင္းခံတာကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းတဲ့ တာဝန္ခံ႒ာနရဲ့ ဆက္သြယ္ရမည့္ စာတိုက္လိပ္စာ၊ အီးေမးလိပ္စာ၊ တယ္လီဖုန္းနံပါတ္၊ ဖက္စ္နံပါတ္ စတာေတြကို ရွာေဖြရပါမယ္၊ တခါ ကိုယ္သိခ်င္တဲ့ မွတ္တမ္းကို ဘယ္လိုပံုစံနဲ႕ ရယူခ်င္တာလည္း၊ အီးေမးနဲ႕လား၊ စာတိုက္ကပို႕ေပးေစခ်င္သလား၊ စသျဖင့္ေပါ့၊ အဲဒါေတြ ျပင္ဆင္ျပီးေတာ့မွ သက္ဆိုင္ရာ ႒ာနကိုသက္ဆိုင္ရာလိပ္စာအတိုင္း သိခ်င္တဲ့ မွတ္တမ္းေတြကို သိခြင့္ေတာင္းတဲ့ စာတစ္ေစာင္ေပးပို႕႐ံုပါပဲ၊ အဲဒီစာမွာ တစ္ဘက္က ျပန္လည္ဆက္သြယ္ရမည့္ မိမိရဲ့ လိပ္စာအျပည့္အစံုလည္းပါဝင္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္၊

မ်ားေသာအားျဖင့္ သတင္းအခ်က္အလက္ေတာင္းခံသူက အမွန္တကယ္သက္ဆိုင္တဲ့ ႒ာနကို ရွင္းလင္းတဲ့ ေဖာ္ျပခ်က္နဲ႕ ေတာင္းခံတာျဖစ္လ်င္ သက္ဆိုင္ရာ႒ာနက တစ္လအတြင္း တုန္႕ျပန္ရပါတယ္၊ 

တစ္ခါတစ္ရံမွာ သတင္းအခ်က္အလက္ေတာင္းခံမႈေတြက မ်ားလြန္းလို႕ တစ္လနဲ႕ မလံုေလာက္ဘူးဆိုရင္၊ ဒါမွမဟုတ္ သတင္းေတာင္းခံခ်က္အခ်ိဳ႕ဟာ ခြၽင္းခ်က္မ်ားနဲ႕ အက်ဳံးဝင္၊မဝင္ စစ္ေဆးေနရတာေၾကာင့္ အခ်ိန္တစ္လနဲ႕ မလံုေလာက္ရင္၊ သက္ဆိုင္ရာ႒ာနက သတင္းေတာင္းခံသူကို ဆက္သြယ္ျပီး အက်ိဳးအေၾကာင္းရွင္းျပလို႕ ေနာက္ထပ္ရက္တိုးေပးဖို႕ ေတာင္းပန္ပါလိမ့္မယ္၊ တကယ္လို႕ သတင္းမွတ္တမ္းေတာင္းခံသူက မသက္ဆိုင္တဲ့ ႒ာနကို ဆက္သြယ္မိတာဆိုရင္ေတာ့ ပိုျပီးၾကာပါလိမ့္မယ္၊

တကယ္လို႕ ႒ာနတစ္ခုခုဟာ "FOIA" အရ ျပည္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္က၊ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုခုက သတင္းအခ်က္အလက္ေတာင္းခံတာကို ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိနဲ႕ ေႏွာင့္ေႏွးၾကန္႕ၾကာေစမယ္၊ တုန္႕ျပန္ဖို႕ ပ်က္ကြက္မယ္၊ သို႕မဟုတ္ အေၾကာင္းျပခ်က္မခိုင္လံုပဲ ျငင္းပယ္မယ္ ဆိုရင္ အဲဒီ႒ာနက သက္ဆိုင္ရာ တာဝန္ခံပုဂိၢဳလ္မွာ အျပစ္ရွိတယ္၊ အေရးယူရမယ္လို႕လည္း ဥပေဒမွာ ျပ႒န္းထားပါေသးတယ္၊ တကယ္လို႕ သတင္းအခ်က္အလက္ေတာင္းခံသူက သက္ဆိုင္ရာ႒ာနဟာ လံုေလာက္တဲ့အခ်ိန္အတြင္းမွာ သတင္းထုတ္ျပန္မေပးပဲ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိ သတင္းကိုထုတ္ျပန္ေပးဖို႕ ပ်က္ကြက္ေနတယ္လို႕ ယံုၾကည္ရန္အေၾကာင္းရွိလ်င္ ျပည္ေထာင္စုတရားရုံးတစ္ခုကို ဦးတိုက္ေလွ်ာက္ထားႏိုင္ပါတယ္၊ အဲဒီအခါ တရားရုံးက ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ကို အထူးစံုစမ္းသူ (Special Counsel) တစ္ေယာက္ခန္႕အပ္ျပီး သက္ဆိုင္ရာဝန္ထမ္းမွာ အျပစ္ရွိမရွိ၊ အေရးယူရန္လို၊ မလို စံုစမ္းစစ္ေဆးေစပါတယ္၊ သက္ဆိုင္ရာဝန္ထမ္းဟာ အမွန္တကယ္ပဲ ေတာင္းဆိုတဲ့ သတင္းမွတ္တမ္းကို ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိ ထိန္ခ်န္တာ၊ ေႏွာင့္ေႏွးတာ၊ ျငင္းပယ္တာမွန္ေၾကာင္းေတြ႕ရွိရလ်င္ အထူးစံုစမ္းသူရဲ့ အၾကံေပးခ်က္အတိုင္း သက္ဆိုင္ရာဝန္ထမ္းကို ႒ာနဆိုင္ရာစည္းကမ္းမ်ားအရ အေရးယူပါတယ္၊ ေတာင္းဆိုထားတဲ့ မွတ္တမ္းမ်ားကိုလည္း အျမန္ဆုံး ထုတ္ျပန္ေပးရပါတယ္၊

သမၼတ အိုဘားမားက ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ကစျပီး သမၼတတာဝန္ထမ္းေဆာင္တာပါ၊ သူ႕လက္ထက္ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၁၂ ခုႏွစ္အတြင္းမွာ ျပည္သူလူထုရဲ့ FOIA ကို အသုံးျပဳျပီး သတင္းအခ်က္အလက္ေတာင္းခံမႈမ်ားဟာ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္မွာ ၆၀၅,၄၉၁၊ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာ ၅၅၇,၈၂၅၊ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္မွာ ၅၉၇,၄၁၅၊ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွာ ၆၄၄,၁၆၅၊ နဲ႕ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္မွာ ၆၅၁,၂၅၄ ရွိခဲ့ပါတယ္၊ ဒါကိုၾကည့္ျခင္းျဖင့္ အေမရိကန္ျပည္သူမ်ားဟာ "FOIA" ဥပေဒကို ထိထိေရာက္ေရာက္အသုံးခ်ၾကတယ္ဆိုတာ ထင္ရွားပါတယ္၊ အစိုးရဘက္က တုန္႕ျပန္မႈကို ၾကည့္ရင္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္မွာ သတင္းအခ်က္အလက္ေတာင္းခံမႈေပါင္း ၆၅၁,၂၅၄ ရွိတဲ့အထဲက မွတ္တမ္းေပါင္း ၂၃၄,၀၄၉ ခု ကို အျပည့္အဝထုတ္ျပန္ေပးခဲ့ျပီး ၂၀၀,၂၀၉ ခုကို တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းထုတ္ျပန္ေပးခဲ့ပါတယ္၊ မွတ္တမ္း ၃၀,၇၂၇ခုကိုေတာ့ ခြၽင္းခ်က္မ်ားအျဖစ္နဲ႕ ထုတ္ျပန္ေပးဖို႕ ျငင္းဆိုခဲ့ပါတယ္၊ မတုန္႕ျပန္ႏိုင္ေသးတာေတြလည္း ရွိပါတယ္၊ ဒါကိုၾကည့္ရင္လည္း အေမရိကန္အစိုးရဟာလည္း "FOIA" ကို အျပည့္အဝလိုက္နာျပီး ျပည္သူလူထုကို သိခြင့္ေပးႏိုင္သမွ်ေပးေနတယ္ဆိုတာ ထင္ရွားပါတယ္၊ ျပည္သူလူထုကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ အစိုးရမွန္သမွ်ဟာ ျပည္သူလူထုရဲ့ အစစ္အေဆးကို ခံႏိုင္ရဲရပါမယ္၊

ဆက္ပါဦးမယ္၊

ေလးစားစြာ၊

ေအာင္ဒင္
ေအာက္တိုဘာ ၈၊ ၂၀၁၃

Moemaka's Interview, Oct 13, 2013

လႊတ္ေတာ္တြင္း လႊတ္ေတာ္ျပင္ပ လႈပ္ရွားမႈမ်ား အနီးၾကည့္ အေ၀းၾကည့္

http://moemaka.com/archives/38664

လႊတ္ေတာ္တြင္း လႊတ္ေတာ္ျပင္ပ လႈပ္ရွားမႈမ်ား အနီးၾကည့္ အေ၀းၾကည့္
ေအာင္ဒင္နဲ႔ ေမးခြန္းမ်ား၊ မိုုးမခ၊ ေအာက္တိုုဘာ ၁၃၊ ၂၀၁၃

အေမရိကန္ျပည္ေရာက္ ျမန္မာ့အေရးလႈပ္ရွားသူ၊ ၈၈ မ်ဳိးဆက္ ေက်ာင္းသားတဦးျဖစ္တဲ့ ကိုုေအာင္ဒင္နဲ႔ မိုုးမခ ေတြ႔ဆုုံေမးျမန္းထားသမွ်ကိုု တင္ဆက္လိုုက္ပါတယ္။

ေမး။    ။ ၂၀၁၂ က စျပီးေတာ့ လႊတ္ေတာ္တြင္း လႈပ္ရွားမယ္၊ လႊတ္ေတာ္ျပင္ လႈပ္ရွားမယ္လိုု႔ ေၾကြးေၾကာ္ၾက၊ သေဘာထားေတြ ထုုတ္ျပန္ၾက၊ ျပင္ဆင္လုုပ္ကိုုင္ခဲ့ၾကတယ္၊ အခုု ၂၀၁၃ ႏွစ္ကုုန္ခါနီးျပီ၊ လႊတ္ေတာ္ျပင္ပလႈပ္ရွားမႈေတြရဲ့ သက္ေရာက္မႈကိုု ေတြ႔ရပါသလား

ေျဖ။    ။ လႊတ္ေတာ္ျပင္ပလႈပ္ရွားမႈေတြကေတာ့ အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိ ေအာင္ျမင္တာေတြ႕ရပါတယ္၊ အလုပ္သမားသမဂၢေတြ ဖြဲ႕စည္းလႈပ္ရွားႏိုင္ၾကတာ၊ အလုပ္သမားထုကို အမွန္တကယ္ကိုယ္စားျပဳႏိုင္သူကို ေရြးခ်ယ္ျပီး ဂ်ီနီဗာ အလုပ္သမားညီလာခံကို ေစလႊတ္ႏိုင္တာ၊ ေတာင္သူလယ္သမားအဖြဲ႕အစည္းေတြ ေပၚေပါက္လာတာ၊ ၈၈မ်ိဳးဆက္ (ျငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ ပြင့္လင္း လူ႕အဖြဲ႕အစည္း) အပါအဝင္ အရပ္ဘက္လူ႕အဖြဲအစည္းေတြက ျပည္တြင္းျငိမ္းခ်မ္းေရးလႈပ္ရွားမႈမွာ တက္တက္ႂကြႂကြ ပါဝင္လႈပ္ရွားေနၾကတာ၊ ဒီအဖြဲ႕အစည္းေတြက ျပည္သူလူထုခံစားေနရတဲ့ ေန႕စဥ္ဒုကၡေတြကို ဝိုင္းဝန္းေျဖရွင္းေပးဖို႕ ၾကိဳးစားရင္း တစ္ဘက္ကလည္း ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ျပန္လည္ျပင္ဆင္ႏိုင္ေရး၊ မလိုလားအပ္တဲ့ ဥပေဒေတြ ဖ်က္သိမ္းေရး၊ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ အစိုးရနဲ႕ ဥပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္ကို ခ်ဥ္းကပ္စည္းရုံးေဆာင္ရြက္ေနတာ အားရစရာေကာင္းပါတယ္။

ေမး။    ။ ဒါဆိုုရင္ ထင္ထင္ရွားရွားျမင္ေတြ႔ရတဲ့ လႊတ္ေတာ္ျပင္ပလႈပ္ရွားမႈ ေအာင္ျမင္မႈေတြကိုု ေကာက္ႏုုတ္ျပႏိုုင္ပါသလား။

ေျဖ။    ။ ျပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္ကာလအတြင္း ထင္ထင္ရွားရွားျမင္ေတြ႕ရတဲ့ လႊတ္ေတာ္ျပင္ပ လႈပ္ရွားမႈမ်ားရဲ့ ေအာင္ျမင္မႈ (၆) ခုရွိပါတယ္၊

  

နံပါတ္ (၁) က ဧရာဝတီျမစ္ၾကီးရဲ့အစမွာ တရုတ္အစိုးရက ျမစ္ဆံုဆည္ၾကီးတည္ေဆာက္ဖို႕ၾကိဳးစားတာကို သမၼတသက္တမ္းတစ္ခုအတြင္း ရပ္ဆိုင္းထားႏိုင္တာ၊

(၂) ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားရွိေၾကာင္း အစိုးရက ဝန္ခံျပီး လက္က်န္ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားကို ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေဟာင္းမ်ားနဲ႕ ပူးတြဲစစ္ေဆးျပီး ျပန္လႊတ္ေပးေနရတာ၊

 (၃) ကခ်င္ျပည္နယ္က ျပည္တြင္းစစ္ေၾကာင့္ ဒုကၡေရာက္ေနရတဲ့ တိုင္းရင္းသားေတြထံ အကူအညီအေထာက္အပံ့ေတြ ေရာက္ေအာင္ပို႕ေပးႏိုင္ခဲ့တာ၊

(၄) အရပ္ဘက္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမ်ားရဲ့ တည္ရွိတိုးတက္မႈကို ဟန္႕တားကန္႕သတ္မည့္ “အသင္းအဖြဲ႕မ်ားဆိုင္ရာ ဥပေဒၾကမ္း” ကို တညီတညြတ္တည္းကန္႕ကြက္ျပီး ပိုျပီးေကာင္းတဲ့ ဥပေဒၾကမ္းတစ္ခုအျဖစ္ေရာက္ေအာင္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားနဲ႕ ေအာင္ျမင္စြာ ေဆြးေႏြးႏိုင္ခဲ့တာ၊

(၅) လက္ပန္းေတာင္းေတာင္ ေၾကးနီစီမံကိန္းနဲ႕ပါတ္သက္ျပီး စီမံကိန္းဖ်က္သိမ္းရတဲ့အထိ မျဖစ္တာေတာင္မွ စာခ်ဳပ္ကို ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္ကပိုျပီး အက်ိဳးအျမတ္ရေအာင္ ျပန္လည္ခ်ဳပ္ဆိုရတာ၊ နစ္နာေၾကးေတြပိုေပးရတာ၊ ဒါဏ္ရာရသံဃာေတာ္မ်ားကို အစိုးရက ေတာင္းပန္ရတာ၊

နံပါတ္ (၆) က ျပည္သူေတြရဲ့ ဆန္႕က်င္ကန္႕ကြက္မႈေတြေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတဝွမ္း စစ္အစိုးရနဲ႕ ခရိုနီေတြသိမ္းပိုက္ထားတဲ့ ေျမမ်ားနဲ႕ပါတ္သက္ျပီး ေျဖရွင္းေပးဖို႕ လႊတ္ေတာ္ကေန “အသိမ္းဆည္းခံေျမမ်ားကိစၥ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္” ဖြဲ႕ျပီး စံုစမ္းစစ္ေဆး ေျဖရွင္းေပးေနရတာ၊ ဒါေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံက အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားရဲ့ လႊတ္ေတာ္ျပင္ပလႈပ္ရွားမႈမ်ားရဲ့ ေအာင္ျမင္မႈေတြပါ၊

ေမး။    ။ ဒါဆိုုရင္ လႊတ္ေတာ္တြင္း၀င္တဲ့ လႈပ္ရွားမႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီးေတာ့ေကာ …

ေျဖ။    ။ လႊတ္ေတာ္အတြင္းလႈပ္ရွားမႈေတြကိုေတာ့ အားရစရာမေတြ႕ရေသးပါ၊ လႊတ္ေတာ္ကေန တိုင္းျပည္အတြက္အက်ိဳးရွိတဲ့ ဥပေဒအခ်ိဳ႕ ျပဌာန္းအတည္ျပဳႏိုင္ခဲ့ေပမည့္ အဲဒီ ဥပေဒေတြဟာ အာဏာရ ၾကံ့ခိုင္ေရးပါတီက ဦးေဆာင္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္၊ လႊတ္ေတာ္ကေန ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုကို ျပင္သင့္၊ မျပင္သင့္ေလ့လာသုံးသတ္မည့္ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ကိုေတာင္မွ ၾကံ့ခိုင္ေရးပါတီကပဲ တင္သြင္းခဲ့တာပါ၊ အတိုက္အခံပါတီရဲ့ အခန္းကဏၰက သိပ္မရွိသလို လူနည္းစုပါတီမ်ားဟာ လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ အတိုက္အခံအင္အားစုအျဖစ္ မရပ္တည္ပဲ အာဏာရပါတီရဲ့ မဟာမိတ္မ်ားအျဖစ္ ရပ္တည္ေနတာ ဝမ္းနည္းစြာေတြ႕ရပါတယ္၊ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုကို ျပင္ႏိုင္ဖို႕ ေဝးလို႕ ဒီမိုကေရစီလႈပ္ရွားသူေတြအတြက္ အင္မတန္အနၲရာယ္ၾကီးတဲ့ အေရးေပၚစီမံခ်က္အက္ဥပေဒ (ပုဒ္မ ၅-ည)၊ ႏိုင္ငံေတာ္အား ေႏွာက္ယွက္ဖ်က္ဆီးသူမ်ား၏ အနၲရာယ္မွ ဟန္႕တားကာကြယ္သည့္ဥပေဒ (ပုဒ္မ ၁၀-က၊ ၁၀-ခ)၊ မတရားသင္းအက္ဥပေဒ (ပုဒ္မ ၁၇-၁၊ ၁၇-၂) စတဲ့ စစ္အစိုးရက်င့္သုံးခဲ့တဲ့ မတရားတဲ့ ဥပေဒေတြကိုေတာင္ ဖ်က္သိမ္းႏိုင္စြမ္းမရွိေသးတာေတြ႕ရပါတယ္၊ အစိုးရ ျပန္ၾကားေရးဝန္ၾကီး႒ာနက တင္သြင္းတဲ့ လြတ္လပ္စြာပံုႏွိပ္ထုတ္ေဝခြင့္ကို ကန္႕သတ္မည့္ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေဝေရးဥပေဒၾကမ္းကိုေတာင္ ဒီမိုကေရစီအင္အားစုဘက္က  ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားက မကန္႕ကြက္တဲ့အျပင္ ေထာက္ခံမဲေပးခဲ့ၾကတာ အံ့ဩဖြယ္ေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္၊ အတိုက္အခံမရွိတဲ့ လႊတ္ေတာ္၊ အတိုက္အခံျဖစ္လ်က္နဲ႕ အတိုက္အခံအလုပ္ကို မလုပ္တဲ့ လူနည္းစုပါတီမ်ားနဲ႕ လႊတ္ေတာ္ဟာ ဒီမိုကေရစီစနစ္အတြက္ သိပ္အားကိုးေလာက္စရာမရွိပါ၊

ေမး။    ။ အဲသည္ထဲမွာ တခုုကေတာ့ စာနယ္ဇင္းလြတ္လပ္ခြင့္ေတြ ရလာတယ္။ အစုုိးရက အလြတ္သေဘာ ခြင့္ျပဳလိုု႔ျဖစ္ေစ၊ သူတိုု႔နဲ႔ လက္တြဲျပီး သူတိုု႔ဗ်ာဒိတ္ခံျပီး လုုပ္လိုု႔ျဖစ္ေစ … စာနယ္ဇင္းလြတ္လပ္ခြင့္ လႈပ္ရွားမႈမ်ဳိးကေန စာနဲ႔ ေပနဲ႔၊ စည္းကမ္းဥပေဒန႔ဲ တရား၀င္လြတ္လပ္ခြင့္ရေအာင္ လုုပ္ႏိုုင္တဲ့ လႈပ္ရွားမႈေတြ ျဖစ္လာတယ္။ စာနယ္ဇင္းအသင္းအဖြ႔ဲေတြ သူနည္းသူ႔ဟန္နဲ႔ လႊတ္ေတာ္ျပင္ပမွာ ေပၚလာတယ္။ သူတိုု႔ကေန လႊတ္ေတာ္တြင္းမွာ စာနယ္ဇင္း လြတ္လပ္ခြင့္ကိုု အာမခံတဲ့ ဥပေဒေပၚထြန္းလာေအာင္ လုုပ္လာႏိုုင္သလား။

ေျဖ။    ။ စာေပလြတ္လပ္ခြင့္နဲ႕ ပါတ္သက္ျပီး တစ္ခုေျပာခ်င္ပါတယ္၊ စာေပစိစစ္ေရးကို ဖ်က္သိမ္းျပီး စာအုပ္စာတမ္းေတြကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ထုတ္ေဝခြင့္ေပးတာ၊ ဂ်ာနယ္ထုတ္ေဝခြင့္ေတြ၊ သတင္းစာထုတ္ေဝခြင့္ေတြပိုျပီး ခြင့္ျပဳတာ ဝမ္းသာစရာပါ၊ အဲဒီလိုပဲ မီဒီယာေလာကကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ အသင္းအဖြဲ႕ေတြေပၚေပါက္လာျပီး စာေပလြတ္လပ္ခြင့္ကို ကာကြယ္ဖို႕ လႈပ္ရွားေနတာလည္း အားရစရာပါ၊

ဒါေပမည့္ က်ေနာ္ စိတ္ပူတာက ေငြေၾကးခ်မ္းသာသူေတြနဲ႕ အာဏာပိုင္မ်ားနဲ႕ အဆက္အသြယ္ေကာင္းသူေတြကပဲ မီဒီယာေလာက၊ ပံုႏွိပ္ထုတ္ေဝေရးလုပ္ငန္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားတာကိုပါ၊ အခုထြက္ေနတဲ့ သတင္းစာ၊ ဂ်ာနယ္အေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ခရိုနီၾကီးမ်ားက ေငြေၾကးထုတ္ေပးျပီး တည္ေထာင္ထားၾကတာ၊ အာဏာရပါတီ နဲ႕ စစ္တပ္က တည္ေထာင္ထားၾကတာေတြပါ၊ သူတို႕ေတြပဲ ေငြေၾကးအရင္းအႏွီးၾကီးမားတဲ့ ဒီလုပ္ငန္းကို ဓနအင္အားအလုံးအရင္းနဲ႕ စိုက္ထုတ္လုပ္ကိုင္ႏိုင္တာပါ၊ ဒီေတာ့ သူတို႕ ေငြေၾကးနဲ႕၊ အာဏာနဲ႕ ထုတ္ေဝတဲ့ သတင္းစာ၊ ဂ်ာနယ္ေတြက ပုဂိၢဳလ္ေရးတိုက္ခိုက္မႈေတြ၊ ဘာသာေရးပဋိပကၡကို လံႈ႕ေဆာ္တဲ့ သတင္းေတြ၊ အညွီအေဟာက္ေတြ၊ တဘက္သတ္ဝါဒျဖန္႕ခ်ီတာေတြနဲ႕ ျပည့္ႏွက္ေနျပီး ျပည္သူလူထုအတြက္ ေလးစားေလာက္တဲ့ မီဒီယာေတြ ျဖစ္မလာပါ၊ အကုသိုလ္ေတြအျပည့္အဝပါတဲ့ စာအမိႈက္ထုတ္ၾကီးေတြသာ ျဖစ္ေနျပီး တစ္ခ်ိန္မွာ စာေပလြတ္လပ္ခြင့္ဆိုတာကိုေတာင္ ျပည္သူေတြက အထင္ေသးစရာ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္၊ အဆင့္အတန္းရွိတဲ့၊ သတင္းတန္ဘိုး၊ စာေပတန္ဘိုးၾကီးမားတဲ့  သိကၡါရွိတဲ့ ဂ်ာနယ္ေတြ၊ မဂၢဇင္းေတြကေတာ့ ေရရွည္ရပ္တည္ႏိုင္စြမ္းမရွိပဲ တစ္ျဖဳတ္ျဖဳတ္ ေႂကြေနၾကတာကို ဝမ္းနည္းဖြယ္ေတြ႕ျမင္ေနရပါတယ္၊

က်ေနာ္တို႕က စာေပလြတ္လပ္ခြင့္ဆိုတာကို တန္ဘိုးမထားရင္၊ အက်ိဳးရွိရွိအသုံးမခ်ႏိုင္ရင္၊ တာဝန္သိမႈ တာဝန္ယူမႈနဲ႕ ယွဥ္တြဲျပီး မက်င့္သုံးႏိုင္ရင္ တစ္ခ်ိန္မွာ စာေပလြတ္လပ္ခြင့္ကို ျပန္လည္ကန္႕သတ္ခံရမွာ စိတ္ပူမိပါတယ္၊ ကိုယ္စိုက္တဲ့အပင္ ကိုယ္ရိပ္သိမ္းရမွာပါ၊

ေမး။    ။  ႏိုုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားအေရးကိုု အသိအမွတ္ျပဳ ေျပာဆိုုလာဖိုု႔၊ အေရးတယူ ေဆာင္ရြက္ဖိုု႔ လုုပ္လာတဲ့ေနရာမွာ လႊတ္ေတာ္တြင္းကေန စတင္တာလား၊ လႊတ္ေတာ္ ျပင္ပကေန စတင္တာလား။ ဒါမွမဟုုတ္ အျပင္ကေန စတယ္။ ေနာက္ေတာ့ အတြင္းကေန အစုုိးရကေန လက္ခံလိုုက္တယ္။ အဲသည္မွာမွ စျပီး ေရြ႔တယ္လိုု႔ ေျပာလိုု႔ ရမလား။

 ေျဖ။   ။ ဒီမိုကေရစီေရးလႈပ္ရွားသူ ေတြဟာ သူတို႕ရဲ့ လႈပ္ရွားမႈေတြေၾကာင့္ အဖမ္းခံၾကရတယ္၊ ေထာင္က်တယ္၊ ေထာင္ထဲမွာ ညွင္းပန္းႏွိပ္စက္မႈေပါင္းစံု၊ ဒုကၡေပါင္းစံုေတြ႕ၾကဳံၾကရတယ္၊ အခ်ိန္တန္ေတာ့ ျပန္လြတ္ၾကတယ္၊ ဒီ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေဟာင္းေတြရဲ့ ခ်စ္စရာေကာင္းမႈကေတာ့ သူတို႕လြတ္ေျမာက္ျပီးခ်ိန္မွာ ေအးေအးေဆးေဆးမေနပဲ ေထာင္တြင္းမွာ က်န္ရစ္ခဲ့ၾကတဲ့ သူတို႕ရဲ့ မိတ္ေဆြေတြ၊ သူငယ္ခ်င္းေတြလြတ္ေျမာက္ေရး ဆက္ျပီး ၾကိဳးစားေတာင္းဆိုၾကတာပါ၊ သူတို႕ေတြ ေထာင္ထဲမွာ တစ္ေယာက္နဲ႕ တစ္ေယာက္ အဆင္ေျပခ်င္မွေျပခဲ့လိမ့္မယ္၊ ဒါေပမည့္ က်န္ေနေသးတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ားလြတ္ေျမာက္ေရးဟာ လြတ္ျပီးသား ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေဟာင္းမ်ားရဲ့ တာဝန္ဆိုတာ သူတို႕အားလုံးတစ္ညီတစ္ညြတ္တည္းခံယူထားၾကတယ္၊ အခ်ိဳ႕ဆိုရင္ သူတို႕သူငယ္ခ်င္းေတြ လြတ္ေျမာက္ေရးၾကိဳးစားရင္း သူတို႕ကိုယ္တိုင္ ျပန္လည္အဖမ္းခံရ၊ ေထာင္ထဲျပန္ေရာက္ၾကရတာပါ၊ သူတို႕ရဲ့ စိုက္လိုက္မတ္တပ္လႈပ္ရွားမႈေတြေၾကာင့္လည္း ဒီကေန႕မွာ အစိုးရကိုယ္တိုင္က  ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြရွိေၾကာင္းဝန္ခံျပီး က်န္ေနေသးတဲ့  ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေတြကို အကုန္အစဥ္ျပန္လႊတ္ေပးႏိုင္ေရး သူတို႕နဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေနရတာပါ၊

ေမး။    ။ ျပည္တြင္းျငိမ္းခ်မ္းေရး တိုုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုုင္အဖြ႔ဲေတြနဲ႔ ႏိုုင္ငံေရးအဆင့္ ေဆြးေႏြးအေျဖရွာေရးကိုု ေဆာင္ရြက္ၾကတဲ့ေနရာမွာ လႊတ္ေတာ္ရဲ့ အခမ္းက႑က ဘယ္ေလာက္ပါသလဲ။ အစုုိးရအခမ္းက႑က ဘယ္လိုုရွိသလဲ။ လႊတ္ေတာ္ျပင္ပကေန ရပ္တည္ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ အစုုအဖြဲ႔ေတြရဲ့ အေနအထားက ဘယ္လိုု ရွိသလဲ။

ေျဖ။    ။  ျပည္တြင္းျငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ အစိုးရရဲ့ တာဝန္က တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားနဲ႕ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးကမ္းလွမ္းဖို႕၊ အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႕နဲ႕ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ားက်င္းပဖို႕ျဖစ္ပါတယ္၊ အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားရဲ့တာဝန္က အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးခိုင္မာေအာင္ ဝိုင္းဝန္းထိန္းသိမ္းဖို႕၊ စစ္ေဘးဒုကၡသည္မ်ားကို ကူညီေထာက္ပံ့ဖို႕နဲ႕ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမွာ အဓိကေဆြးေႏြးဘက္တစ္ဖြဲ႕အျဖစ္ပါဝင္ဖို႕ျဖစ္ပါတယ္၊ ျပည္ေထာင္စုလႊတ္ေတာ္ရဲ့ အဓိကတာဝန္က ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမ်ားက ဆုံးျဖတ္ ေတာင္းဆိုတဲ့အတိုင္း ျပင္ဆင္ေပးဖို႕နဲ႕ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုမ်ားခံစားထိုက္တဲ့အခြင့္အေရးမ်ား (ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္၊ ကိုယ္ပိုင္ျပ႒န္းခြင့္၊ သယံဇာတအရင္းအျမစ္မ်ားခြဲေဝေရး) ကို ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒမွာ ထည့္သြင္းျပ႒န္းဖို႕ ျဖစ္ပါတယ္၊

ျပည္တြင္းျငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ားမွာလည္း တာဝန္ရွိပါတယ္၊ အဲဒီတာဝန္ေတြကေတာ့ ႐ိုးသားဖို႕၊ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးကို ခုတုံးလုပ္ျပီး ကိုယ္က်ိဳးစီးပြါးမရွာဖို႕၊ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲရဲ့ သေဘာသဘာဝဟာ အေပးအယူမွ်တဖို႕ျဖစ္လို႕ ကိုယ္လိုခ်င္သမွ် အကုန္မရႏိုင္ဘူးဆိုတာ နားလည္လက္ခံဖို႕၊ ျပည္သူလူထုအေပၚ အခြန္ေကာက္၊ စစ္သားသစ္စုျပီး ဝန္ထုတ္ဝန္ပိုးမျဖစ္ေစဖို႕၊ ေဆြးေႏြးပြဲမွာ ေတာင္းဆိုတာေတြအကုန္မရရင္ ျပန္တိုက္မယ္ဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚမ်ိဳးကို ဖ်က္သိမ္းျပီး ရသင့္သေလာက္ရရင္လက္ခံျပီး ျပည္တြင္းစစ္ကို အဆုံးသတ္လို႕ မျပည့္ဝေသးတဲ့ ေတာင္းဆိုခ်က္ေတြကို ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးပြဲေတြနဲ႕ ဆက္လက္ေတာင္းဆိုသြားမယ္ဆိုတဲ့ စိတ္ဓာတ္မ်ိဳးတည္ေဆာက္ဖို႕၊ စတာေတြပါ၊

ေမး။    ။ ျမန္မာျပည္မွာ ဘာသာေရး၊ လူမ်ဳိးေရး၊ ေဒသဆိုုင္ရာအလုုိက္ ပဋိပကၡေတြ၊ အၾကမ္းဖက္မႈေတြဟာ ျပည္တြင္းစစ္မီးေအာက္၊ အာဏာရွင္အုုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္မွာ ေတာက္ေလ်ာက္ ရွိခဲ့တယ္။ အခုု ဒီအစုုိးရအသစ္ေပၚလာမွ မဟုုတ္ဘူး။ အခုုဒီအစုုိးရတက္လာေတာ့လည္း ရခိုုင္ျပည္နယ္ လူမ်ဳိးေရးပဋိပကၡေတြ ျဖစ္တယ္။ ျမန္မာျပည္တြင္းမွာ အစြန္းေရာက္အၾကမ္းဖက္အုုပ္စုုေတြဟာ အရင္ကထက္ကိုု ထင္ထင္ရွားရွား ေနရာယူျပီး လႈံေဆာ္ ၀ါဒျဖန္႔တာေတြ၊ အၾကမ္းဖက္တာေတြ ျဖစ္ပြားလာတယ္။ ဒါကိုု လႊတ္ေတာ္ကိုု ၾကိဳတင္ ရႈျမင္သုုံးသပ္ျပီး ေဆြးေႏြးတိုုင္ပင္ ဆုုံးျဖတ္တာ ကာကြယ္မႈေတြ ျပဳလုုပ္တာ လုုပ္ခဲ့သလား။ လႊတ္ေတာ္ျပင္ပက အစုုအဖြဲေတြကေနျပီးေတာ့ပဲ တပိုုင္တႏိုုင္ ျပည္သူအားလုုံး ျငိမ္းခ်မ္းစြာ အတူယွဥ္တြဲ ေနထိုုင္ေရးအတြက္ လုုပ္ကိုုင္ၾကရတယ္လိုု႔ ေျပာရင္ ဘယ္လိုု သုုံးသပ္မလဲ။

ေျဖ။    ။  ရခိုင္ျပည္နယ္အပါအဝင္ ျမန္မာႏိုင္ငံအႏွံ႕အျပားမွာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ အၾကမ္းဘက္မႈမ်ားနဲ႕ ပါတ္သက္ျပီး က်ေနာ္ကေတာ့ ဒီလိုအၾကံျပဳခ်င္ပါတယ္၊

(၁) ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ေမလ၊ ရခိုင္ျပည္နယ္ကစလို႕ ေနာက္ပိုင္း ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ အျခားေဒသမ်ားကိုပါ ကူးစက္ျပီး ဒီကေန႕ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ဆက္ျဖစ္ေနတဲ့ အၾကမ္းဘက္မႈေတြဟာ အုပ္စုႏွစ္ခု၊ အဖြဲ႕အစည္းႏွစ္ခုရဲ့ ရန္ပြဲမဟုတ္ေတာ့ပါ၊ ဘာသာေရး၊ လူမ်ိဳးေရးပ႗ိပကၡျဖစ္ပါတယ္၊ ဒါကို ဦးသိန္းစိန္အစိုးရက ဖုံးကြယ္မထားပဲ၊ အုပ္စုမ်ားရဲ့ ရန္ပြဲ (Communal Violence) လို႕ ေခါင္းစဥ္မလႊဲပဲ ဘာသာေရး၊ လူမ်ိဳးေရးပ႗ိပကၡအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳ လက္ခံဖို႕လိုအပ္ပါတယ္၊

(၂) ဒီဘာသာေရး၊ လူမ်ိဳးေရးပ႗ိပကၡေတြကို ဖန္တီးေနတဲ့ မေကာင္းဆိုးဝါးအုပ္စုၾကီးတစ္ခုရွိေနေၾကာင္း ဦးသိန္းစိန္အစိုးရမွ တရားဝင္ ထုတ္ေဖာ္ေၾကညာသင့္ပါတယ္၊ ဘာသာေရးကိုခုတုံးလုပ္ျပီး အမုန္းတရားေတြကို ျဖန္႕ခ်ိ၊ အၾကမ္းဘက္မႈေတြကို ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိက်ဴးလြန္ေနတဲ့ ဒီမေကာင္းဆိုးဝါးအင္အားစုၾကီးဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ ဒီမိုကေရစီခရီးအတြက္ အင္မတန္ၾကီးမားတဲ့ အေႏွာက္အရွက္၊ အဟန္႕အတားျဖစ္ေၾကာင္း လူထုကို အသိေပးသင့္ပါတယ္၊

(၃) ဒီမေကာင္းဆိုးဝါးအင္အားစုၾကီးကို ေဖာ္ထုတ္အေရးယူဖို႕နဲ႕ ဘာသာေရးပ႗ိပကၡေတြကို ကာကြယ္တားျမစ္ႏိုင္ဖို႕ အထူးလုပ္ငန္းအဖြဲ႕ (Special Task Force) တစ္ခုကို ဖြဲ႕စည္းသင့္ပါတယ္၊ ဒီအဖြဲ႕မွာ သမၼတကိုယ္တိုင္ ယံုၾကည္ေရြးခ်ယ္တဲ့ ျပည္သူ႕ရဲမႈခင္းတပ္ဖြဲ႕၊ စစ္ဖက္ဆိုင္ရာလုံျခံုေရး၊ စသုံးလုံး၊ သာသနာေရးဝန္ၾကီး႒ာန၊ လူဝင္မႈၾကီးၾကပ္ေရး၊ ႏိုင္ငံျခားေရး၊ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ရုံး၊ ဗဟိုတရားရုံး၊ စတဲ့႒ာနမ်ားက လက္ေရြးစင္အရာရွိေတြပါဝင္သင့္ျပီး ဒီအဖြဲ႕ဟာ သမၼတကို တာဝန္ခံသင့္ပါတယ္၊ ဒီအဖြဲ႕ကို သမၼတကိုယ္စားေခါင္းေဆာင္ဖို႕ သမၼတရုံးအဖြဲ႕က ညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္အဆင့္ အရာရွိတစ္ေယာက္ကို တာဝန္ေပးသင့္ပါတယ္၊ ဒီအဖြဲ႕ဟာ သမၼတရဲ့ တာဝန္ေပးခ်က္အရ၊ သမၼတ ႏွင္းအပ္တဲ့ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ားနဲ႕ ဘာသာေရးပ႗ိပကၡဖန္တီးသူမ်ားကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ရမွာျဖစ္ျပီး သမၼတကိုပဲ တိုက္႐ိုက္အစီရင္ခံရမွာ၊ သမၼတရဲ့ အမိန္႕ကိုပဲ တိုက္႐ိုက္နာခံရမွာျဖစ္ပါတယ္၊

(၄) တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ သမၼတအေနနဲ႕ ဘာသာေပါင္းစံုက ေခါင္းေဆာင္မ်ား၊ အရပ္ဘက္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေခါင္းေဆာင္မ်ားပါဝင္တဲ့ “ဘာသာေရး၊ လူမ်ိဳးေရးပ႗ိပကၡမ်ားတားဆီးကာကြယ္ေရး အတိုင္ပင္ခံေကာင္စီ” တစ္ခုဖြဲ႕စည္းသင့္ပါတယ္၊ ဒီေကာင္စီက သမၼတကို ဘာသာေရး၊ လူမ်ိဳးေရးပ႗ိပကၡမ်ား တားဆီးကာကြယ္ေရးအၾကံေပးရမွာ ျဖစ္သလို သူတို႕သက္ဆိုင္ရာ ဘာသာေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ အရပ္ဘက္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားရဲ့ အားနဲ႕ လူထုၾကား ဘာသာေပါင္းစံု ျငိမ္းခ်မ္းစြာအတူယွဥ္တြဲေနထိုင္ေရးပညာေပးလုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ရမွာျဖစ္ပါတယ္၊

(၅) က်ေနာ္တို႕တိုင္းျပည္မွာ “ႏိုင္ငံေတာ္သံဃာ့မဟာနာယကအဖြဲ႕” (မဟန) အေပၚ ျပည္သူမ်ားနဲ႕ သံဃာမ်ားက အစိုးရခန္႕အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုအျဖစ္ပဲ ျမင္ၾကပါတယ္၊ ဒါေၾကာင့္ မဟန ရဲ့ ဩဇာဟာ သံဃာထုအေပၚ သက္ေရာက္မႈမရွိပါ၊ သံဃာထုအေပၚ ဩဇာသက္ေရာက္မႈရွိတာက သံဃာ့ဂိုဏ္းအသီးသီးရဲ့ အၾကီးအကဲမ်ား ျဖစ္ၾကပါတယ္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၁၉၈၀ ခုႏွစ္ကစလို႕ သုဓမၼာ၊ ေရႊက်င္၊ ငွက္တြင္း စသျဖင့္ သံဃာ႕ဂိုဏ္းၾကီး ကိုးဂိုဏ္းပဲ ရွိပါတယ္၊ အဲဒီ ဂိုဏ္းအသီးသီးမွာ သာသနာပိုင္ေတြ၊ ဂိုဏ္းခ်ဳပ္ဆရာေတာ္ေတြ၊ မဟာနာယကဆရာေတာ္ေတြရွိၾကပါတယ္၊ အဲဒီ ဂိုဏ္းအလိုက္ သံဃာအၾကီးအကဲမ်ားကို သမၼတကိုယ္တိုင္ကျဖစ္ေစ၊ သမၼတရဲ့ အတိုင္ပင္ခံေကာင္စီကျဖစ္ေစ ခ်ဥ္းကပ္ျပီး သက္ဆိုင္ရာ ဂိုဏ္းအလိုက္ ဂိုဏ္းဝင္သံဃာမ်ားကို စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းၾကဖို႕ ေလွ်ာက္ထားသင္႕ပါတယ္၊ အမုန္းတရားကို ေဟာေျပာျဖန္႕ခ်ီေနတဲ့ သံဃာအခ်ိဳ႕ရဲ့ ေဟာေျပာခ်က္ေတြနဲ႕ပါတ္သက္ျပီး သက္ေသ အေထာက္အထားေတြရွိပါတယ္၊ သူတို႕ေဟာတဲ့ စီဒီေခြေတြ၊ ဗီဒီယိုေတြ၊ စာရြက္စာတမ္းေတြ၊ အဲဒီအေထာက္အထားေတြကို ဂိုဏ္းခ်ဳပ္ဆရာေတာ္ၾကီးမ်ားကို ျပျပီး သက္ဆိုင္ရာဂိုဏ္းအလိုက္ စည္းကမ္းမ်ားနဲ႕ အေရးယူဖို႕ ေလွ်ာက္ထားသင့္ပါတယ္၊ အဲဒီလို ေလွ်ာက္ထားတာကို ျပည္သူေတြသိေအာင္ ထုတ္ျပန္ေၾကညာသင့္ပါတယ္၊

(၆) တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ အစၥလမ္ဘာသာေရးအဖြဲ႕အစည္းေခါင္းေဆာင္မ်ားကိုလည္း သူတို႕ရဲ့ ဘာသာဝင္မ်ားအေနနဲ႕ ဗုဒၶဘာသာကို ေစာ္ကားတဲ့ အျပဳအမူ၊ အေျပာအဆိုေတြ မလုပ္ၾကဖို႕ တိုက္တြန္းေစသင့္ပါတယ္၊ သံတြဲျမိဳ႕၊ သျဗဳခ်ိဳင္ရြာမွာျဖစ္တဲ့ ပ႗ိပကၡမွာ အစၥလမ္ဘာသာဝင္ ကမန္လူမ်ိဳးတစ္ေယာက္က ဗုဒၶဘာသာဝင္တစ္ေယာက္ကို ဆဲဆိုၾကိမ္းေမာင္းရာကစတင္တယ္လို႕ သိရပါတယ္၊ အစၥလမ္ဘာသာေရးအဖြဲ႕အစည္းေခါင္းေဆာင္မ်ားကိုယ္တိုင္မွာလည္း သူတို႕ဘာသာဝင္ေတြကို ေဒါသကို ေဒါသနဲ႕ မတုန္႕ျပန္ေအာင္ထိန္းသိမ္းဖို႕၊ သူတို႕ကိုယ္တိုင္က ပ႗ိပကၡကို မစမိေအာင္ထိန္းသိမ္းဖို႕ တာဝန္ရွိပါတယ္၊ အထူးသျဖင့္ ဗလီေတြထဲမွာ လက္နက္ေတြ စုေဆာင္းသိုေလွာင္တာမ်ိဳးေတြမလုပ္ၾကဖို႕၊ အၾကမ္းမဘက္ၾကဖို႕ ၊  အစၥလမ္ဘာသာေရးေက်ာင္းေတြမွာ ရခိုင္မုန္းတီးေရး၊ ဗုဒၶဘာသာမုန္းတီးေရးေတြ မသင္ၾကားၾကဖို႕၊ မြတ္ဆလင္အစြန္းေရာက္မ်ားနဲ႕ မဆက္သြယ္ၾကေအာင္ထိန္းသိမ္းဖို႕ တာဝန္ရွိပါတယ္၊

(၇) ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ဘဂၤါလီလူမ်ိဳးေတြကို ကေလးႏွစ္ေယာက္ထက္ပိုမယူရဘူးလို႕ အမိန္႕ထုတ္တာဟာ ႏိုင္ငံတကာအျမင္မွာ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈျဖစ္ပါတယ္၊ တကယ္ျဖစ္သင့္တာက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ခြင့္ျပဳထားတဲ့ မယားျပိဳင္စနစ္ကို ပိတ္ပင္ျပီး တစ္လင္တစ္မယားစနစ္ကို ဥပေဒျပ႒န္းရမွာပါ၊ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ အစၥလမ္ဘာသာကိုးကြယ္သူေတြ သန္းေပါင္းမ်ားစြာရွိပါတယ္၊ ဒါေပမည့္ ဘာသာတရားက ခြင့္ျပဳလို႕ ဆိုျပီး မိန္းမ ၄ ေယာက္ တစ္ျပိဳင္တည္းယူခြင့္မရွိပါ။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ အိမ္ေထာင္ဘက္တစ္ေယာက္ထက္ပိုယူရင္ ရာဇဝတ္မႈေျမာက္ပါတယ္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ ျမန္မာဗုဒၶဘာသာေတြကိုယ္တိုင္က မယားျပိဳင္စနစ္ခြင့္ျပဳထားတာကို အခြင့္ေကာင္းယူျပီး မိန္းမေတြအမ်ားၾကီးယူေနၾကသူေတြရွိပါတယ္၊ ဒါေၾကာင့္ ရခိုင္က ဘဂၤါလီေတြကိုပဲ ကေလးႏွစ္ေယာက္ထက္ပိုမယူရလို႕ ကန္႕သတ္တာ မတရားပါ၊ တစ္ႏိုင္ငံလုံးအတိုင္းအတာနဲ႕ မယားျပိဳင္စနစ္ကို ဖ်က္သိမ္းျပီး တလင္တမယားစနစ္ကိုပဲ ဥပေဒ ျပ႒န္းသင့္ပါတယ္၊

(၈) ရိုဟင္ဂ်ာရွိ၊ မရွိ ျပႆနာဟာ လြယ္လြယ္ကူကူ၊ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္နဲ႕ ေပ်ာက္ကြယ္သြားမွာမဟုတ္ပါ၊ ေနာက္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာတည္ရွိေနျပီး က်ေနာ္တို႕ႏိုင္ငံကို အျမဲတမ္းေျခာက္လွန္႕ေနမွာပါ၊ ျမန္မာအစိုးရက ရိုဟင္ဂ်ာဆိုတာ မရွိဘူးလို႕ ဘယ္ေလာက္ပဲ ျငင္းျငင္း အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအပါအဝင္ ကမၻာ႕ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားက ရွိတယ္လို႕ ယံုၾကည္ေနၾကတာပါ၊ ဒီျပႆနာကို ဒီအတိုင္းမထားပဲ “ေဆြးေႏြးပြဲ” (Dialogue) ပံုစံနဲ႕ ေျဖရွင္းသင့္ပါတယ္၊ ရိုဟင္ဂ်ာရွိေၾကာင္း သက္ေသျပႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ပညာရွင္ေတြြ၊ ရိုဟင္ဂ်ာမရွိေၾကာင္း သက္ေသျပႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ပညာရွင္ေတြြ၊ ႏိုင္ငံတကာ ပထဝီႏိုင္ငံေရး (Geo-politics ) နဲ႕ သမိုင္းပညာရွင္ေတြပါဝင္တဲ့ ေဆြးေႏြးပြဲေတြ က်င္းပျပီး ေျဖရွင္းသင့္ပါတယ္၊

(၉) ရိုဟင္ဂ်ာလို႕ အသိအမွတ္မျပဳရင္ေတာင္မွ ဒီလူေတြဟာလည္း လူသားေတြပါ၊ ကိုယ့္ႏိုင္ငံထဲကို တရားဝင္ျဖစ္ေစ၊ တရားမဝင္ျဖစ္ေစ ေရာက္ေနတဲ့ ဒီလူေတြကို လူသားအျဖစ္ဆက္ဆံဖို႕၊ ရသင့္ရထိုက္တဲ့ လူ႕အခြင့္အေရးေတြ ရရွိေစဖို႕ အစိုးရမွာ တာဝန္ရွိပါတယ္၊ သူတို႕ရဲ့ ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာ လုံျခဳံဖို႕၊ သန္႕ရွင္းဖို႕၊ က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး၊ လူမႈေရးလိုအပ္ခ်က္ေတြ ျပည့္စံုဖို႕ဆိုတာ အစိုးရရဲ့ တာဝန္ပါ၊ သူတို႕ဘဝေတြကို ဖ်က္ဆီးခဲ့တဲ့၊ သူတို႕ေဆြမ်ိဳးေတြကို သတ္ျဖတ္ခဲ့တဲ့၊ သူတို႕အိမ္ေျခေတြကို မီး႐ိႈ႕ခဲ့တဲ့၊ သူတို႕ပိုင္ဆိုင္မႈေတြကို လုယက္ခဲ့တဲ့ အျပစ္က်ဴးလြန္သူေတြကို တရားဥပေဒအရ ျပတ္ျပတ္သားသား အေရးယူဖို႕ဆိုတာ အစိုးရရဲ့ တာဝန္ပါ၊ အျဖဴေရာင္ကဒ္ (White Card) ကိုင္ထားတဲ့ လူ ရွစ္သိန္းေက်ာ္ေလာက္ထဲမွာ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ထိုက္တဲ့လူေတြအမ်ားၾကီးရွိမွာပါ၊ အဲဒီလူေတြ ႏိုင္ငံသားအျဖစ္အသိအမွတ္ျပဳခံရဖို႕နဲ႕ ႏိုင္ငံတဝွမ္းမွာ လြတ္လပ္စြာအေျခခ်ေနထိုင္ခြင့္ေပးဖို႕ဆိုတာ အစိုးရရဲ့ တာဝန္ပါ၊ အေရးအၾကီးဆုံးက သူတို႕ကို ဒီတိုင္းျပည္မွာ မထားႏိုင္ဘူးဆိုလို႕လည္း တျခား ဘယ္ႏိုင္ငံကမွ ေခၚယူလက္ခံမွာ မဟုတ္ပါ၊

ေမး။    ။ ဟုုတ္ကဲ့ပါ ကိုုေအာင္ဒင္။ အခ်ိန္ယူျပီး ေျဖၾကားေပးတဲ့အတြက္ မိုုးမခက ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

(Photo – ၂၀၁၂ စက္တင္ဘာ၊ ၁၈၊ ၀ါရွင္တန္ဒီစီ၊ အေမရိကန္လႊတ္ေတာ္အေဆာက္အဦအတြင္း)